Tabari
Terug naar surah 7, ayah 111

Tafseer van De Hoogten · Al-A'raaf · 7:111

قَالُوٓا۟ أَرْجِهْ وَأَخَاهُ وَأَرْسِلْ فِى ٱلْمَدَآئِنِ حَٰشِرِينَ

Zij zeiden: "Geef hem en zijn broeder uitstel, en stuur verzamelaars naar de steden.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitspraak over de uitleg van Zijn woord: قَالُوا أَرْجِهْ وَأَخَاهُ وَأَرْسِلْ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ ("Zij zeiden: Stel hem en zijn broer uit, en zend ronselaars naar de steden") (7:111).

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens lof is vermeld, zegt: De vooraanstaanden uit het volk van Farao zeiden tegen Farao: "Stel hem uit (arjihi)", dat wil zeggen: stel hem op een later tijdstip.

    * * *

    En sommigen zeiden: De betekenis ervan is: houd hem vast (gevangen).

    * * *

    Het woord al-irjāʾ betekent in de taal van de Arabieren "uitstel". Men zegt daarvan: "ik heb deze zaak uitgesteld (arjaytu)" en "arjaʾtu-hu", wanneer men iets uitstelt. Daartoe behoort ook het woord van Allah de Verhevene: تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ ("Gij moogt uitstellen wie Gij wilt van hen") [Surah Al-Aḥzāb: 51], dat wil zeggen: gij stelt uit. De vorm met hamza behoort tot de taal van sommige stammen van Qays; zij zeggen: "arjaʾtu hādhā al-amr". Het weglaten van de hamza behoort tot de taal van Tamīm en Asad; zij zeggen: "arjaytu-hu".

    * * *

    De recitatoren verschillen van mening over de lezing daarvan.

    De meeste recitatoren van Medina en sommige van de Irakezen lazen het: "arjihi" zonder hamza en met een kasra op de hāʾ.

    Sommige recitatoren van Kūfa lazen het: "arjih" met weglating van de hamza en met een sukūn op de "hāʾ", volgens de taal van degene die stopt op de hāʾ van het voornaamwoord (al-mukannā, d.w.z. het verwijzende voornaamwoord) midden in de zin (fī al-waṣl), wanneer wat ervoor staat een klinker draagt, zoals de rajaz-dichter zei:

    "Het lot heeft mij belaagd met een been en een hand, het zweert dat het niets in orde brengt dan dat het het bederft, het brengt vandaag iets in orde en bederft het morgen."

    En soms doen zij iets dergelijks met de hāʾ van het vrouwelijke; zij zeggen: "hādhihi Ṭalḥah qad aqbalat" ("ziehier Ṭalḥah, zij is genaderd"), zoals de rajaz-dichter zei:

    "Toen hij zag dat er noch rust noch verzadiging was, neigde hij naar een arṭāʾ-struik op een zandheuvel en ging liggen."

    En sommige Basriërs lazen het: "arjiʾhu" met hamza en een ḍamma op de "hāʾ", volgens de taal van Qays die ik genoemd heb.

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: De meest juiste van deze lezingen is de meest bekende en de meest welsprekende in de taal van de Arabieren, en dat is het weglaten van de hamza en de kasra op de "hāʾ". Hoewel de andere lezing toegestaan is, is wat wij gekozen hebben de meest welsprekende van de talen en de meest voorkomende op de tongen van de welsprekende Arabieren.

    * * *

    De geleerden van de uitleg verschillen van mening over de uitleg van Zijn woord: "arjihi".

    Sommigen zeiden: de betekenis ervan is: stel hem uit.

    * Vermelding van wie dat zei:

    14924 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, hij zei: Ibn Jurayj zei: ʿAṭāʾ al-Khurāsānī heeft mij bericht, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: "arjih wa-akhāhu" ("stel hem en zijn broer uit"), hij zei: stel hem op een later tijdstip.

    * * *

    En anderen zeiden: de betekenis ervan is: houd hem vast.

    * Vermelding van wie dat zei:

    14925 - Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woord: "arjih wa-akhāhu", dat wil zeggen: houd hem en zijn broer vast.

    * * *

    En wat betreft Zijn woord: "wa-arsil fī al-madāʾin ḥāshirīn" ("en zend ronselaars naar de steden"), Hij zegt: degenen die de tovenaars verzamelen en hen tot u bijeenbrengen.

    * * *

    En er werd gezegd: zij zijn de politiewachters (al-shuraṭ).

    * Vermelding van wie dat zei:

    14926 - ʿAbbās ibn Abī Ṭālib heeft mij verteld, hij zei: Muslim ibn Ibrāhīm heeft ons verteld, hij zei: Al-Ḥakam ibn Ẓuhayr heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, op gezag van Ibn ʿAbbās: "wa-arsil fī al-madāʾin ḥāshirīn", hij zei: de politiewachters.

    14927 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Ismāʿīl ibn Ibrāhīm ibn Muhājir, op gezag van zijn vader, op gezag van Mujāhid: "wa-arsil fī al-madāʾin ḥāshirīn", hij zei: de politiewachters.

    14928 - Hij zei: Ḥumayd heeft ons verteld, op gezag van Qays, op gezag van al-Suddī: "wa-arsil fī al-madāʾin ḥāshirīn", hij zei: de politiewachters.

    14929 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Nuʿaym heeft ons verteld, hij zei: Ismāʿīl ibn Ibrāhīm ibn Muhājir heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Mujāhid, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: "fī al-madāʾin ḥāshirīn", hij zei: de politiewachters.

    14930 - ʿAbd al-Karīm ibn al-Haytham heeft mij verteld, hij zei: Ibrāhīm ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, hij zei: Abū Saʿd heeft ons verteld, op gezag van ʿIkrima, op gezag van Ibn ʿAbbās: "wa-arsil fī al-madāʾin ḥāshirīn", hij zei: de politiewachters.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : قَالُوا أَرْجِهْ وَأَخَاهُ وَأَرْسِلْ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ (111) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره. قال الملأ من قوم فرعون لفرعون: أرجئه: أي أخِّره. * * * وقال بعضهم: معناه: احبس. * * * والإرجاء في كلام العرب التأخير. يقال منه: " أرجيت هذا الأمر "، و " أرجأته "، إذا أخرته. ومنه قول الله تعالى: تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ ، [سورة الأحزاب: 51] تؤخر, فالهمز من كلام بعض قبائل قيس، يقولون: " أرجأت هذا الأمر ", وترك الهمز من لغة تميم وأسد، يقولون: " أرجيته ". (21) . * * * واختلفت القرأة في قراءة ذلك. فقرأته عامة قرأة المدينة وبعض العراقيين: " أَرْجِهِ" بغير الهمز وبجرّ الهاء. وقرأه بعض قرأة الكوفيين: " أَرْجِهْ" بترك الهمز وتسكين " الهاء "، على لغة من يقف على الهاء في المكنيِّ في الوصل، (22) إذا تحرك ما قبلها, كما قال الراجز: (23) أَنْحَــى عَـلَيَّ الدَّهْـرُ رِجْـلا وَيَـدَا يُقْسِـــمُ لا يُصْلِـــحُ إلا أَفْسَــدَا فَيُصْلِحُ الْيَوْمَ وَيُفْسِدُهُ غَدَا (24) وقد يفعلون مثل هذا بهاء التأنيث، فيقولون: " هذه طلحَهْ قد أقبلت ", كما قال الراجز: (25) لَمَّــا رأَى أنْ لا دَعَــهْ وَلا شِــبَعْ مَـالَ إلَـى أَرْطَـأةِ حِـقْفٍ فَاضْطَجَعْ (26) وقراه بعض البصريين: " أَرْجِئْهُ" بالهمز وضم " الهاء ", على لغة من ذكرت من قيس. * * * قال أبو جعفر: وأولى القراءات في ذلك بالصواب، أشهرها وأفصحها في كلام العرب, وذلك ترك الهمز وجرُّ " الهاء " , وإن كانت الأخرى جائزة, غير أن الذي اخترنا أفصح اللغات وأكثرها على ألسن فصحاء العرب. * * * واختلف أهل التأويل في تأويل قوله: " أرجه " فقال بعضهم : معناه: أخره. * ذكر من قال ذلك: 14924 - حدثنا القاسم, قال : حدثنا الحسين, قال: حدثني حجاج, قال: قال ابن جريج: أخبرني عطاء الخراساني عن ابن عباس, قوله: " أرجه وأخاه " قال: أخِّره. * * * وقال آخرون. معناه احبسه. * ذكر من قال ذلك: 14925 - حدثنا بشر بن معاذ قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد, عن قتادة قوله: " أرجه وأخاه "، أي: أحبسه وأخاه. * * * وأما قوله: " وأرسل في المدائن حاشرين " يقول: من يحشرُ السحرة فيجمعهم إليك. (27) . * * * وقيل: هم الشُّرَط. * ذكر من قال ذلك: 14926 - حدثني عباس بن أبي طالب قال، حدثنا مسلم بن إبراهيم قال، حدثنا الحكم بن ظهير, عن السدي , عن ابن عباس: " وأرسل في المدائن حاشرين "، قال: الشرط. 14927 - حدثنا ابن وكيع قال، حدثنا أبي, عن إسماعيل بن إبراهيم بن مهاجر, عن أبيه, عن مجاهد: " وأرسل في المدائن حاشرين "، قال: الشرط. 14928 - قال: حدثنا حميد, عن قيس, عن السدي: " وأرسل في المدائن حاشرين "، قال: الشرط. 14929 - حدثني المثنى قال، حدثنا أبو نعيم قال، حدثنا إسماعيل بن إبراهيم بن مهاجر, عن أبيه, عن مجاهد, عن ابن عباس, في قوله: " في المدائن حاشرين "، قال: الشرط. 14930 - حدثني عبد الكريم بن الهيثم قال، حدثنا إبراهيم بن بشار قال، حدثنا سفيان قال، حدثنا أبو سعد, عن عكرمة, عن ابن عباس: " وأرسل في المدائن حاشرين "، قال: الشرط. ---------------- الهوامش : (21) تفصيل اللغات ونسبتها إلى قبائلها ، ليس في شيء من معاجم اللغة ، فهي زيادة تقيد في مكانها هناك . (22) (( المكنى )) ، الضمير . (23) هو دويد بن زيد بن نهد القضاعى ، وهو أحد المعمرين . (24) طبقات فحول الشعراء : 28 ، والمعمرين : 20 ، وأما لى الشريف 1 : 137 ، والشعر والشعراء : 51 والمؤتلف والمختلف : 114 ، وشرح شواهد الشافية : 274 ؛ وغيرها كثير ، وهو من قديم الشعر ، كما قال ابن سلام . ورواية هذه الأبيات تختلف اختلافا كبيرا في المراجع جميعا كما أشرت إليه في شرح طبقات ابن سلام. وكان في المطبوعة (( ألحى على الدهر )) ، و (( فقسمه لا نصلح )) ، وهذا خطأ فاسد صوابه في المخطوطة ، ومعاني القرآن للفراء . (25) يقال هو: منظور بن حبة الأسدي. (26) معاني القرآن للفراء 1 : 388 ، إصلاح المنطق : 108 ، وتهذيب إصلاح المنطق 1 : 167 ، وشرح شواهد الشافية : 274 - 276 ، 480 ، يصف ظبيا ، ويقول قبله : يَــا رَبُّ أَبَّـازٍ مِـنَ العُفْـرِ صَـدَعْ تَقَبَّــضَ الــذّئْبُ إِلَيْــهِ وَاجْـتَمَعْ قال التبريزى في شرحها : (( يصف ظبياً . والأباز : الذي يقفز . والعفر من الظباء : التي تعلو ألوانها حمرة . وتقبض : أي أنه جمع قوائمه ليثبت على الظبى . لما رأي أن أن لا دعه ، يعني الذئب ، لما رأي أنه لا يشبع من الظبى ولا يدركه ، وأنه قد تعب في طلبه . مال إلى أرطاة فاضطجع عندها . والأرطى : ضرب من شجر الرمل ، واحدته أرطاة . والحقف : المعوج من الرمل )) . (27) انظر تفسير "الحشر" فيما سلف 12 : 115 ، تعليق : 1 ، والمراجع هناك.