Tafseer van De Hoogten · Al-A'raaf · 7:30
Een groep heeft Hij leiding gegeven en voor een andere groep is hun dwaling terecht. Voorwaar, zij namen de Satans als beschermers, naast Allah, en zij dachten dat zij waarlijk rechtgeleiden waren.
Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren) (29) فَرِيقًا هَدَى وَفَرِيقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ (een groep heeft Hij geleid en over een andere groep is de dwaling rechtmatig geworden).
Abū Jaʿfar zei: De geleerden van de uitleg (ahl al-taʾwīl) zijn van mening verschild over de uitleg van Zijn uitspraak: كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren).
Sommigen van hen zeiden: De uitleg ervan is: zoals Hij u in het begin geschapen heeft als ongelukkigen en gelukzaligen, zo zult u op de Dag der Opstanding opgewekt worden.
Vermelding van wie dit gezegd heeft:
14478 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbdallāh heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn uitspraak: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren, een groep heeft Hij geleid en over een andere groep is de dwaling rechtmatig geworden), zei hij: Voorwaar, Allah, geprezen zij Hij, begon de schepping van de zoon van Ādam als gelovige en als ongelovige, zoals Hij, verheven is Zijn lof, zei: هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ فَمِنْكُمْ كَافِرٌ وَمِنْكُمْ مُؤْمِنٌ (Hij is het die u geschapen heeft; onder u is er een ongelovige en onder u is er een gelovige) [Sūrat al-Taghābun: 2]. Vervolgens brengt Hij hen op de Dag der Opstanding terug zoals Hij hun schepping begon, als gelovige en als ongelovige.
14479 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Manṣūr, hij zei: Onze metgezellen hebben ons verteld, op gezag van Ibn ʿAbbās: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: De gelovige wordt opgewekt als gelovige, en de ongelovige (kāfir) als ongelovige.
14480 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn al-Ḍurays heeft ons verteld, op gezag van Abū Jaʿfar, op gezag van al-Rabīʿ, op gezag van een man, op gezag van Jābir, hij zei: Zij worden opgewekt in de toestand waarin zij verkeerden: de gelovige in zijn geloof (īmān), en de hypocriet (munāfiq) in zijn hypocrisie (nifāq).
14481 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Abū Jaʿfar al-Rāzī, op gezag van al-Rabīʿ, op gezag van Abū al-ʿĀliya, hij zei: Zij keerden terug naar Zijn kennis aangaande hen. Heb je niet gehoord wat Allah over hen zegt: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren)? Heb je niet Zijn uitspraak gehoord: (een groep heeft Hij geleid en over een andere groep is de dwaling rechtmatig geworden)?
14482 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: ʿUbaydallāh heeft ons verteld, op gezag van Abū Jaʿfar al-Rāzī, op gezag van al-Rabīʿ ibn Anas, op gezag van Abū al-ʿĀliya: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: Zij worden teruggebracht naar Zijn kennis aangaande hen.
14483 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Abū Hammām al-Ahwāzī heeft ons verteld, hij zei: Mūsā ibn ʿUbayda heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Kaʿb over Zijn uitspraak: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: Wie door Allah in het begin geschapen werd in de ongeluksstaat (al-shiqwa), keert terug naar dat waarop Allah hem in het begin geschapen heeft, ook al verricht hij de daden van de mensen der gelukzaligheid — zoals Iblīs de daden van de mensen der gelukzaligheid verrichtte en vervolgens terugkeerde naar dat waarop zijn schepping in het begin gegrondvest was. En wie in het begin geschapen werd in de gelukzaligheid, keert terug naar dat waarop zijn schepping in het begin gegrondvest was, ook al verricht hij de daden van de mensen der ellende — zoals de tovenaars de daden van de mensen der ellende verrichtten, en vervolgens terugkeerden naar dat waarop hun schepping in het begin gegrondvest was.
14484 — Muḥammad ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Wiqāʾ ibn Iyās Abū Yazīd, op gezag van Mujāhid: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: De moslim wordt opgewekt als moslim, en de ongelovige (kāfir) als ongelovige.
14485 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Dukayn heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Abū Yazīd, op gezag van Mujāhid: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: De moslim wordt opgewekt als moslim, en de ongelovige als ongelovige.
14486 — Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Abī al-Waḍḍāḥ heeft ons verteld, op gezag van Sālim al-Afṭas, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: Zoals het voor u is voorgeschreven, zo zult u zijn.
14487 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Al-Ḥimmānī heeft ons verteld, hij zei: Sharīk heeft ons verteld, op gezag van Sālim, op gezag van Saʿīd, hetzelfde.
14488 — Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren, een groep heeft Hij geleid en over een andere groep is de dwaling rechtmatig geworden), hij zegt: zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren — zoals Wij u geschapen hebben, een groep recht geleid en een groep dwalend, zo zult u terugkeren en zoals u uit de buiken van uw moeders kwam.
14489 — Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Abū Sufyān, op gezag van Jābir, dat de Profeet ﷺ zei: Iedere ziel wordt opgewekt in de toestand waarin zij verkeerde.
14490 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Abū Dāwūd al-Ḥafarī heeft ons verteld, op gezag van Sharīk, op gezag van Sālim, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: Zoals het voor u is voorgeschreven, zo zult u zijn.
14491 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Al-Ḥimmānī heeft ons verteld, hij zei: Ḥammād ibn Zayd heeft ons verteld, op gezag van Layth, op gezag van Mujāhid, hij zei: De gelovige wordt opgewekt als gelovige, en de ongelovige als ongelovige.
14492 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), als ongelukkige en als gelukzalige.
14493 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Suwayd heeft ons verteld, hij zei: Ibn al-Mubārak heeft ons bericht door voorlezing, op gezag van Mujāhid, hetzelfde.
* * *
Anderen zeiden: De betekenis daarvan is: zoals Hij u geschapen heeft terwijl u niets was, zo zult u na de vergankelijkheid terugkeren.
Vermelding van wie dit gezegd heeft:
14494 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Ghundar heeft ons verteld, op gezag van ʿAwf, op gezag van al-Ḥasan: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: Zoals Hij u in het begin schiep terwijl u niets was en u tot leven bracht, zo doet Hij u sterven en daarna brengt Hij u op de Dag der Opstanding tot leven.
14495 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, op gezag van ʿAwf, op gezag van al-Ḥasan: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: Zoals Hij u in het begin schiep in deze wereld, zo zult u op de Dag der Opstanding levend terugkeren.
14496 — Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), zei hij: Hij begon hun schepping terwijl zij niets waren, vervolgens vergingen zij, daarna brengt Hij hen terug.
14497 — Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: Mijn vader heeft mij verteld, hij zei: Mijn oom heeft mij verteld, hij zei: Mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn uitspraak: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren, een groep heeft Hij geleid), hij zegt: Zoals Wij u de eerste keer geschapen hebben, zo zult u terugkeren.
14498 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid over de uitspraak van Allah: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), Hij brengt u na uw dood tot leven.
14499 — Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn uitspraak: (Zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren), hij zei: Zoals Hij hen als eerste schiep, zo brengt Hij hen ten laatste terug.
* * *
Abū Jaʿfar zei: De meest juiste van de uitspraken over de uitleg daarvan is de uitspraak van hem die zei: De betekenis ervan is: zoals Allah u in het begin als schepping schiep nadat u niets was, zo zult u na uw vergankelijkheid terugkeren als een schepping gelijk daaraan; Hij verzamelt u tot de Dag der Opstanding. Want Allah, verheven is Zijn vermelding, droeg Zijn Profeet ﷺ op om met hetgeen in dit vers staat een volk van polytheïsten (mushrikīn), mensen van de jāhiliyya, in kennis te stellen, die niet in de wederkeer geloofden en de Opstanding niet voor waar hielden. Hij droeg hem dus op hen op te roepen tot de erkenning dat Allah hen op de Dag der Opstanding zal opwekken, dat Hij wie Hem gehoorzaamt beloont, en dat Hij wie Hem ongehoorzaam is bestraft. Hij zei dus tot hem: Zeg tot hen: mijn Heer heeft de rechtvaardigheid geboden, en dat u uw aangezichten oprecht richt bij elke moskee, en dat u Hem aanroept terwijl u de godsdienst zuiver voor Hem houdt, en dat u erkent dat — zoals Hij u in het begin geschapen heeft, zo zult u terugkeren. Zo liet Hij de vermelding van "en dat u erkent dat" weg, zoals Hij de vermelding van "dat" wegliet bij "richt op", aangezien er in het vermelde een aanwijzing was voor wat ervan weggelaten is.
En aangezien dat zo is, is er geen grond voor dat iemand die de wederopstanding na de dood loochent, opgeroepen zou worden tot de erkenning van de hoedanigheid waarin hij die opgewekt wordt, opgewekt zal worden. Veeleer wordt slechts hij die de Opstanding voor waar houdt opgeroepen tot dat. Wie haar daarentegen loochent, wordt slechts opgeroepen tot de erkenning ervan, waarna hem wordt uitgelegd hoe de voorwaarden van de Opstanding zijn. Bovendien is er in de overlevering die van de Boodschapper van Allah ﷺ is overgeleverd, namelijk:
14500 — Muḥammad ibn Bashshār heeft ons dit verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Saʿīd heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, hij zei: Al-Mughīra ibn al-Nuʿmān heeft mij verteld, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, op gezag van de Profeet ﷺ, hij zei: De mensen worden naakt en onbesneden verzameld, en de eerste die gekleed wordt is Ibrāhīm ﷺ. Vervolgens reciteerde hij: كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْدًا عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِينَ (Zoals Wij de eerste schepping begonnen, zo herhalen Wij haar; een belofte die op Ons rust. Voorwaar, Wij zullen het doen) [Sūrat al-Anbiyāʾ: 104].
14501 — Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Isḥāq ibn Yūsuf heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Mughīra ibn al-Nuʿmān, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, op gezag van de Profeet ﷺ, op soortgelijke wijze.
14502 — Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van al-Mughīra ibn al-Nuʿmān, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ stond in ons midden op met een vermaning en zei: O mensen, voorwaar, u zult tot Allah verzameld worden, blootsvoets en onbesneden: كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْدًا عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِينَ (Zoals Wij de eerste schepping begonnen, zo herhalen Wij haar; een belofte die op Ons rust. Voorwaar, Wij zullen het doen).
* * *
— hetgeen de juistheid aantoont van de uitspraak die wij daarover gedaan hebben, namelijk dat de betekenis ervan is: dat de schepselen op de Dag der Opstanding tot Allah terugkeren als een levende schepping, zoals Hij hen in deze wereld als een levende schepping in het begin schiep.
* * *
Men zegt hiervan: "badaʾa Allāhu al-khalqa yabdaʾuhum" (Allah begon de schepping, Hij begint hen) en "abdaʾahum yubdiʾuhum ibdāʾan" (Hij bracht hen voort, Hij brengt hen voort, voortbrenging), met de betekenis van: Hij schiep hen — twee welbespraakte taalvormen.
* * *
Vervolgens begon Hij, verheven is Zijn lof, het bericht over hetgeen aan Zijn kennis aangaande Zijn schepselen voorafging en wat Zijn beschikking over hen voltrok, en Hij zei: Allah leidde van hen een groep en bracht hen tot het succes van de goede daden, zodat zij recht geleid zijn, en over een groep van hen werd de dwaling rechtmatig — weg van de leiding en de rechte weg — doordat zij de satan tot beschermheer namen in plaats van Allah.
* * *
En aangezien de uitleg deze is, is "de eerste groep (al-farīq)" in de accusatief gesteld doordat "leidde (hadā)" erop inwerkt, en "de tweede groep" doordat Zijn uitspraak "is rechtmatig geworden (ḥaqqa)" valt op het terugverwijzend voornaamwoord dat in "over hen (ʿalayhim)" vermeld is, zoals Hij, verheven is Zijn lof, zei: يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ فِي رَحْمَتِهِ وَالظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا (Hij doet wie Hij wil binnengaan in Zijn barmhartigheid; en de onrechtplegers — voor hen heeft Hij een pijnlijke bestraffing bereid) [Sūrat al-Insān: 31].
* * *
En wie de uitleg daarvan zo opvat dat het betekent: zoals Hij u in deze wereld in het begin in twee soorten schiep — als ongelovige en als gelovige — zo zult u in het hiernamaals terugkeren als twee groepen: een groep heeft Hij geleid en een groep over wie de dwaling rechtmatig is geworden, die stelt het eerste "een groep (farīqan)" in de accusatief door Zijn uitspraak "zo zult u terugkeren (taʿūdūna)", en maakt het tweede ervan een nevenschikking daarop. En wij hebben reeds uiteengezet wat naar onze mening de juiste uitspraak daarover is.
* * *
Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ (Voorwaar, zij namen de satans tot beschermheren in plaats van Allah, en zij menen dat zij recht geleid zijn) (30).
Abū Jaʿfar zei: Hij, verheven is Zijn vermelding, zegt: Voorwaar, de groep over wie de dwaling rechtmatig is geworden, is slechts van de weg van Allah afgedwaald en van de rechte hoofdweg afgeweken doordat zij de satans tot helpers en steunpilaren namen in plaats van Allah, uit onwetendheid van hunnentwege omtrent het verkeerde van datgene waarop zij zich daarin bevonden; integendeel, zij deden dat terwijl zij meenden dat zij op leiding en waarheid waren, en dat het juiste datgene was wat zij gedaan en betreden hadden.
En dit is een van de duidelijkste aanwijzingen voor het verkeerde van de uitspraak van hem die beweert dat Allah niemand bestraft voor een ongehoorzaamheid die hij beging of een dwaling die hij aanhing, behalve wanneer hij die begaat nadat hij weet had van de juistheid van haar weg, en haar dan begaat uit verzet van zijnentwege tegen zijn Heer daarin. Want als dat zo was, zou er tussen de groep der dwaling — die dwaalde terwijl zij meende dat zij recht geleid was — en de groep der leiding geen verschil zijn. Maar Allah heeft in dit vers onderscheid gemaakt tussen hun beider namen en hun beider oordelen.
