Tabari (1 passage)

1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

   De uitleg van Zijn woord: وَنَادَى أَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قَالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ (44)

   (En de bewoners van het paradijs (janna) zullen de bewoners van het Vuur toeroepen: Wij hebben datgene wat onze Heer ons heeft beloofd waarachtig bevonden; hebben jullie dan datgene wat jullie Heer heeft beloofd waarachtig bevonden? Zij zullen zeggen: Ja. Dan zal een omroeper tussen hen uitroepen: De vervloeking van Allah rust op de onrechtplegers) (7:44).

   Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: De bewoners van het paradijs (janna) zullen de bewoners van het Vuur toeroepen, nadat zij beiden binnengetreden zijn: O bewoners van het Vuur, wij hebben datgene wat onze Heer ons in het aardse leven heeft beloofd waarachtig bevonden, bij monde van Zijn boodschappers — namelijk de beloning voor het geloof in Hem en in hen, en voor gehoorzaamheid aan Hem; hebben jullie dan datgene gevonden wat jullie Heer jullie bij monde van hen heeft beloofd vanwege het ongeloof in Hem en vanwege de ongehoorzaamheid aan Hem, te weten de bestraffing? Daarop antwoordden de bewoners van het Vuur hun: Ja, wij hebben datgene wat onze Heer heeft beloofd waarachtig bevonden — zoals in datgene wat volgt:

   14670 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: (En de bewoners van het paradijs zullen de bewoners van het Vuur toeroepen: Wij hebben datgene wat onze Heer ons heeft beloofd waarachtig bevonden; hebben jullie dan datgene wat jullie Heer heeft beloofd waarachtig bevonden? Zij zullen zeggen: Ja). Hij zei: De bewoners van het paradijs hebben gevonden wat hun aan beloning beloofd was, en de bewoners van het Vuur wat hun aan bestraffing beloofd was.

   14671 - Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: Mijn vader heeft mij verteld, hij zei: Mijn oom heeft mij verteld, hij zei: Mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: (En de bewoners van het paradijs zullen de bewoners van het Vuur toeroepen: Wij hebben datgene wat onze Heer ons heeft beloofd waarachtig bevonden; hebben jullie dan datgene wat jullie Heer heeft beloofd waarachtig bevonden?). Dat is omdat Allah aan de bewoners van het paradijs de gelukzaligheid en de eer en al het goede heeft beloofd dat de mensen kennen of niet kennen, en aan de bewoners van het Vuur elke schande en bestraffing heeft beloofd die de mensen kennen of niet kennen. Dat is Zijn woord: وَآخَرُ مِنْ شَكْلِهِ أَزْوَاجٌ (En andere van dezelfde soort, in paren) [Surah Ṣād: 58]. Hij zei: De bewoners van het paradijs riepen de bewoners van het Vuur toe: Wij hebben datgene wat onze Heer ons heeft beloofd waarachtig bevonden; hebben jullie dan datgene wat jullie Heer heeft beloofd waarachtig bevonden? Zij zeiden: Ja. Hij zegt: namelijk van de schande en de vernedering en de bestraffing. De bewoners van het paradijs zeiden: Wij dan, wij hebben datgene wat onze Heer ons heeft beloofd waarachtig bevonden, aan gelukzaligheid en eer — فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ (Dan riep een omroeper tussen hen uit: De vervloeking van Allah rust op de onrechtplegers).

   * * *

   De lezers verschilden over de lezing van Zijn woord: (Zij zeiden: Ja — naʿam).

   De algemeenheid van de lezers van Medina, Kūfa en Baṣra las dat: (قَالُوا نَعَمْ — naʿam), met een fatḥa op de ʿayn van "naʿam".

   * * *

   Van sommige Kūfanen is overgeleverd dat hij las: "قَالُوا نَعِمْ — naʿim", met een kasra op de ʿayn. En hij heeft een versregel van de Banū Kalb aangehaald:

   Naʿim — wanneer hij het zegt, dan is het van hem stellig vervuld, en zijn "wellicht" (ʿasā) stelt niet teleur, noch is het te verwachten dat het uitblijft. (2)

   Met een kasra op "naʿim".

   * * *

   Abū Jaʿfar zei: Het juiste van de lezing is volgens ons (نَعَمْ — naʿam) met een fatḥa op de ʿayn, omdat dat de wijdverbreide lezing is bij de lezers van de steden, en de bekende taalvorm onder de Arabieren.

   * * *

   Wat betreft Zijn woord: (فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ — Dan riep een omroeper tussen hen uit), Hij zegt: Een aankondiger riep luid, en een verkondiger maakte tussen hen bekend — (أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ — dat de vervloeking van Allah op de onrechtplegers rust), Hij zegt: de toorn van Allah (ghaḍab Allah), Zijn ongenoegen en Zijn bestraffing rusten op wie ongelovig aan Hem was. (3)

   * * *

   Wij hebben de uitspraak over "anna" reeds uiteengezet, wanneer het in de rede vergezeld gaat van iets dat de aanhaling benadert maar geen zuivere aanhaling is: dat de Arabieren het soms verdubbelen (met tashdīd), en dat zij het werkwoord er soms op laten inwerken, het dan met fatḥa en zonder verdubbeling uitspreken, en het werkwoord erin laten werken zodat het in de accusatief (naṣb) komt te staan, en dat zij de werking ervan op het zelfstandig naamwoord dat erop volgt opheffen — een en ander zoals reeds is voorbijgegaan, op een wijze die het overbodig maakt het hier te herhalen. (4)

   * * *

   Aangezien dat zo is, maakt het niet uit of "an" in de lezing met tashdīd of zonder verdubbeling wordt gelezen, daar de betekenis van de rede bij welke van beide de lezer ook leest één en dezelfde is, en het twee bekende lezingen bij de lezers van de steden zijn.

   -------------------

   De voetnoten:

   (1) Zie de uitleg van "de bewoners van het paradijs" en "de bewoners van het Vuur" in wat eerder is voorbijgegaan in de taalregisters (ṣ-ḥ-b).

   (2) Ik heb de versregel niet aangetroffen, en ik ken zijn dichter niet. "Qamin" betekent: waardig. Hij zegt: indien hij tegen je zou zeggen "wellicht zal gebeuren wat je vraagt", of "jij bent waardig om te verkrijgen wat je zoekt", dan is dat van hem een uitvoering van datgene wat je vraagt en een verwezenlijking van datgene wat je zoekt. In de gedrukte editie stond "wa-lā tajīʾu ʿasā", afwijkend van wat in het handschrift staat, en dat laatste is juist, want hij zei dat de belofte met "naʿam" verwezenlijkt is, en met iets minder dan dat in de toezegging eveneens verwezenlijkt is, zodat zij die het vraagt daarbij niet teleurgesteld wordt.

   (3) Zie de uitleg van "de vervloeking" (al-laʿna) in wat eerder is voorbijgegaan, blz. 416, aantekening 1, en de verwijzingen aldaar.

   (4) Zie wat zojuist is voorbijgegaan, blz. 443-445.

   Toon originele Arabische tekst

   القول في تأويل قوله : وَنَادَى أَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قَالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ (44) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: ونادى أهلُ الجنة أهلَ النار بعد دخولهموها: يا أهل النار، قد وجدنا ما وعدنا ربنا حقًّا في الدنيا على ألسن رسله، من الثواب على الإيمان به وبهم، وعلى طاعته, فهل وجدتم ما وعدنا ربكم على ألسنتهم على الكفر به وعلى معاصيه من العقاب؟ (1) فأجابهم أهل النار: بأنْ نعم, قد وجدنا ما وعد ربنا حقًّا، كالذي:- 14670- حدثني محمد بن الحسين قال، حدثنا أحمد بن مفضل قال، حدثنا أسباط, عن السدي: (ونادى أصحاب الجنة أصحاب النار أن قد وجدنا ما وعدنا ربنا حقًّا فهل وجدتم ما وعد ربكم حقًّا قالوا نعم)، قال: وجد أهل الجنة ما وُعدوا من ثواب, وأهل النار ما وُعدوا من عقاب. 14671- حدثني محمد بن سعد قال، حدثني أبي قال، حدثني عمي قال، حدثني أبي, عن أبيه, عن ابن عباس, قوله: (ونادى أصحاب الجنة أصحاب النار أن قد وجدنا ما وعدنا ربنا حقًّا فهل وجدتم ما وعد ربكم حقًّا)، وذلك أن الله وعد أهل الجنة النعيم والكرامة وكلَّ خير علمه الناس أو لم يعلموه, ووعدَ أهل النار كلَّ خزي وعذاب علمه الناس أو لم يعلموه، فذلك قوله: وَآخَرُ مِنْ شَكْلِهِ أَزْوَاجٌ ، [سورة ص: 58]. قال: فنادى أصحاب الجنة أصحابَ النار أنْ قد وجدنا ما وعدنا ربنا حقًّا فهل وجدتم ما وعد ربكم حقًّا؟ قالوا: نعم. يقول: من الخزي والهوان والعذاب. قال أهل الجنة: فإنا قد وجدنا ما وعدنا ربنا حقًّا من النعيم والكرامة =(فأذن مؤذن بينهم أن لعنة الله على الظالمين). * * * واختلفت القرأة في قراءة قوله: (قالوا نعم). فقرأ ذلك عامة قرأة أهل المدينة والكوفة والبصرة: (قَالُوا نَعَمْ)، بفتح العين من " نعم ". * * * ورُوِي عن بعض الكوفيين أنه قرأ: " قَالُوا نَعِمْ" بكسر " العين ", وقد أنشد بيتا لبني كلب: نَعِــمْ, إِذَا قالَهَــا, مِنْــهُ مُحَقَّقَـةٌ وَلاتَخِيبُ" عَسَــى " مِنْــهُ وَلا قَمـنُ (2) بكسر " نعم ". * * * قال أبو جعفر: والصواب من القراءة عندنا(نَعَمْ) بفتح " العين ", لأنها القراءة المستفيضة في قرأة الأمصار، واللغة المشهورة في العرب. * * * وأما قوله: (فأذن مؤذن بينهم)، يقول: فنادى مناد, وأعلم مُعْلِمٌ بينهم =(أن لعنة الله على الظالمين)، يقول: غضب الله وسخطه وعقوبته على مَنْ كفر به. (3) * * * وقد بينا القول في" أنّ" إذا صحبت من الكلام ما ضارع الحكاية، وليس بصريح الحكاية, بأنها تشددها العرب أحيانًا، وتوقع الفعل عليها فتفتحها وتخففها أحيانًا, وتعمل الفعل فيها فتنصبها به، وتبطل عملها عن الاسم الذي يليها، فيما مضى بما أغنى عن إعادته في هذا الموضع. (4) * * * وإذ كان ذلك كذلك, فسواء شُدِّدت " أن " أو خُفِّفت في القراءة, إذ كان معنى الكلام بأيّ ذلك قرأ القارئ واحدًا, وكانتا قراءتين مشهورتين في قرأة الأمصار. ------------------- الهوامش : (1) انظر تفسير (( أصحاب الجنة )) و (( أصحاب النار )) فيما سلف من فهارس اللغة ( صحب ) . (2) لم أجد البيت ، ولم أعرف قائله . (( قمن )) ، جدير . يقول : لو قال لك : (( عسى أن يكون ما تسأل )) أو : (( أنت قمن أن تنال ما تطلب )) ، فذلك منه إنفاذ منه لما تسأل ، وتحقيق لما تطلب . وكان في المطبوعة : (( ولا تجيء عسى )) ، غير ما في المخطوطة ، وهو الصواب . لأنه قال إن العدة بنعم محققة ، وبما أقل منها في الوعد محقق أيضًا لا يخيب معها سائله . (3) انظر تفسير (( اللعنة )) فيما سلف ص : 416 ، تعليق : 1 ، والمراجع هناك . (4) انظر ما سلف قريبًا ص 443 - 445 .