Tabari
Terug naar surah 7, ayah 167

Tafseer van De Hoogten · Al-A'raaf · 7:167

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ مَن يَسُومُهُمْ سُوٓءَ ٱلْعَذَابِ ۗ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ ٱلْعِقَابِ ۖ وَإِنَّهُۥ لَغَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ

En (gedenkt) toen jouw Heer bekend maakte dat Hij zeker (mensen) tegen hen zou zenden, tot am de Dag van de Opstanding, die hen zouden treffen met deergsle bestraffing. Voorwaar, jouw Heer is zeker snel in de bestraffing: en voorwaar, Hij is zeker Vergevensgezind, Meest Bannhartig.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ (En toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen)

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene — Zijn lof zij verheven — bedoelt met Zijn woord "en toen aankondigde (wa-idh taʾadhdhana)": en gedenk, o Muḥammad, toen jouw Heer aankondigde en bekendmaakte.

    * * *

    = en het is een werkwoord van de vorm "tafaʿʿala" van "al-īdhān" (het bekendmaken), zoals al-Aʿshā, Maymūn ibn Qays, zei:

    "Heden hebben mijn buren het haastig vertrek aangekondigd, zij hebben het koord van een innig beminde vriend verbroken."

    Met zijn woord "adhina" bedoelt hij: hij maakte bekend. En wij hebben dat met zijn bewijzen elders reeds uiteengezet.

    * * *

    En in overeenstemming met wat wij hierover gezegd hebben, spraken de geleerden van de uitleg.

    * Vermelding van wie dat zei:

    15297 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over het woord van Allah: "en toen jouw Heer aankondigde", hij zei: jouw Heer beval.

    15298 — Al-Ḥārith heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, hij zei: Abū Saʿd heeft ons verteld, op gezag van Mujāhid: "en toen jouw Heer aankondigde", hij zei: jouw Heer beval.

    * * *

    En Zijn woord: "dat Hij voorzeker tegen hen zou zenden (la-yabʿathanna ʿalayhim)", betekent: jouw Heer maakte bekend dat Hij voorzeker tegen de joden iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen. Er is gezegd: dat waren de Arabieren; Allah zond hen tegen de joden; zij bestreden wie van hen zich niet onderwierp en geen hoofdgeld voor niet-moslims (jizyah) betaalde, en wie van hen de jizyah betaalde, voor diegene was dat vernedering en verlaging.

    * * *

    En in overeenstemming met wat wij hierover gezegd hebben, spraken de geleerden van de uitleg.

    * Vermelding van wie dat zei:

    15299 — Al-Muthannā ibn Ibrāhīm en ʿAlī ibn Dāwūd hebben mij verteld, zij beiden zeiden: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen", hij zei: dat is de jizyah, en degenen die hun deze aandoen zijn: Muḥammad ﷺ en zijn gemeenschap, tot aan de Dag der Opstanding.

    15300 — Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen", dat is de armoede en het innen van de jizyah van hen.

    15301 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, hij zei: Ibn Jurayj zei, Ibn ʿAbbās zei: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen", hij zei: de joden, en de vernedering en armoede die hun opgelegd is.

    15302 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen", hij zei: Allah zond tegen hen deze stam van de Arabieren, en zij verkeren in een bestraffing van hen tot aan de Dag der Opstanding.

    15303 — Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: "dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun zou aandoen", hij zei: Hij zond tegen hen deze stam van de Arabieren, en zij verkeren in een bestraffing van hen tot aan de Dag der Opstanding. = En ʿAbd al-Karīm al-Jazarī zei: het verdient de voorkeur dat de Nabateeërs (al-anbāṭ) ingezet worden bij de jizyah.

    15304 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Isḥāq ibn Ismāʿīl heeft ons verteld, op gezag van Yaʿqūb, op gezag van Jaʿfar, op gezag van Saʿīd: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun zou aandoen", hij zei: de Arabieren = "de ergste bestraffing", hij zei: de grondbelasting (al-kharāj). En de eerste die de kharāj instelde was Mūsā, vrede zij met hem, en hij inde de kharāj zeven jaar lang.

    15305 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Yaʿqūb heeft ons verteld, op gezag van Jaʿfar, op gezag van Saʿīd: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun zou aandoen", hij zei: de Arabieren = "de ergste bestraffing"? Hij zei: de kharāj. Hij zei: en de eerste die de kharāj instelde was Mūsā, en hij inde de kharāj zeven jaar lang.

    15306 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Yaʿqūb heeft ons verteld, op gezag van Jaʿfar, op gezag van Saʿīd: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen", hij zei: zij zijn de Mensen van het Boek; Allah zond tegen hen de Arabieren die van hen de kharāj innen tot aan de Dag der Opstanding, en dat is de ergste bestraffing. En geen profeet heeft ooit de kharāj geïnd behalve Mūsā ﷺ, dertien jaar, daarna hield hij ermee op, en behalve de Profeet ﷺ.

    15307 — Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Qatāda, over Zijn woord: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen", hij zei: Hij zendt tegen hen deze stam van de Arabieren, en zij verkeren in een bestraffing van hen tot aan de Dag der Opstanding.

    15308 — ..... hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, hij zei: ʿAbd al-Karīm heeft mij bericht, op gezag van Ibn al-Musayyab, hij zei: het verdient de voorkeur dat de Nabateeërs ingezet worden bij de jizyah.

    15309 — Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden die hun de ergste bestraffing zou aandoen", hij zegt: jouw Heer zendt tegen de Kinderen van Isrāʾīl de Arabieren, en zij doen hun de ergste bestraffing aan: zij nemen van hen de jizyah en doden hen.

    15310 — Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord: "en toen jouw Heer aankondigde dat Hij voorzeker tegen hen, tot aan de Dag der Opstanding, iemand zou zenden": Hij zou voorzeker tegen de joden zenden.

    * * *

    De uitleg van Zijn woord: إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ (167) (Voorwaar, jouw Heer is snel in de bestraffing, en voorwaar, Hij is vergevensgezind, barmhartig) (167)

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene — Zijn vermelding zij geprezen — zegt: voorwaar, jouw Heer, o Muḥammad, is snel in Zijn bestraffing jegens wie van Hem de straf verdient wegens zijn ongeloof in Hem en zijn ongehoorzaamheid aan Hem = "en voorwaar, Hij is vergevensgezind, barmhartig", hij zegt: en voorwaar, Hij vergeeft de zonden van wie zich van zijn zonden bekeert, zich tot Hem wendt en terugkeert tot Zijn gehoorzaamheid; Hij bedekt ze door zijn vergiffenis daarover = "barmhartig" jegens hem, dat Hij hem niet bestraft voor zijn misdaad na zijn berouw daarvan, omdat Hij het berouw aanvaardt en de misstap vergeeft.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ قال أبو جعفر: يعني جل ثناؤه بقوله: " وإذ تأذن "، واذكر، يا محمد، إذ آذن ربك، وأعلم. (52) * * * =وهو " تفعل " من " الإيذان ", كما قال الأعشى، ميمون بن قيس: أَذِنَ اليَـــوْمَ جِــيرَتِي بِخُــفُوفِ صَرَمُــوا حَــبْلَ آلِــفٍ مَـأْلُوفِ (53) يعني بقوله: " أذِن "، أعلم. وقد بينا ذلك بشواهده في غير هذا الموضع. (54) * * * وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: 15297- حدثني محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو عاصم قال، حدثنا عيسى, عن ابن أبي نجيح, عن مجاهد في قول الله: " وإذ تأذن ربك "، قال: أمرَ ربك. 15298- حدثنا الحارث قال، حدثنا عبد العزيز قال، حدثنا أبو سعد, عن مجاهد: " وإذ تأذن ربك "، قال: أمر ربك. * * * وقوله: " ليبعثن عليهم "، يعني: أعلم ربك ليبعثن على اليهود من يسومهم سوء العذاب. (55) قيل: إن ذلك، العربُ، بعثهم الله على اليهود، يقاتلون من لم يسلم منهم ولم يعط الجزية, ومن أعطى منهم الجزية كان ذلك له صغارًا وذلة. * * * وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: 15299- حدثني المثني بن إبراهيم وعلي بن داود قالا حدثنا عبد الله بن صالح قال، حدثني معاوية, عن علي, عن ابن عباس قوله: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم سوء العذاب "، قال: هي الجزية, والذين يسومونهم: محمد صلى الله عليه وسلم وأمّته، إلى يوم القيامة. 15300- حدثني محمد بن سعد قال, حدثني أبي قال، حدثني عمي قال، حدثني أبي, عن أبيه, عن ابن عباس قوله: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم سوء العذاب " ، فهي المسكنة, وأخذ الجزية منهم. 15301- حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج قال، قال ابن جريج، قال ابن عباس: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم سوء العذاب "، قال: يهود, وما ضُرب عليهم من الذلة والمسكنة. 15302- حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد, عن قتادة: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم سوء العذاب "، قال: فبعث الله عليهم هذا الحيَّ من العرب, فهم في عذاب منهم إلى يوم القيامة. 15303- حدثنا محمد بن عبد الأعلى قال، حدثنا محمد بن ثور, عن معمر, عن قتادة: " ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم "، قال: بعث عليهم هذا الحي من العرب, فهم في عذاب منهم إلى يوم القيامة. = وقال عبد الكريم الجزريّ: يُستحبُّ أن تُبعث الأنباط في الجزية. (56) 15304- حدثنا ابن وكيع قال، حدثنا إسحاق بن إسماعيل, عن يعقوب, عن جعفر, عن سعيد: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم "، قال: العرب= " سوء العذاب "، قال: الخراج. وأوّلُ من وضع الخراج موسى عليه السلام, فجبى الخراجَ سبعَ سنين. 15305- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا يعقوب, عن جعفر, عن سعيد: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم "، قال: العرب= " سوء العذاب "؟ قال: الخراج. قال: وأول من وضع الخراج موسى, فجبى الخراج سبعَ سنين. 15306- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا يعقوب, عن جعفر, عن سعيد: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم سوء العذاب "، قال: هم أهل الكتاب, بعث الله عليهم العرب يجبُونهم الخراجَ إلى يوم القيامة, فهو سوء العذاب. ولم يجب نبيٌّ الخراجَ قطُّ إلا مُوسى صلى الله عليه وسلم ثلاث عشرة سنةً، ثم أمسك, وإلا النبي صلى الله عليه وسلم. 15307- حدثنا الحسن بن يحيى قال، أخبرنا عبد الرزاق قال، أخبرنا معمر, عن قتادة في قوله: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم سوء العذاب "، قال: يبعث عليهم هذا الحي من العرب, فهم في عذاب منهم إلى يوم القيامة. 15308- ..... قال أخبرنا معمر قال، أخبرني عبد الكريم, عن ابن المسيب قال: يستحبُّ أن تبعث الأنباط في الجزية. (57) 15309- حدثني محمد بن الحسين قال، حدثنا أحمد بن المفضل قال، حدثنا أسباط عن السدي: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة من يسومهم سوء العذاب "، يقول: إن ربك يبعث على بني إسرائيل العرب, فيسومونهم سوء العذاب، يأخذون منهم الجزية ويقتلونهم. 15310- حدثني يونس قال، أخبرنا ابن وهب قال، قال ابن زيد في قوله: " وإذ تأذن ربك ليبعثن عليهم إلى يوم القيامة "، ليبعثن على يَهُود. * * * القول في تأويل قوله : إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ (167) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: إن ربك يا محمد، لسريعٌ عقابه إلى من استوجَب منه العقوبة على كفره به ومعصيته= " وإنه لغفور رحيم "، يقول: وإنه لذو صفح عن ذنوب من تاب من ذنوبه، فأناب وراجع طاعته, يستر عليها بعفوه عنها= " رحيم "، له، أن يعاقبه على جرمه بعد توبته منها, لأنه يقبل التوبة ويُقِيل العَثْرة. (58) ----------------- الهوامش : (52) (1) كان في المطبوعة : (( إذ أذن ربك فأعلم )) ، وأثبت ما في المخطوطة . (53) (2) ديوانه : 211 ، مطلع قصيدة له طويلة . وفي الديوان المطبوع (( بحفوفي )) ، وهو خطأ صرف ، صوابه في مصورة ديوانه . و (( الخفوف )) مصدر قولهم : ((خف القوم عن منزلهم خفوفاً )) ، ارتحلوا ، أو أسرعوا في الارتحال ، وفي خطبته صلى الله عليه وسلم في مرضه : (( أيها الناس ، إنه قد دنا منى خفوف من بين أظهركم )) ، أي قرب ارتحال ، منذراً صلى الله عليه وسلم بموته . (54) (3) انظر تفسير (( الإذن )) فيما سلف 11 : 215 ، تعليق : 2 ، والمراجع هناك . (55) (1) انظر تفسير (( البعث )) فيما سلف من فهارس اللغة ( بعث ) ، وأخشى أن يكون الصواب : (( يعنى : أعلم ربك ليرسلن على اليهود )) . (56) (1) القائل : (( قال عبد الكريم الجزرى ... )) ، إلى آخر الكلام ، هو (( معمر )) ، وسيأتي بيان ذلك و مصداقه في ا"لأثر رقم : 15308 ، رواية معمر ، عن عبد الكريم ، عن ابن المسيب . (57) (1) الأثر : 15308 - انظر ختام الأثر السالف رقم : 15303 . (58) (2) انظر تفسير (( سريع العقاب )) ، و(( غفور )) ،و (( رحيم )) فيما سلف من فهارس اللغة ( سرع ) و ( غفر ) و ( رحم ) .