Tafseer van Qaaf · Qaaf · 50:3
Als wij gestorven zijn, en stof zijn geworden (worden wij dan weer opgewekt?) Dat is een onwaarschijnlijke terugkeer."
De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ (50:3) (Wanneer wij gestorven zijn en stof zijn geworden [zullen wij dan teruggebracht worden]? Dat is een verre terugkeer).
Iemand zou kunnen vragen: er is geen vermelding voorafgegaan van de opwekking (al-baʿth), zodat er over dit volk bericht zou worden dat zij in ongeloof verkeerden ten aanzien van datgene waartoe zij waren uitgenodigd; wat is dan de zin van het bericht over hen dat zij iets ontkenden waartoe zij niet waren uitgenodigd, en van hun antwoord op iets waarover hun niet was gevraagd? Het antwoord daarop luidt: de mensen van de taalkunde (ahl al-ʿarabiyya) verschillen hierover van mening, dus zullen wij eerst vermelden wat zij daarover gezegd hebben, en vervolgens daarop onze uiteenzetting laten volgen, indien Allah de Verhevene het wil. Eén van de grammatici van Baṣra zei over ( أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ ): er is niet vermeld dat hij [de mens] zal terugkeren, en dat is — en Allah weet het het best — omdat het op een antwoord berustte; het is alsof tot hen gezegd werd: voorwaar, jullie zullen terugkeren, waarop zij zeiden ( أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ ) (Wanneer wij gestorven zijn en stof zijn geworden? Dat is een verre terugkeer). En een van de grammatici van Kūfa zei over Zijn uitspraak ( أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ): het is een uitspraak waaraan niets voorafgaat dat zichtbaar gemaakt is en waarvan dit het antwoord zou kunnen zijn, maar de betekenis ervan is verzwegen (muḍmar). Het was namelijk — en Allah weet het het best — als volgt: ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ (Qāf. Bij de glorieuze Koran) — voorwaar, jullie zullen na de dood zeker opgewekt worden — waarop zij zeiden: zullen wij, wanneer wij stof zijn geworden, opgewekt worden? Zo loochenden zij de opwekking, en daarna zeiden zij ( ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ ) en loochenden het ten gronde. Zijn uitspraak ( بَعِيدٌ ) (verre) is zoals je tegen een man die zich in een vraagstuk vergist, zegt: je bent ver van het juiste afgedwaald, dat wil zeggen: je hebt je vergist.
En het juiste van de uitspraak hierover is naar onze mening, dat er in deze uitspraak iets is weggelaten, dat door de aanwijzing van hetgeen vermeld is, ontbeerlijk is geworden om te noemen. Dat is omdat Allah, door Zijn bericht over de loochening van deze polytheïsten (mushrikīn) — over wier loochening van Zijn Boodschapper Muḥammad ﷺ Hij deze surah begon te berichten met Zijn uitspraak بَلْ عَجِبُوا أَنْ جَاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ فَقَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا شَيْءٌ عَجِيبٌ (Maar zij verwonderden zich erover dat er tot hen een waarschuwer uit hun midden kwam, en de ongelovigen zeiden: dit is iets wonderlijks) — wees op Zijn dreigement aan hen vanwege hun loochening van Muḥammad ﷺ. Het is dus alsof Hij tot hen zei, toen zij, de boodschap van Allah aan Zijn Boodschapper Muḥammad ﷺ ontkennend, zeiden هَذَا شَيْءٌ عَجِيبٌ (dit is iets wonderlijks): jullie zullen weten, o gemeenschap, wanneer jullie op de Dag der Opstanding opgewekt worden, wat jullie toestand zal zijn vanwege jullie loochening van Muḥammad ﷺ en jullie ontkenning van zijn profeetschap. Waarop zij, de Boodschapper van Allah ﷺ antwoordend, zeiden ( أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ) (Wanneer wij gestorven zijn en stof zijn geworden) — [zullen] wij dat weten en zien wat jij ons in het vooruitzicht stelt vanwege onze loochening van jou? ( ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ ) (Dat is een verre terugkeer), dat wil zeggen: dat zal niet plaatsvinden, en wij zullen niet levend terugkeren na onze dood. Zo werd, door de aanwijzing van Zijn uitspraak بَلْ عَجِبُوا أَنْ جَاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ فَقَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا شَيْءٌ عَجِيبٌ , de vermelding ontbeerlijk van datgene wat ik vermeld heb aan het bericht over Zijn dreigement aan hen.
En in datgene wat mij verteld is op gezag van al-Ḥusayn, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen over Zijn uitspraak ( أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ ): zij zeiden: hoe zal Allah ons doen herleven, terwijl wij beenderen en verteerde resten zijn geworden, en wij in de aarde zijn verdwenen? — een aanwijzing voor de juistheid van hetgeen wij gezegd hebben, namelijk dat zij de opwekking loochenden toen daarmee gedreigd werd.
--------------------------------------------------------------------------------
De voetnoten:
(3) Een toevoeging om de tekst te verbinden; wij vermoeden dat zij door de pen van de afschrijver is weggevallen.
