Makki · 30 ayat
Al-Fajr
Vertaling: Sofyan S. Siregar
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
وَٱلْفَجْرِ
Bij de dageraad.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: وَالْفَجْرِ ("Bij de dageraad") (89:1)
Dit is een eed. Onze Heer — verheven zij Zijn lof — zwoer bij de dageraad, en dat is de ochtenddageraad.
De uitleggers van de tekst verschilden van mening over wat hiermee bedoeld wordt. Sommigen van hen zeiden: hiermee wordt de dag bedoeld.
وَلَيَالٍ عَشْرٍۢ
Bij de tien nachten. (De eerste tien dagen en nachten van de maand Dzoelhiddjah)
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn uitspraak: وَلَيَالٍ عَشْرٍ ("en bij tien nachten") (89:2). De uitleggers van de tekst verschilden van mening over deze tien nachten, welke nachten dit zijn. Sommigen van hen zeiden: het zijn de tien nachten van Dhū al-Ḥijja.
وَٱلشَّفْعِ وَٱلْوَتْرِ
Bij het even en het oneven.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn uitspraak: وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ * وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ * هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ ("bij het even en het oneven, en bij de nacht wanneer hij voorbijgaat; is daarin een eed?"). De mensen van de uitleg (ahl al-taʾwīl) verschilden over wat met "het oneven" (al-watr) in Zijn uitspraak والْوَتْرِ wordt bedoeld. Sommigen zeiden: het even (al-shafʿ) is de dag van het offer (yawm …
وَٱلَّيْلِ إِذَا يَسْرِ
Bij de nacht wanneer hij voorbijgaat.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn uitspraak: وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ ("en bij de nacht wanneer hij voortgaat") zegt: en bij de nacht wanneer hij voortgaat en heengaat. Daarvan zegt men: "sarā fulān laylan yasrī" — wanneer iemand 's nachts reist.
هَلْ فِى ذَٰلِكَ قَسَمٌۭ لِّذِى حِجْرٍ
Is daarin geen eed voor de bezitter van verstand?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn uitspraak: هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ ("is daarin een eed voor wie verstand bezit?"). De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: is er in datgene waarbij Ik heb gezworen, in deze zaken, iets dat voldoening schenkt aan wie verstand bezit? Daarmee wordt slechts bedoeld: in deze eed is genoeg voor wie zijn Heer begrijpt, ten opzichte van wat zwaarwegender is dan dit als eed. …
أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ
Heb jij niet vernomen hoe jouw Heer de 'Âd heeft behandeld?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
De uitspraak over de uitleg van Zijn woord, de Verhevene: أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ (6) ("Heb je niet gezien hoe jouw Heer met ʿĀd handelde").
En Zijn woord: أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ * إِرَمَ ("Heb je niet gezien hoe jouw Heer met ʿĀd handelde * Iram") — de Verhevene, wiens gedachtenis verheven is, zegt tot Zijn profeet Muḥammad ﷺ: heb jij niet, o …
إِرَمَ ذَاتِ ٱلْعِمَادِ
Van de stad Iram met zijn zuilen?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
De geleerden van de uitleg (ahl al-taʾwīl) verschilden van mening over de uitleg van Zijn woord: إرَمَ (Iram). Sommigen van hen zeiden: het is de naam van een stad. Vervolgens verschilden degenen die dit zeiden over de stad die ermee bedoeld werd. Sommigen van hen zeiden: ermee werd Alexandrië bedoeld.
ٱلَّتِى لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِى ٱلْبِلَٰدِ
Zoals nog nooit een stad is geschapen in de landen?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn uitspraak: الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلادِ ("waarvan de gelijke niet was geschapen in de landen"). De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: heb je niet gezien hoe jouw Heer met ʿĀd handelde — Iram, waarvan de gelijke niet was geschapen in de landen — dat wil zeggen: zoals ʿĀd. De ha (het terugverwijzende voornaamwoord) verwijst terug op ʿĀd. Het is ook toegestaan dat zij …
وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُوا۟ ٱلصَّخْرَ بِٱلْوَادِ
En de Tsamôed die de rotsen uithieuwen in de vallei?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn woord: وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ ("En Thamūd, die de rotsen uithakten in het dal"). Hij zegt: en met Thamūd, die de rotsen doorboorden en erin binnendrongen en ze tot woningen maakten, zoals de Verhevene, wiens lof verheven is, gezegd heeft: وَكَانُوا يَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا آمِنِينَ ("En zij plachten uit de bergen woningen uit te houwen, in …
وَفِرْعَوْنَ ذِى ٱلْأَوْتَادِ
En Fir'aun, de bezitter van de pinnen?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn woord: wa-Firʿawna dhī l-awtād (en Farao, de heer van de pinnen). Hij, verheven is Zijn lof, zegt: Heb je niet gezien hoe jouw Heer eveneens handelde met Farao, de heer van de pinnen (al-awtād)?
ٱلَّذِينَ طَغَوْا۟ فِى ٱلْبِلَٰدِ
Degenen die overtraden in het land?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn woorden: الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ ("Zij die in de landen tirannie pleegden") (89:11) bedoelt Hij, verheven is Zijn lof, met Zijn woorden الذين ("zij die"): ʿĀd en Thamūd en Farao en zijn leger. En Hij bedoelt met Zijn woorden طَغَوْا ("zij pleegden tirannie / gingen alle perken te buiten"): zij overschreden wat hun Heer hun had toegestaan, en zij verhieven zich opstandig …
فَأَكْثَرُوا۟ فِيهَا ٱلْفَسَادَ
En daarin veelvuldig verderf zaaiden?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
De uitspraak over de uitleg van Zijn woord, de Verhevene: فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ (12) ("en zij richtten daarin veel verderf aan").
De Verhevene, wiens gedachtenis verheven is, zegt: en zij vermeerderden in de landen de ongehoorzaamheid en het begaan van wat Allah hun verboden had.
فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ
Toen deed jouw Heer de gesel van de bestraffing op hen neerdalen.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ ("Toen stortte jouw Heer over hen een gesel van bestraffing uit") (89:13) zegt de Verhevene, wiens vermelding glorieus is: dus liet jouw Heer, o Mohammed, Zijn bestraffing (ʿadhāb) op hen neerdalen, en deed Zijn wraak over hen losbarsten, vanwege het verderf dat zij op aarde aanrichtten en de tirannie die zij daarin tegen Allah pleegden. En er is …
إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلْمِرْصَادِ
Voorwaar, jouw Heer is zeker waakzaam.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn woord: إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ ("voorwaar, jouw Heer ligt op de loer") — de Verhevene, wiens gedachtenis verheven is, zegt tot Zijn profeet Muḥammad ﷺ: voorwaar, jouw Heer, o Muḥammad, ligt voor dezen wier geschiedenis Ik aan jou verteld heb, en voor hun gelijken onder de mensen van het ongeloof, op de loer — Hij loert op hen vanwege hun daden in deze wereld en in het …
فَأَمَّا ٱلْإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبْتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكْرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّىٓ أَكْرَمَنِ
Wat de mens betreft, wanneer zijn Heer hem op de proef stelt en hem aanzien geeft en hem genietingen schenkt, dan zegt hij: "Mijn Heer heeft mij geëerd."
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn woord: فَأَمَّا الإنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ ("Wat de mens betreft, wanneer zijn Heer hem beproeft"). De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: Wat de mens betreft, wanneer zijn Heer hem op de proef stelt met gunsten en rijkdom, فأكْرَمَهُ ("en hem eert") met bezit en hem begunstigt, وَنَعَّمَهُ ("en hem in voorspoed laat verkeren") met datgene waarmee Hij hem …
وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبْتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّىٓ أَهَٰنَنِ
Maar wanneer Hij hem beproeft, en dan zijn voorzieningen beperkt, dan zegt hij: "Mijn Heer heeft mij vernederd."
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
De uitspraak over de uitleg van Zijn woord, de Verhevene: wa-ammā idhā mā btalāhu fa-qadara ʿalayhi rizqahu fa-yaqūlu rabbī ahānan (Maar wanneer Hij hem beproeft en zijn levensonderhoud voor hem beperkt, dan zegt hij: mijn Heer heeft mij vernederd) (16).
كَلَّا ۖ بَل لَّا تُكْرِمُونَ ٱلْيَتِيمَ
Nee! Jullie ondersteunen immers de wees niet.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn woord: كَلَّا بَل لا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ ("Nee, integendeel, jullie eren de wees niet").
De uitleggers (ahl al-taʾwīl) verschilden over wat met Zijn woord كَلَّا ("nee") op deze plaats bedoeld wordt, en wat daarmee verworpen wordt. Sommigen van hen zeiden: Hij, wiens lof verheven is, verwierp dat de oorzaak van de eervolle behandeling van wie Hij eervol behandelt zijn vele …
وَلَا تَحَٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ
En jullie sporen elkaar niet aan tot het voeden van de behoeftigen.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
وَلا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ ("En jullie sporen elkaar niet aan tot het voeden van de behoeftige").
De Qurʾān-recitatoren verschilden in de recitatie hiervan. Abū Jaʿfar van de mensen van Medina en het merendeel van de recitatoren van Kūfa lazen het: بَل لا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ وَلا تَحَاضُّونَ eveneens met de tāʾ, met de fatḥa erop, en met behoud van de alif erin, in de …
وَتَأْكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكْلًۭا لَّمًّۭا
En jullie verteren het erfdeel inhalig.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn uitspraak: وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلا لَمًّا ("en jullie verteren de erfenis met een verslindend verteren"). De Verhevene, wiens gedachtenis verheven is, zegt: en jullie verteren, o mensen, de erfenis (mīrāth) met een verslindend verteren — dat wil zeggen: een gretig verteren waarbij jullie er niets van overlaten. Het is afgeleid van hun uitspraak: "ik heb alles wat op de tafel lag …
وَتُحِبُّونَ ٱلْمَالَ حُبًّۭا جَمًّۭا
En jullie beminnen het bezit met overdreven liefde.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
De uitleg van de woorden van de Verhevene: وَتُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّا (En jullie hebben de bezittingen lief met een grote, overweldigende liefde) (89:20).
De Verhevene, wiens lof genoemd wordt, bedoelt met Zijn woorden ( وَتُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّا ): en jullie hebben het vergaren en bezitten van rijkdom lief, o mensen, met een grote, hevige liefde. Dit is afgeleid van hun …
كَلَّآ إِذَا دُكَّتِ ٱلْأَرْضُ دَكًّۭا دَكًّۭا
Nee, wanneer de aarde met klappen verpulverd wordt.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En de Verheerlijkte bedoelt met Zijn woord: كَلا ("Nee, geenszins!"): zo behoort de zaak niet te zijn. Vervolgens bericht de Verheerlijkte, wiens lof verheven is, over hun spijt vanwege hun slechte daden in het aardse leven, en hun smart over wat hun reeds is voorafgegaan op een tijdstip waarop de spijt hun niet meer baat, en Hij, wiens lof verheven is, zei: { إِذَا دُكَّتِ الأرْضُ دَكًّا …
وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلْمَلَكُ صَفًّۭا صَفًّۭا
En jouw Heer komt, en de Engelen, rij na rij.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn woord: wa-jāʾa rabbuka wa-l-malaku ṣaffan ṣaffan (En jouw Heer komt, en de engelen rij na rij). Hij, verheven is Zijn gedachtenis, zegt: en wanneer jouw Heer komt, o Muḥammad, en Zijn engelen in rijen, de ene rij na de andere rij.
وَجِا۟ىٓءَ يَوْمَئِذٍۭ بِجَهَنَّمَ ۚ يَوْمَئِذٍۢ يَتَذَكَّرُ ٱلْإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكْرَىٰ
En op de Dag dat de Hel wordt getoond, op die Dag zal de mens zich (zijn slechte daden) herinneren, maar wat baat hem dan nog de herinnering?
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn woord: وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ ("En de hel (jahannam) wordt op die Dag gebracht"). De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: en Allah brengt op die Dag de hel (jahannam).
Zoals al-Ḥasan ibn ʿArafa ons heeft verteld, hij zei: Marwān al-Fazārī heeft ons verteld, op gezag van al-ʿAlāʾ ibn Khālid al-Asadī, op gezag van Shaqīq ibn Salama, hij zei: ʿAbdullāh ibn Masʿūd zei, …
يَقُولُ يَٰلَيْتَنِى قَدَّمْتُ لِحَيَاتِى
Hij zegt: "Wee, had ik maar goede (daden) verricht tijdens mijn leven."
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
De uitspraak over de uitleg van Zijn woord, de Verhevene: yaqūlu yā laytanī qaddamtu li-ḥayātī (Hij zegt: o wee mij, had ik maar iets vooruitgezonden voor mijn leven) (24).
Zijn woord: yā laytanī qaddamtu li-ḥayātī (o wee mij, had ik maar iets vooruitgezonden voor mijn leven). Hij, verheven is Zijn gedachtenis, zegt, berichtend over het verdriet van de zoon van Adam op de Dag der …
فَيَوْمَئِذٍۢ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٌۭ
Maar op die Dag is er niemand die straft zoals Hij.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Zijn woord: فَيَوْمَئِذٍ لا يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ * وَلا يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌ ("Op die dag bestraft niemand zoals Hij bestraft, en niemand bindt zoals Hij bindt"). De recitatoren — de recitatoren van de gewesten — waren het in de recitatie hiervan eens over de kasra van de dhāl in "yuʿadhdhibu" en de thāʾ in "yūthiqu", behalve al-Kisāʾī; hij las het namelijk met de fatḥa van de dhāl …
وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٌۭ
En niemand knevelt zoals Hij knevelt.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn woord: فَيَوْمَئِذٍ لا يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ * وَلا يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌ (Op die Dag zal niemand kwellen zoals Hij kwelt * en niemand zal binden zoals Hij bindt). De reciteerders, de reciteerders van de steden, zijn het er bij de recitatie hiervan over eens om de dhāl van "yuʿadhdhib" en de thāʾ van "yūthiq" met een kasra te lezen, behalve al-Kisāʾī, want hij las dit met een …
يَٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفْسُ ٱلْمُطْمَئِنَّةُ
O tot rust gekomen ziel!
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn uitspraak: يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ * ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً ("O jij gerustgestelde ziel, keer terug naar jouw Heer, tevreden en met welbehagen ontvangen"). De Verhevene — geprezen zij Zijn vermelding — zegt, berichtend over wat de engelen op de Dag der Opstanding tegen Zijn beschermelingen zullen zeggen: o jij gerustgestelde ziel. Met "de …
ٱرْجِعِىٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةًۭ مَّرْضِيَّةًۭ
Keer terug tot jouw Heer, behaagd en welbehaagd (ontvangen door Hem).
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
En Zijn woord: ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ ("Keer terug naar je Heer"). De geleerden van de uitleg verschilden van mening over de uitleg ervan. Sommigen van hen zeiden: dit is een bericht van Allah, wiens lof verheven is, over wat de engelen tot de ziel van de gelovige zeggen bij de opwekking, hun gebod aan haar dat zij terugkeert in het lichaam van haar eigenaar; zij zeiden: en met het terugkeren …
فَٱدْخُلِى فِى عِبَٰدِى
En treed binnen onder Mijn dienaren.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Ismāʿīl ibn Abī Khālid, op gezag van Abū Ṣāliḥ: irjiʿī ilā rabbiki rāḍiyatan marḍiyya (Keer terug tot jouw Heer, voldaan en met welbehagen ontvangen), hij zei: dit is bij de dood; fa-dkhulī fī ʿibādī (treed dan binnen onder Mijn dienaren), hij zei: dit is op de Dag der Opstanding.
وَٱدْخُلِى جَنَّتِى
En treed binnen in Mijn Paradijs.
Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak: فَادْخُلِي فِي عِبَادِي ("Treed dan binnen onder Mijn dienaren"), hij zei: treed binnen onder Mijn rechtschapen dienaren, وَادْخُلِي جَنَّتِي ("en treed binnen in Mijn Tuin").
