Tabari
Terug naar surah 68, ayah 16

Tafseer van De Pen · Al-Qalam · 68:16

سَنَسِمُهُۥ عَلَى ٱلْخُرْطُومِ

Wij zullen hem brandmerken op zijn snuit.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van het woord van de Verhevene: سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ (16) ("Wij zullen hem op de snuit brandmerken (16)").

    En Zijn woord: سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ — de uitleggers (ahl al-taʾwīl) verschilden over de uitleg hiervan. Sommigen van hen zeiden: de betekenis ervan is: Wij zullen zijn neus met het zwaard treffen, en daarvan een blijvend teken en een vast merkteken maken zolang hij leeft.

    * Vermelding van wie dit gezegd heeft:

    Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās: سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ — hij vocht op de dag van Badr, en zijn neus werd in de strijd met het zwaard getroffen.

    En anderen zeiden: nee, de betekenis ervan is: Wij zullen hem met een blijvende schande tekenen.

    * Vermelding van wie dit gezegd heeft:

    Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woord: سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ : een schande die hem niet verlaat tot het einde van wat hem rest.

    En anderen zeiden: hij zal op zijn neus gebrandmerkt worden.

    * Vermelding van wie dit gezegd heeft:

    Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ zei hij: Wij zullen hem op zijn neus brandmerken.

    En de meest juiste van de twee opvattingen aangaande de uitleg hiervan is naar mijn mening de opvatting van wie zegt: de betekenis ervan is: Wij zullen zijn zaak duidelijk openbaar maken, zodat zij hem herkennen en het hun niet verborgen blijft, zoals het brandmerk op de snuit niet verborgen blijft.

    En Qatāda zei: de betekenis ervan is: een schande die hem niet verlaat tot het einde van wat hem rest. En het is ook mogelijk dat zijn neus met het zwaard getroffen werd, zodat voor hem het treffen van zijn neus met het zwaard samengaat met het openbaar maken van zijn gebreken voor de mensen.

    En met Zijn woord سَنَسِمُهُ ("Wij zullen hem brandmerken") wordt bedoeld: Wij zullen hem schroeien. En sommigen van hen zeiden: de betekenis ervan is: Wij zullen hem tekenen met het merkteken van de mensen van het Vuur (ahl al-nār), dat wil zeggen: Wij zullen zijn gezicht zwart maken.

    En hij zei: hoewel de snuit (al-khurṭūm) met het merkteken werd aangeduid, valt het toch onder de strekking van het gezicht, want een deel van het gezicht staat voor een ander deel ervan. En de Arabieren zeggen: "Bij Allah, ik zal je voorzeker tekenen met een merkteken dat je niet verlaat," waarmee zij de neus bedoelen. Hij zei: en iemand droeg mij het volgende voor:

    Voorzeker zal ik hem tekenen met een merk dat hem niet verlaat,

    zoals door de hitte van het brandijzer de [door dorst getroffen kameel] wordt ingekerfd (1).

    En "al-najr" is een ziekte die de kamelen treft, waarop zij op hun neus gebrandmerkt worden.

    ------------

    Voetnoten:

    (1) Het vers behoort tot de getuigenissen van al-Farrāʾ in Maʿānī al-Qurʾān (folio 339). Hij zei bij het woord van de Verhevene: سنسمه على الخرطوم dat wil zeggen: Wij zullen hem tekenen met het merkteken van de mensen van het Vuur, dat wil zeggen: Wij zullen zijn gezicht zwart maken; want hoewel de snuit met het merkteken werd aangeduid, valt het toch onder de strekking van het gezicht, omdat een deel van het gezicht voor een ander deel staat. En de Arabieren zeggen: "Welaan, bij Allah, ik zal je voorzeker tekenen met een merk dat je niet verlaat," waarmee zij de neus bedoelen. En iemand droeg mij voor: "Voorzeker zal ik hem tekenen met een merk..." [het vers]. Hij zei "al-mīsam" (het brandijzer) en vermeldde de neus niet, omdat dat de plaats van het merkteken is. En "al-baḥr" is de kameel wanneer de "baḥr" hem treft, een ziekte die de kameel treft en waarvoor hij gebrandmerkt wordt. Einde. Ik [de redacteur] zeg: de auteur van al-Lisān droeg het vers voor met "fī baḥr", en zei: al-Farrāʾ zei: "al-baḥr" is dat de kameel zich aan water te buiten gaat en daarvan veel drinkt, totdat hem daardoor een ziekte treft; men zegt: "baḥira yabḥaru baḥran", dus hij is "baḥir"; en hij droeg het getuigenisvers voor. Hij zei: en wanneer de ziekte hem treft, wordt hij op verscheidene plaatsen gebrandmerkt, en geneest hij. Einde van de woorden van al-Farrāʾ zoals in al-Lisān. En al-Azharī merkte daarop aan: de ziekte die de kameel treft, zodat hij door geen water gelaafd raakt, is "al-najr", met de nūn en de jīm, en "al-bajr", met de bāʾ en de jīm. Wat "al-baḥr" betreft: dat is een ziekte die tot tering leidt. En "abḥara al-rajul": wanneer de tering hem treft. En een man die "baḥīr" en "baḥir" is: teringachtig, wegterend in vlees. [Dit] op gezag van Ibn al-Aʿrābī. Einde. Ik zeg: dit wordt bevestigd door wat in al-Lisān [onder "najr"] staat: al-Jawharī zei: "al-najar", met klinkers, is een dorst die de kamelen en het kleinvee treft door het eten van de [bittere] korrel, zodat zij nauwelijks door water gelaafd worden. Men zegt: "najarat al-ibil" en ook "majarat". Einde. En in al-Tahdhīb: "najira yanjaru najaran": wanneer hij veel water drinkt en toch nauwelijks gelaafd raakt. Yaʿqūb zei: en het kan ook de mens treffen. Einde. En "ḥummā al-mīsam" is de hitte ervan; en "al-mīsam" is een stuk ijzer waarmee gebrandmerkt wordt.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله تعالى : سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ (16) وقوله: ( سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ ) اختلف أهل التأويل في تأويل ذلك، فقال بعضهم: معناه: سنخطمه بالسيف، فنجعل ذلك علامة باقية، وسمة ثابتة فيه ما عاش. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن سعد، قال: ثني أبي، قال: ثني عمي، قال: ثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس ( سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ ) فقاتل يوم بدر، فخُطِم بالسيف في القتال. وقال آخرون: بل معنى ذلك سنشينه شينا باقيا. * ذكر من قال ذلك: حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة، قوله: ( سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ ) شَيْن لا يفارقه آخر ما عليه. وقال آخرون: سيمَى على أنفه. * ذكر من قال ذلك: حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا ابن ثور، عن معمر، عن قتادة ( سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ ) قال: سنسم على أنفه. وأولى القولين بالصواب في تأويل ذلك عندي قول من قال: معنى ذلك: سنبين أمره بيانا واضحا حتى يعرفوه، فلا يخفى عليهم، كما لا تخفي السمة على الخرطوم. وقال قتادة: معنى ذلك: شين لا يفارقه آخر ما عليه، وقد يحتمل أيضا أن يكون خطم بالسيف، فجمع له مع بيان عيوبه للناس الخطم بالسيف. ويعني بقوله: ( سَنَسِمُهُ ) سنكويه. وقال بعضهم: معنى ذلك: سنسمه سِمَة أهل النار: أي سنسوِّد وجهه. وقال: إن الخرطوم وإن كان خصّ بالسمة، فإنه في مذهب الوجه؛ لأن بعض الوجه يؤديّ عن بعض، والعرب تقول: والله لأسمنك وسما &; 23-542 &; لا يفارقك، يريدون الأنف. قال: وأنشدني بعضهم: لأعَلطَنَّـــهُ وَسْـــمًا لا يُفارِقــهُ كمــا يُحَـزُّ بِحَـمْى المِيسَـمِ النَّجِـرُ (1) والنجر: داء يأخذ الإبل فتُكوى على أنفها. ------------ الهوامش : (1) ‌البيت من شواهد الفراء في معاني القرآن (الورقة 339) قال عند قوله تعالى: ( سنسمه على الخرطوم ) أي: سنسمه سمة أهل النار، أي: سنسود وجهه؛ فهو وإن كان الخرطوم قد خص بالسمة، فإنه في مذهب الوجه؛ لأن بعض الوجه يؤدى عن بعض، والعرب تقول: أما والله لأسمنك وسما لا يفارقك، يريدون الأنف، وأنشدني بعضهم: "لأعلطنه وسما." البيت فقال: الميسم ولم يذكر الأنف؛ لأنه موضع السمة. والبحر: البعير إذا أصابه البحر، وهو داء يأخذ البعير فيوسم لذلك. أ.هـ . قلت: وأنشد صاحب اللسان البيت "في بحر" وقال قال الفراء: البحر أن يلغي البعير بالماء، فيكثر منه، حتى يصيبه منه داء، يقال: بحر يبحر بحرا، فهو بحر، وأنشد: بيت الشاهد. قال: وإذا أصابه الداء كوي في مواضع فيبرأ. ا هـ كلام الفراء كما في اللسان. وقال الأزهري معقبا عليه: الداء الذي يصيب البعير فلا يروى من الماء، هو النجر، بالنون والجيم، والبجر بالباء والجيم. وأما البحر: فهو داء يورث السل. وأبحر الرجل: إذا أخذه السل. ورجل بحير وبحر: مسلول ذاهب اللحم. عن ابن الأعرابي . ا هـ. قلت : ويؤيد هذا ما جاء في (اللسان: نجر) قال الجوهري: النجر بالتحريك، عطش يصيب الإبل والغنم عن أكل الحبة، فلا تكاد تروى من الماء. يقال: نجرت الإبل ومجرت أيضا. ا هـ . وفي التهذيب: نجر ينجر نجرا: إذا أكثرت من شرب الماء، ولم يكد يروى قال يعقوب: وقد يصيب الإنسان. ا هـ . وحمى الميسم: حره . والميسم حديدة يكوى بها.