Tabari
Terug naar surah 7, ayah 10

Tafseer van De Hoogten · Al-A'raaf · 7:10

وَلَقَدْ مَكَّنَّٰكُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَٰيِشَ ۗ قَلِيلًۭا مَّا تَشْكُرُونَ

En voorzeker hebben Wij jullie macht gegeven op aarde en Wij hebben op haar voor jullie levensvoorzieningen geplaatst. Weinig is het dat jullie dankbaar zijn.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلا مَا تَشْكُرُونَ (En voorwaar, Wij hebben u gevestigd op de aarde en hebben daarop voor u middelen van bestaan gemaakt; weinig is het dat u dankbaar bent) (7:10).

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: En voorwaar, Wij hebben voor u, o mensen, een verblijfplaats bereid op de aarde, en Wij hebben haar voor u tot een vaste woonplaats gemaakt waarin u zich vestigt, en tot een rustbed dat u tot leger neemt, en tot een spreidsel dat u uitspreidt. (En hebben daarop voor u middelen van bestaan gemaakt — maʿāyish): waarvan u leeft gedurende de dagen van uw leven, aan spijzen en dranken, als een gunst van Mij aan u en een weldaad van Mij jegens u. (Weinig is het dat u dankbaar bent), Hij zegt: en uw dankbaarheid voor deze gunsten waarmee Ik u begenadigd heb is gering, omdat u een ander dan Mij aanbidt en een god buiten Mij aanneemt.

    En "al-maʿāyish" is het meervoud van "maʿīsha" (levensonderhoud).

    De koranlezers verschilden in hun lezing ervan.

    De algemene lezers van de gewesten lazen dat als (maʿāyisha) zonder hamza.

    En ʿAbd al-Raḥmān al-Aʿraj las het: "maʿāʾisha" met hamza.

    Abū Jaʿfar zei: En de juiste lezing daarvan is volgens ons: (maʿāyisha) zonder hamza, omdat het de vorm "mafāʿil" is van het woord "ʿishta taʿīshu" (jij leefde, jij leeft). De mīm erin is dus toegevoegd, en de yāʾ is naar de regel beweeglijk, want het enkelvoud ervan is "mafʿila", namelijk "maʿyisha", met beweeglijke yāʾ, waarvan de klinker van de yāʾ in het enkelvoud is overgebracht naar de "ʿayn". Toen het dan tot meervoud werd gemaakt, werd haar klinker aan haar teruggegeven, vanwege de rust van wat eraan voorafgaat en haar eigen beweeglijkheid. Zo doen de Arabieren met de yāʾ en de wāw wanneer wat eraan voorafgaat rustend is en zij beweeglijk zijn, in soortgelijke gevallen als wat wij beschreven hebben van het meervoud dat op de vorm "mafāʿil" komt. En dat is verschillend van wat aan meervoud komt op de vorm "faʿāʾil", waarin de yāʾ toegevoegd is en geen oorsprongletter. Want wat aan meervoud op deze vorm komt, dat spreken de Arabieren met hamza uit, zoals hun uitspraak: "deze madāʾin" (steden) en "ṣaḥāʾif" (bladen) en hun gelijken, omdat "madāʾin" het meervoud is van "madīna", en "al-madīna" is "faʿīla" van hun uitdrukking "madantu al-madīna", en evenzo is "ṣaḥāʾif" het meervoud van "ṣaḥīfa", en "al-ṣaḥīfa" is "faʿīla" van jouw uitdrukking "ṣaḥaftu al-ṣaḥīfa". De yāʾ in het enkelvoud ervan is dus toegevoegd en rustend, en wanneer het tot meervoud wordt gemaakt, wordt het met hamza uitgesproken, vanwege haar verschil in het meervoud met de yāʾ die in het enkelvoud was, namelijk dat zij in het enkelvoud rustend was en zij in het meervoud beweeglijk is. En indien men "madīna" tot "mafʿila" zou maken van "dāna yadīnu", en het tot meervoud "mafāʿil" zou maken, dan zou het welsprekende zijn het achterwege laten van de hamza erin en het beweeglijk maken van de yāʾ. Soms spreken de Arabieren het meervoud van "mafʿila" in de woorden met yāʾ en wāw met hamza uit — ook al is het welsprekende van hun taal het achterwege laten van de hamza daarin wanneer het op "mafāʿil" komt — door van hun kant het meervoud ervan te vergelijken met het meervoud van "faʿīla", zoals zij "mafʿal" vergelijken met "faʿīl". Zo zeggen zij "masīl al-māʾ" (de loop van het water), van "sāla yasīlu", en daarna maken zij het tot meervoud zoals het meervoud van "faʿīl", en zeggen: "het zijn amsila" in het meervoud, door het van hun kant te vergelijken met het meervoud van "baʿīr" (kameel), dat "faʿīl" is, aangezien zij dat tot "abʿira" tot meervoud maken. En evenzo wordt "al-maṣīr" (de darm), dat "mafʿal" is, tot meervoud "muṣrān" gemaakt, door het te vergelijken met het meervoud van "baʿīr", dat "faʿīl" is, aangezien zij dat tot "buʿrān" tot meervoud maken. En op deze grond sprak al-Aʿraj "maʿāyish" met hamza uit. Maar dat is niet het welsprekende in hun taal, en datgene waarmee het Boek van Allah het waardigst gelezen wordt van de tongen is het welsprekendste en bekendste daarvan, niet het meest verworpene en zeldzaamste.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلا مَا تَشْكُرُونَ (10) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: ولقد وطَّأْنا لكم، أيها الناس، في الأرض, (41) وجعلناها لكم قرارًا تستقرُّون فيها, ومهادًا تمتهدونها, وفراشًا تفترشونها (42) =( وجعلنا لكم فيها معايش)، تعيشون بها أيام حياتكم, من مطاعم ومشارب, نعمة مني عليكم، وإحسانًا مني إليكم =(قليلا ما تشكرون)، يقول: وأنتم قليل شكركم على هذه النعم التي أنعمتها عليكم لعبادتكم غيري, واتخاذكم إلهًا سواي. * * والمعايش: جمع " معيشة ". * * * واختلفت القرأة في قراءتها. فقرأ ذلك عامة قرأة الأمصار: (مَعَايِشَ) بغير همز. * * * وقرأه عبد الرحمن الأعرج: " مَعَائِشَ" بالهمز. * * * قال أبو جعفر: والصواب من القراءة في ذلك عندنا: (مَعَايِشَ) بغير همز, لأنها " مفاعل " من قول القائل " عشتَ تعيش ", فالميم فيها زائدة، والياء في الحكم متحركة, لأن واحدها " مَفْعلة "،" مَعْيشة "، متحركة الياء, نقلت حركة الياء منها إلى " العين " في واحدها . فلما جُمعت، رُدّت حركتها إليها لسكون ما قبلها وتحركها. وكذلك تفعل العرب بالياء والواو إذا سكن ما قبلهما وتحركتا، في نظائر ما وصفنا من الجمع الذي يأتي على مثال " مفاعل ", وذلك مخالف لما جاء من الجمع على مثال " فعائل " التي تكون الياء فيها زائدة ليست بأصل. فإن ما جاء من الجمع على هذا المثال، فالعرب تهمزه، كقولهم: " هذه مدائن " و " صحائف " ونظائرهما, (43) لأن " مدائن " جمع " مدينة ", و " المدينة "،" فعيلة " من قولهم: " مدنت المدينة ", وكذلك،" صحائف " جمع " صحيفة ", و " الصحيفة "،" فعيلة " من قولك: " صحفت الصحيفة ", فالياء في واحدها زائدة ساكنة, فإذا جمعت همزت، لخلافها في الجمع الياء التي كانت في واحدها, وذلك أنها كانت في واحدها ساكنة, وهي في الجمع متحركة. ولو جعلت " مدينة "" مَفْعلة " من: " دان يدين ", وجمعت على " مفاعل ", كان الفصيح ترك الهمز فيها. وتحريك الياء. وربما همزت العرب جمع " مفعلة " في ذوات الياء والواو = وإن كان الفصيح من كلامها ترك الهمز فيها. إذا جاءت على " مفاعل " = تشبيهًا منهم جمعها بجمع " فعيلة ", كما تشبه " مَفْعلا "" بفعيل " فتقول: " مَسِيل الماء ", من: " سال يسيل ", ثم تجمعها جمع " فعيل ", فتقول: " هي أمسلة "، في الجمع، تشبيهًا منهم لها بجمع " بعير " وهو " فعيل ", إذ تجمعه " أبعرة ". وكذلك يجمع " المصير " وهو " مَفْعل "،" مُصْران " تشبيهًا له بجمع: " بعير " وهو " فعيل ", إذ تجمعه " بُعْران ", (44) وعلى هذا همز الأعرج " معايش ". وذلك ليس بالفصيح في كلامها، وأولى ما قرئ به كتاب الله من الألسن أفصحها وأعرفها، دون أنكرها وأشذِّها. ---------------- الهوامش : (41) في المطبوعة : (( ولقد وطنا لكم أيها الناس )) ، والصواب من المخطوطة . (42) انظر تفسير (( مكن )) فيما سلف 11 : 263 . (43) في المطبوعة والمخطوطة : (( ونظائر )) والسياق ما أثبت . (44) انظر معاني القرآن للفراء 1 : 373 ، 374