Tabari
Terug naar surah 64, ayah 16

Tafseer van De Onderlinge Bedrieging · At-Taghaabun · 64:16

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ مَا ٱسْتَطَعْتُمْ وَٱسْمَعُوا۟ وَأَطِيعُوا۟ وَأَنفِقُوا۟ خَيْرًۭا لِّأَنفُسِكُمْ ۗ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِۦ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ

Vreest daarom Allah volgens jullie vermogen; en luistert en gehoorzaamt; en geeft bijdragen, het is beter voor jullie zelf. En wie wordt behoed voor zijn eigen gierigheid: zij zijn degenen die de welslagenden zijn.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Zijn woord: فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ("vreest dan Allah zoveel gij kunt"). Hij, verheven zij Zijn vermelding, zegt: en wees op uw hoede voor Allah, o gelovigen, en vrees Zijn bestraffing, en vermijd Zijn kwelling (ʿadhāb) door het verrichten van Zijn voorgeschreven plichten en het mijden van Zijn ongehoorzaamheden, en door het verrichten van wat tot Hem nadert, zoveel gij vermoogt en uw kracht reikt.

    En er is vermeld dat Zijn woord فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ("vreest dan Allah zoveel gij kunt") werd neergezonden na Zijn woord اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ ("vreest Allah zoals Hem toekomt te worden gevreesd" (3:102)), als verlichting voor de moslims, en dat Zijn woord فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ het opheffende (nāsikh) is van Zijn woord اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ .

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, [over] Zijn woord فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا ("vreest dan Allah zoveel gij kunt, en luistert en gehoorzaamt"): dit is een verlichting van Allah, en Allah is barmhartig jegens Zijn dienaren. Allah, verheven zij Zijn lof, had vóór dat neergezonden اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ ("vreest Allah zoals Hem toekomt te worden gevreesd"), en zoals Hem toekomt te worden gevreesd is dat Hij gehoorzaamd wordt en niet ongehoorzaamd. Daarna verlichtte Allah, verheven zij Zijn vermelding, het voor Zijn dienaren, en zond de verlichting daarna neer, en zei: فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا ("vreest dan Allah zoveel gij kunt, en luistert en gehoorzaamt") — naar wat gij vermoogt, o zoon van Ādam. Daarop nam de Boodschapper van Allah ﷺ de eed van trouw af op het horen en gehoorzamen naar wat gij vermoogt.

    Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda, over Zijn woord اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ ("vreest Allah zoals Hem toekomt te worden gevreesd"), zei hij: het is opgeheven (nasakha-hā) door فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ("vreest dan Allah zoveel gij kunt").

    En wij hebben reeds eerder onze uiteenzetting gegeven over de betekenis van het opheffende (al-nāsikh) en het opgehevene (al-mansūkh), op een wijze die ons ontslaat van herhaling daarvan op deze plaats. En er is in Zijn woord فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ("vreest dan Allah zoveel gij kunt") geen duidelijke aanwijzing dat het opheffend is voor Zijn woord اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ ("vreest Allah zoals Hem toekomt te worden gevreesd"), aangezien Zijn woord "vreest Allah zoals Hem toekomt te worden gevreesd" kan worden opgevat als "naar wat gij vermoogt", en er geen [overlevering] van de Boodschapper van Allah ﷺ is dat het ervoor opheffend is. Als dat zo is, dan is het verplicht beide tezamen toe te passen, naar de geldige betekenissen die zij toelaten.

    En Zijn woord: وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا ("en luistert en gehoorzaamt"). Hij zegt: en luistert naar de Boodschapper van Allah ﷺ en gehoorzaamt hem in wat hij u beveelt en wat hij u verbiedt. وَأَنْفِقُوا خَيْرًا لأنْفُسِكُمْ ("en geeft uit — beter voor uzelf"). Hij zegt: en geeft van uw bezittingen uit ten bate van uzelf, opdat gij haar [de zielen] redt van de bestraffing (ʿadhāb) van Allah; en "het goede" (al-khayr) betekent op deze plaats: het bezit.

    En Zijn woord: وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ("en wie behoed wordt voor de gierigheid van zijn ziel — zij zijn het die slagen"). Hij, verheven zij Zijn vermelding, zegt: en wie Allah behoedt voor de gierigheid van zijn ziel, en dat is het volgen van haar begeerte in wat Allah verboden heeft.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    ʿAlī heeft mij verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Abū Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, [over] Zijn woord وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ ("en wie behoed wordt voor de gierigheid van zijn ziel"), zegt hij: de begeerte van zijn ziel, waarbij hij zijn begeerte volgt en het geloof niet aanvaardt.

    Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Jāmiʿ ibn Shaddād, op gezag van al-Aswad ibn Hilāl, op gezag van Ibn Masʿūd, [over] وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ ("en wie behoed wordt voor de gierigheid van zijn ziel"), zei hij: dat hij zich begeeft naar het bezit van een ander en het opeet. En Zijn woord: فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ("zij zijn het die slagen"). Hij zegt: het zijn dezen, die behoed werden voor de gierigheid van hun zielen, die geslaagd zijn, die hun verlangens bij hun Heer bereikt hebben.

    Toon originele Arabische tekst
    قوله: ( فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ) يقول تعالى ذكره: واحذروا الله أيها المؤمنون وخافوا عقابه، وتجنبوا عذابه بأداء فرائضه واجتناب معاصيه، والعمل بما يقرّب إليه ما أطقتم وبلَغه وسعكم. وذُكر أن قوله: ( فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ) نـزل بعد قوله: اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ تخفيفًا عن المسلمين، وأن قوله: ( فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ) ناسخ قوله: اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ . * ذكر من قال ذلك: حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة، قوله: ( فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا ) هذه رخصة من الله، والله رحيم بعباده، وكان الله جلّ ثناؤه أنـزل قبل ذلك اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وحقّ تقاته أن يُطاع فلا يعصى، ثم خفَّف الله تعالى ذكره عن عباده، فأنـزل الرخصة بعد ذلك فقال: ( فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا ) فيما استطعت يا ابن آدم، عليها بايع رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم على السمع والطاعة فيما استطعتم. حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا ابن ثور، عن معمر، عن قتادة، في قوله: اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ قال: نسختها: ( فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ) . وقد تقدم بياننا عن معنى الناسخ والمنسوخ بما أغنى عن إعادته في هذا الموضع ؛ وليس في قوله: ( فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ) دلالة واضحة على أنه لقوله: اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ ناسخ، إذ كان محتملا قوله: اتقوا الله حقّ تقاته فيما استطعتم، ولم يكن بأنه له ناسخ عن رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم فإذا كان ذلك كذلك، فالواجب استعمالهما جميعًا على ما يحتملان من وجوه الصحة. وقوله: ( وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا ) يقول: واسمعوا لرسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم، وأطيعوه فيما أمركم به ونهاكم عنه ( وَأَنْفِقُوا خَيْرًا لأنْفُسِكُمْ ) يقول: وأنفقوا مالا من أموالكم لأنفسكم تستنقذوها من عذاب الله، والخير في هذا الموضع المال. وقوله: ( وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ) يقول تعالى ذكره: ومن يَقِه الله شحَ نفسه، وذلك اتباع هواها فيما نهى الله عنه. * ذكر من قال ذلك: حدثني عليّ، قال: ثنا أبو صالح، قال: ثني أَبو معاوية، عن عليّ، عن ابن عباس، قوله: ( وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ ) يقول: هوى نفسه حيث يتبع هواه ولم يقبل الإيمان. حدثنا ابن حميد، قال: ثنا مهران، عن سفيان، عن جامع بن شدّاد، عن الأسود بن هلال، عن ابن مسعود ( وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ ) قال: أن يعمد إلى مال غيره فيأكله، وقوله: ( فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ) يقول: فهؤلاء الذين وُقُوا شحّ أنفسهم، المُنجحون الذين أدركوا طلباتهم عند ربهم.