Tafseer van De Stad · Al-Balad · 90:11
Was hij maar over de drempel gestapt!
Zijn uitspraak: فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen"). De Verhevene, wiens lof verkondigd wordt, zegt: hij heeft de steile pas (al-ʿaqaba) niet beklommen om haar te doorkruisen en te overwinnen.
En er is vermeld dat de steile pas een berg in de hel (jahannam) is.
* Vermelding van wie dat gezegd heeft:
Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Kathīr heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van Abū Rajāʾ, op gezag van al-Ḥasan, over de uitspraak van Allah: فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen"), hij zei: een steile pas in de hel.
ʿUmar ibn Ismāʿīl ibn Mujālid heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd Allah ibn Idrīs heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van ʿAṭiyya, op gezag van Ibn ʿUmar, over Zijn uitspraak: فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen"): een berg van de hel.
Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, op gezag van Abū Rajāʾ, op gezag van al-Ḥasan, over Zijn uitspraak: فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen"), hij zei: de hel.
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak: فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen"): voorwaar, het is een zware bestijging, beklim haar dus door gehoorzaamheid aan Allah.
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen"), hij zei: het Vuur heeft een steile pas vóór de brug (al-jisr).
Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Wahb ibn Jarīr heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde Yaḥyā ibn Ayyūb vertellen op gezag van Yazīd ibn Abī Ḥabīb, op gezag van Shuʿayb ibn Zurʿa, op gezag van Ḥanash, op gezag van Kaʿb, dat hij zei: فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen"), hij zei: zij is zeventig treden in de hel.
En Hij heeft Zijn uitspraak فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen") apart vermeld met het noemen van "lā" één enkele keer. De Arabieren plegen het echter zelden in een uitspraak op een plaats als deze afzonderlijk te gebruiken, totdat zij het herhalen samen met een andere uitspraak, zoals Hij zei: فَلا صَدَّقَ وَلا صَلَّى ("want hij heeft niet voor waar gehouden en niet gebeden") en وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ("en geen vrees zal over hen komen, noch zullen zij treuren"). Hij deed dat hier op deze wijze omdat de aanwijzing van het einde van de uitspraak op de betekenis ervan het overbodig maakte het nog een keer te herhalen, en dat is Zijn uitspraak waar Hij de bestijging van de steile pas verklaarde, want Hij zei: فَكُّ رَقَبَةٍ * أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ * يَتِيمًا ذَا مَقْرَبَةٍ * أَوْ مِسْكِينًا ذَا مَتْرَبَةٍ * ثُمَّ كَانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا ("het bevrijden van een slaaf, of het voeden op een dag van hongersnood van een verwante wees, of een arme in het stof; en dan tot hen behoren die geloven"). Hij verklaarde dat dus met drie zaken, zodat het was alsof Hij aan het begin van de uitspraak gezegd had: hij deed dit niet, noch dat, noch dat. Ibn Zayd legde dat uit met de betekenis: "waarom heeft hij niet?" (a-fa-lā). Wie het zo uitlegt, heeft niet nodig te beweren dat er in de uitspraak iets is weggelaten.
* Vermelding van het bericht daarover op gezag van Ibn Zayd:
Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei, en hij reciteerde de uitspraak van Allah فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ("maar hij heeft de steile pas niet bestegen"), hij zei: waarom heeft hij niet de weg bewandeld waarlangs de redding en het goede liggen? Vervolgens zei Hij: وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ ("en wat doet jou weten wat de steile pas is?").
