Tafseer van De Heerschappij · Al-Mulk · 67:22
Is hij dan, die voortkruipt met zijn gezicht over de grond, beter geleid dan hij die rechtop op het rechte Pad loopt?
De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: أَفَمَنْ يَمْشِي ("Is dan hij die loopt"), o mensen, مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ ("voorovergebogen op zijn gezicht"), die niet ziet wat vóór hem is, noch wat aan zijn rechter- en linkerzijde is, أَهْدَى ("beter geleid") — dat wil zeggen: standvastiger op het pad en beter geleid daarop — أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا ("of hij die rechtop loopt"), de gang van de kinderen van Ādam op hun beide voeten, عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ("op een recht pad")? Hij zegt: op een weg waarin geen kromming is. En er wordt gezegd: [men zegt] مُكِبًّا omdat het een onovergankelijk werkwoord is, en wanneer het niet overgankelijk is, voegt men er de alif aan toe en zegt men: "akabba fulān ʿalā wajhihi" (zo-en-zo viel voorover op zijn gezicht), dus hij is "mukibb". Hiertoe behoort het vers van al-Aʿshā:
Voorovergebogen op zijn beide horens, gravend aan haar wortel,
op de oppervlakte van het kale pad, [los en] verzakkend (1).
Hij zei dus "mukibban", omdat het een onovergankelijk werkwoord is; maar wanneer het overgankelijk is, wordt de alif weggelaten, en zegt men: "kababtu fulānan ʿalā wajhihi" (ik wierp zo-en-zo voorover op zijn gezicht), en "kabbahu Allāh ʿalā wajhihi" (Allah wierp hem voorover op zijn gezicht).
En in overeenstemming met wat wij hierover gezegd hebben, spraken ook de uitleggers (ahl al-taʾwīl).
* Vermelding van wie dit gezegd heeft:
Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: أَفَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ — hij zegt: is hij die in de dwaling loopt beter geleid, of hij die welgeleid loopt?
Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord: مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ zei hij: in de dwaling; أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ zei hij: het ware, rechte [pad].
Men heeft ons verteld op gezag van al-Ḥusayn, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen over Zijn woord: أَفَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ — daarmee wordt de ongelovige (kāfir) bedoeld — is hij beter geleid, أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا ("of hij die rechtop loopt"), de gelovige? Allah heeft voor hen beiden een gelijkenis gesteld.
En anderen zeiden: nee, daarmee wordt bedoeld dat Allah de ongelovige op de Dag der Opstanding op zijn gezicht zal verzamelen. Hij zei dus: أَفَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ ("Is dan hij die voorovergebogen op zijn gezicht loopt") op de Dag der Opstanding أَهْدَى أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا ("beter geleid, of hij die rechtop loopt") op die dag?
* Vermelding van wie dit gezegd heeft:
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woord: أَفَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى — "Dat is de ongelovige, die voorover viel op de zonden tegen Allah in dit wereldse leven; Allah zal hem op de Dag der Opstanding op zijn gezicht verzamelen." Toen werd er gezegd: O profeet van Allah, hoe wordt de ongelovige op zijn gezicht verzameld? Hij zei: "Voorwaar, Hij die hem op zijn beide voeten heeft laten lopen, is bij machte hem op de Dag der Opstanding op zijn gezicht te verzamelen."
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: أَفَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ zei hij: dat is de ongelovige die handelt in ongehoorzaamheid aan Allah, en Allah zal hem op de Dag der Opstanding op zijn gezicht verzamelen. Maʿmar zei: er werd tot de Profeet ﷺ gezegd: hoe lopen zij op hun gezicht? Hij zei: "Voorwaar, Hij die hen op hun voeten heeft laten lopen, is bij machte hen op hun gezicht te laten lopen."
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: يَمْشِي سَوِيًّا عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ zei hij: de gelovige die handelde in gehoorzaamheid aan Allah, en Allah zal hem in zijn gehoorzaamheid verzamelen.
------------------------
Voetnoten:
(1) Het vers is van al-Aʿshā van Banū Qays ibn Thaʿlaba (zijn dīwān, 295), uit een gedicht waarin hij Iyās ibn Qabīṣa al-Ṭāʾī prijst; het vers beschrijft een stier waarmee hij een kameelin vergelijkt. "Mukibban": met het hoofd omlaag gebogen, gravend in de arṭā-struik (genoemd in het voorafgaande vers) om daar een schuilplaats te maken waarheen hij zich terugtrekt. "Rawqayhi": zijn beide horens. "ʿalā ẓahri ʿuryāni al-ṭarīqa": op de oppervlakte van het kale pad. "Ahyam": instortend, niet vasthoudend, een eigenschap van "ʿuryān al-ṭarīqa". Hij zegt: de stier viel met zijn beide horens voorover op de wortel van de boom, daarin een huis gravend waarheen hij zich terugtrekt, op deze open plek waar het zand losjes en zonder samenhang neervalt. De auteur haalde het vers aan als getuigenis bij het woord van Allah de Verhevene: أفمن يمشي مكبا على وجهه dat wil zeggen: met het hoofd naar de aarde gebogen. En al-Farrāʾ zei in Maʿānī al-Qurʾān (folio 338) over Zijn woord: أفمن يمشي مكبا على وجهه : je zegt "qad akabba al-rajul" wanneer het een werkwoord is dat niet op iemand overgaat (onovergankelijk); en wanneer het werkwoord wel [op een object] overgaat (overgankelijk), laat je de alif weg, en zeg je "qad kabbahu Allāh li-wajhihi" (Allah wierp hem voorover op zijn gezicht), en "kababtuhu anā li-wajhihi" (ik wierp hem voorover op zijn gezicht). Einde citaat.
