Tabari
Terug naar surah 7, ayah 5

Tafseer van De Hoogten · Al-A'raaf · 7:5

فَمَا كَانَ دَعْوَىٰهُمْ إِذْ جَآءَهُم بَأْسُنَآ إِلَّآ أَن قَالُوٓا۟ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ

En hun smeekbede, toen Onze bestraffing tot hen kwam, was slechts dat zij zeiden: "Voorwaar, wij waren onrechtplegers."

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: فَمَا كَانَ دَعْوَاهُمْ إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا إِلا أَنْ قَالُوا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ (En hun roep, toen Onze macht hen overviel, was niets anders dan dat zij zeiden: voorwaar, wij waren onrechtplegers) (7:5).

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: De roep van de bewoners van de stad die Wij vernietigden, toen Onze macht en Onze overweldiging hen overviel, des nachts of terwijl zij in de middag rustten, was niets anders dan hun erkenning ten aanzien van zichzelf dat zij zichzelf kwaad hadden gedaan, dat zij tegenover hun Heer zondaars waren geweest, en dat zij Zijn gebod en verbod hadden overtreden.

    Hij bedoelt met Zijn woord, wiens lof verheven is, (hun roep — daʿwā-hum) op deze plaats: hun aanroeping (duʿāʾ).

    Het woord "al-daʿwā" heeft in de taal van de Arabieren twee betekenissen: de ene is de aanroeping (al-duʿāʾ), en de andere is de aanspraak op een recht (al-iddiʿāʾ li-l-ḥaqq).

    Van "al-daʿwā" in de betekenis van aanroeping is het woord van Allah, gezegend en verheven is Hij: فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ (En die roep van hen hield niet op) [Soera Al-Anbiyāʾ: 15]. En daarvan is het woord van de dichter:

    En wanneer mijn voet verstijfd raakte, riep ik u aan om genezing te zoeken, door u aan te roepen tegen de verstijving daarin, zodat zij verlicht werd.

    Wij hebben reeds eerder uiteengezet dat "al-baʾs" en "al-baʾsāʾ" de zware beproeving betekenen, met de bewijzen daarvoor die de juistheid ervan aantonen, op een wijze die ons ontslaat van het herhalen ervan op deze plaats.

    In dit vers ligt het duidelijke bewijs voor de juistheid van wat de overlevering van de Boodschapper van Allah ﷺ heeft gebracht, namelijk zijn woord: "Geen volk werd vernietigd voordat het zichzelf veroordelenswaardig had gemaakt (yuʿdhirū min anfusihim)."

    En sommigen hebben dat ook zo uitgelegd.

    14323 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Abū Sinān, op gezag van ʿAbd al-Malik ibn Maysara al-Zarrād, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Masʿūd zei: De Boodschapper van Allah zei: "Geen volk werd vernietigd voordat het zichzelf veroordelenswaardig had gemaakt." Hij zei: Ik zei tegen ʿAbd al-Malik: Hoe is dat? Hij zei: Toen reciteerde hij dit vers: (En hun roep, toen Onze macht hen overviel), het vers.

    Indien iemand zou vragen: Hoe is gezegd: (En hun roep, toen Onze macht hen overviel, was niets anders dan dat zij zeiden: voorwaar, wij waren onrechtplegers)? En hoe was het hun mogelijk dat te roepen, terwijl de macht van Allah hen reeds met de vernietiging had overvallen? Spraken zij dat uit vóór de vernietiging? Indien zij het vóór de vernietiging uitspraken, dan spraken zij het vóór de komst van de macht, terwijl Allah over hen bericht dat zij het uitspraken toen die hen overviel, niet daarvóór. Of spraken zij het uit nadat die hen overvallen had — maar dat is een toestand waarin zij reeds vernietigd waren, dus hoe is het toelaatbaar hen te beschrijven met het uitspreken daarvan, wanneer zij de macht van Allah met eigen ogen aanschouwd hebben en de werkelijkheid van wat de boodschappers hun aan de overweldiging van Allah hadden beloofd?

    Het antwoord luidt: Niet bij alle volken vond de vernietiging plaats in één ogenblik, zonder uitstel tussen begin en einde. Veeleer waren er onder hen die door de zondvloed verdronken: tussen het eerste optreden van de oorzaak waardoor zij wisten dat zij ten onder zouden gaan, en het laatste daarvan dat hen allen omvatte met zijn vernietiging, lag een tijdspanne die voor geen verstandig mens verborgen blijft. En onder hen waren er die na het verschijnen van het teken van de vernietiging voor hun ogen nog drie dagen leven genoten, zoals het volk van Ṣāliḥ en hun gelijken. Toen zij dan de eerste tekenen aanschouwden van de macht van Allah waarmee de boodschappers van Allah hen bedreigd hadden, en zij zekerheid kregen over de werkelijkheid van het neerdalen van de overweldiging van Allah over hen, riepen zij: يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ (Wee ons, voorwaar, wij waren onrechtplegers). Maar hun geloof baatte hun niet, nu de dreiging van Allah was gekomen en Zijn vergelding hun voorplein had bereikt. Zo waarschuwde onze Heer, wiens lof verheven is, degenen tot wie Hij Zijn profeet Muḥammad ﷺ zond, voor Zijn overweldiging en Zijn bestraffing wegens hun ongeloof in Hem en hun verloochening van Zijn boodschapper — voor datgene wat de volken vóór hen overkwam toen zij hun boodschappers ongehoorzaam waren en het bevel van iedere koppige tiran volgden.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : فَمَا كَانَ دَعْوَاهُمْ إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا إِلا أَنْ قَالُوا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ (5) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: فلم يكن دعوى أهل القرية التي أهلكناها، إذ جاءهم بأسنا وسطوتُنا بياتًا أو هم قائلون, إلا اعترافهم على أنفسهم بأنهم كانوا إلى أنفسهم مسيئين، وبربهم آثمين، ولأمره ونهيه مخالفين. (18) * * * وعنى بقوله جل ثناؤه: (دعواهم)، في هذا الموضع دعاءَهم. * * * ولـ" الدعوى "، في كلام العرب، وجهان: أحدهما: الدعاء ، والآخر: الادعاء للحق. ومن " الدعوى " التي معناها الدعاء، قول الله تبارك وتعالى: فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ [سورة الأنبياء: 15]، ومنه قول الشاعر: (19) وَإِنْ مَـذِلَتْ رِجْـلِي دَعَـوْتُكِ أَشْـتَفِي بِدَعْــوَاكِ مِـنْ مَـذْلٍ بِهَـا فَيَهُـونُ (20) * * * وقد بينا فيما مضى قبل أن " البأس " و " البأساء " الشدة, بشواهد ذلك الدالة على صحته, بما أغنى عن إعادته في هذا الموضع. (21) * * * وفي هذه الآية الدلالةُ الواضحة على صحة ما جاءت به الرواية عن رسول الله صلى الله عليه وسلم من قوله: " ما هلك قوم حتى يُعْذِروا من أنفسهم ". * * * وقد تأوّل ذلك كذلك بعضهم. 14323- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا جرير, عن أبي سنان, عن عبد الملك بن ميسرة الزرَّاد قال، قال عبد الله بن مسعود: قال رسول الله: ما هلك قوم حتى يُعْذِروا من أنفسهم - قال قلت لعبد الملك: كيف يكون ذلك؟ قال: فقرأ هذه الآية: (فما كان دعواهم إذ جاءهم بأسنا)، الآية (22) . * * * فإن قال قائل: وكيف قيل: (فما كان دعواهم إذ جاءهم بأسنا إلا أن قالوا إنا كنا ظالمين)؟ وكيف أمكنتهم الدعوى بذلك، وقد جاءهم بأس الله بالهلاك؟ أقالوا ذلك قبل الهلاك؟ فإن كانوا قالوه قبل الهلاك, فإنهم قالوا قبل مجيء البأس, والله يخبر عنهم أنهم قالوه حين جاءهم، لا قبل ذلك؟ أو قالوه بعد ما جاءهم، فتلك حالة قد هلكوا فيها, فكيف يجوز وصفهم بقيل ذلك إذا عاينوا بأس الله، وحقيقة ما كانت الرسل تَعِدهم من سطوة الله؟. (23) قيل: ليس كل الأمم كان هلاكها في لحظة ليس بين أوّله وآخره مَهَلٌ, بل كان منهم من غرق بالطوفان. فكان بين أوّل ظهور السبب الذي علموا أنهم به هالكون، وبين آخره الذي عمَّ جميعهم هلاكُه، المدة التي لا خفاء بها على ذي عقل . ومنهم من مُتِّع بالحياة بعد ظهور علامة الهلاك لأعينهم أيامًا ثلاثة, كقوم صالح وأشباههم. فحينئذ لما عاينوا أوائل بأس الله الذي كانت رسل الله تتوعدهم به، وأيقنوا حقيقة نـزول سطوة الله بهم, دعوا: يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ ، فلم يك ينفعهم إيمانهم مع مجيء وعيد الله وحلول نقمته بساحتهم. فحذّر ربنا جل ثناؤه الذين أرسل إليهم نبيه محمدًا صلى الله عليه وسلم من سطوته وعقابه على كفرهم به وتكذيبهم رسوله, ما حلَّ بمن كان قبلهم من الأمم إذ عصوا رُسله، واتبعوا أمر كل جبار عنيد. ------------------ الهوامش : (18) انظر بيان قول (( بربهم آثمين )) فيما سلف ص : 171 ، تعليق : 1 ، والمراجع هناك . (19) كثير عزة . (20) ديوانه 2 : 245 ، في باب الزيادات ، نهاية الأرب 2 : 125 ، واللسان ( مذل ) . (( مذلت رجله ( بفتح وسكون ) ومذلا ( بفتحتين ): خدرت ، كانوا يزعمون أن المرء إذا خدرت رجله ثم دعا باسم مَنْ أحب ، زال خدرها . (21) انظر تفسير (( البأس )) فيما سلف ص : 299 ، تعليق : 3 ، والمراجع هناك . (22) الأثر : 14323 - (( عبد الملك بن ميسرة الهلالي الزراد )) ، ثقة ، روى له الجماعة ، مضى برقم : 503 ، 504 ، 1326 ، مات في العشر الثاني من المئة الثانية . لم يدرك ابن مسعود ولا غيره من الصحابة . فإسناده منقطع . وهذا الخبر ذكره ابن كثير في تفسيره 3 : 448 ، عن الطبري ولم يخرجه . وخرجه السيوطي في الدر المنثور 3 : 67 ، ولم ينسبه إلى غير ابن أبي حاتم . (( أعذر من نفسه )) ، إذا أمكن معاقبة بذنبه منها . يعني : أنهم لا يهلكون حتى تكثر ذنوبهم وعيوبهم ، فيعذروا من أنفسهم ، ويستوجبوا العقوبة ، ويكون لمن يعذبهم عذر في إلحاق العذاب بهم . (23) في المخطوطة وصل الكلام هكذا : (( وحقيقة ما كانت الرسل تعدهم من سطوة الله وليس كل الأمم )) ، بالواو ، وليس فيها (( قيل )) ، وقد أحسن الناشر الأول فيما فعل ، وإن كنت أظن أن في الكلام سقطًا.