Tafseer van De Hoogten · Al-A'raaf · 7:202
En hun (slechte) broeders doen hen nog verder afdwalen en zij houden daarna niet op (te dwalen).
Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: En hun broeders trekken hen voort in de dwaling (al-ghayy), en daarna houden zij niet op (202).
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens lof wordt vermeld, zegt: en de broeders van de duivels (shayāṭīn) — de duivels trekken hen voort in de dwaling. Met Zijn uitspraak (yamuddūnahum, "zij trekken hen voort") bedoelt Hij: zij vermeerderen hen, en daarna nemen zij niet af van datgene waarvan zij die godvrezend zijn afnemen wanneer een influistering van de duivel hen raakt.
Dit is slechts een mededeling van Allah over de twee groepen — die van het geloof (īmān) en die van het ongeloof (kufr): dat de groep van het geloof en de mensen die Allah vrezen, wanneer de duivel hen tot een misstap brengt, de grootheid van Allah en Zijn bestraffing in herinnering brengen, zodat de eerbied voor Hem hen weerhoudt van Zijn ongehoorzaamheden en hen terugbrengt tot berouw en inkeer tot Allah van de misstap die zij begingen — en dat de duivel de groep van de ongelovigen (kāfir) nog meer dwaling bij hun dwaling vermeerdert wanneer zij een van de ongehoorzaamheden aan Allah begaan; en het vrezen van Allah weerhoudt hen niet, noch de vrees voor de terugkeer tot Hem, van het volharden daarin en het vermeerderen daarvan. Zo verkeert hij voortdurend in toename van het begaan van zonde, en de duivel vermeerdert hem voortdurend: de mens houdt niet op met het begaan van de gruweldaden, noch houdt de duivel op met het voorttrekken van hem, zoals: —
15564 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbdallāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās: (en hun broeders trekken hen voort in de dwaling, en daarna houden zij niet op) zei hij: noch houden de mensen op met de slechte daden die zij verrichten, noch houden de duivels op hen daarmee te voeden.
15565 — Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn uitspraak: (en hun broeders trekken hen voort in de dwaling, en daarna houden zij niet op), hij zegt: het zijn de djinn, zij influisteren bij hun bondgenoten onder de mensen — (en daarna houden zij niet op), hij zegt: zij worden niet moe.
15566 — Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: (en hun broeders trekken hen voort in de dwaling) — de broeders van de duivels onder de polytheïsten (mushrikīn), de duivel trekt hen voort in de dwaling — (en daarna houden zij niet op).
15567 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, hij zei: Ibn Jurayj zei: ʿAbdallāh ibn Kathīr zei: en hun broeders onder de djinn, zij trekken hun broeders onder de mensen voort — (en daarna houden zij niet op), hij zegt: de mens houdt niet op. Hij zei: en "het voorttrekken" (al-madd) is de vermeerdering, dat wil zeggen: de mensen van het polytheïsme (shirk), hij zegt: de mensen van het polytheïsme houden niet op, zoals zij die godvrezend zijn ophouden; zij komen niet tot inkeer, het geloof weerhoudt hen niet. — Ibn Jurayj zei: Mujāhid zei: (en hun broeders) onder de duivels — (zij trekken hen voort in de dwaling, en daarna houden zij niet op), uit verdwazing trekken zij de mensen van het polytheïsme voort. — Ibn Jurayj zei: En Wij hebben waarlijk voor de hel (jahannam) velen geschapen onder de djinn en de mensen [Sūra al-Aʿrāf: 179]. Hij zei: dezen zijn de mensen. Allah zegt: (en hun broeders trekken hen voort in de dwaling).
15568 — Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft mij verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: (en hun broeders trekken hen voort in de dwaling, en daarna houden zij niet op) zei hij: de broeders van de duivels, de duivels trekken hen voort in de dwaling — (en daarna houden zij niet op).
15569 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid — (en hun broeders) onder de duivels. (zij trekken hen voort in de dwaling), uit verdwazing.
* * *
En sommigen van hen legden Zijn uitspraak (en daarna houden zij niet op) uit in de betekenis: noch houden de duivels op in het voorttrekken van hun broeders in de dwaling.
* Vermelding van wie dat zei:
15570 — Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak: (en hun broeders trekken hen voort in de dwaling, en daarna houden zij niet op) van hen, en zij ontfermen zich niet over hen.
* * *
Abū Jaʿfar zei: Wij hebben reeds uiteengezet welke van de twee uitleggingen naar onze mening de juiste is. Wij hebben in dezen gekozen wat wij gekozen hebben op grond van wat wij hebben uiteengezet, omdat Allah in het vers daarvóór de mensen die in Hem geloven heeft beschreven, en hun terugdeinzen voor Zijn ongehoorzaamheid en wat Hij verafschuwt, terug naar wat Hij liefheeft, wanneer zij Zijn grootheid in herinnering brengen; daarna liet Hij daarop de mededeling volgen over de broeders van de duivels en hun begaan van Zijn ongehoorzaamheden. Het meest passend was dus hen te beschrijven met hun volharden daarin, aangezien dit volgde op de mededeling over het ophouden van de gelovigen daarmee.
* * *
Wat betreft Zijn uitspraak (yamuddūnahum), daarover verschilden de reciteurs in hun lezing.
Sommige Medinensers lazen het: "yumiddūnahum" met een ḍamma op de yāʾ, afgeleid van "amdadtu".
* * *
En de algemene reciteurs van de Koefiërs en de Basriërs lazen het: (yamuddūnahum) met een fatḥa op de yāʾ, afgeleid van "madadtu".
* * *
Abū Jaʿfar zei: En het juiste in de lezing daarvan is naar onze mening: (yamuddūnahum) met een fatḥa op de yāʾ, want datgene waarmee de duivels hun broeders onder de polytheïsten voorttrekken, is slechts een toevoeging van dezelfde soort als datgene wat wordt voortgetrokken; en wanneer datgene wat voorttrekt van dezelfde soort is als datgene wat wordt voortgetrokken, dan is het spraakgebruik van de Arabieren "madadtu" en niet "amdadtu".
* * *
Wat betreft Zijn uitspraak (yuqṣirūn), de reciteurs volgen de taal van wie zegt: "aqṣartu, uqṣir". En de Arabieren kennen daarin twee uitdrukkingswijzen: "qaṣartu ʿani l-shayʾ" en "aqṣartu ʿanhu".
