Tafseer van De Versieringen · Az-Zukhruf · 43:38
Totdat, wanneer hij tot Ons komt, hij (tot zijn metgezel) zegt: "O wee, was de afstand tussen mij en jou maar als die tussen de zonsopgang en de zonsondergang, (jij bent) de slechtste metgezel."
Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak, de Verhevene: حَتَّى إِذَا جَاءَنَا قَالَ يَا لَيْتَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ (43:38) (Totdat hij tot Ons komt, zegt hij: "Och, ware er tussen mij en jou de afstand van de twee oosten" — en wat een slechte metgezel!)
De reciteurs verschilden van mening over de recitatie van Zijn uitspraak ( حَتَّى إِذَا جَاءَنَا ) (Totdat hij tot Ons komt). De meeste reciteurs van de Ḥijāz behalve Ibn Muḥayṣin, en sommige Kūfanen en sommige Syriërs, reciteerden "حتى إذا جاءانا" (jāʾānā, in de dualis), met de betekenis: totdat tot Ons komen deze die blind was voor de gedachtenis van de Erbarmer, samen met zijn metgezel die hem van onder de duivels werd toegewezen. En dat reciteerden de meeste reciteurs van Kūfa en Basra, en Ibn Muḥayṣin: ( حَتَّى إِذَا جَاءَنَا ) (jāʾanā, in het enkelvoud), met de betekenis: totdat tot Ons komt deze die blind is, uit de kinderen van Ādam, voor de gedachtenis van de Erbarmer.
En het juiste woord daarover is naar onze mening dat het twee recitaties zijn die qua betekenis dicht bij elkaar liggen, en wel omdat in Allahs — gezegend en verheven is Hij — bericht over de toestand van een van de twee groepen bij zijn komst tot Hem, betreffende datgene waarin Wij hen in het wereldse aan elkaar koppelden, voor de hoorder voldoende ligt om het bericht over de ander te kennen, aangezien het bericht over de toestand van de ene het bericht over de toestand van de andere doet kennen; en het zijn bovendien twee recitaties die wijdverbreid zijn in de recitatie van de regio's, dus met welke van beide de reciteur ook reciteert, hij heeft gelijk.
En in overeenstemming met wat wij daarover hebben gezegd, spraken ook de mensen van de uitleg (ahl al-taʾwīl).
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: totdat tot Ons komen hij en zijn metgezel, beiden tezamen.
En Zijn uitspraak ( يَا لَيْتَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ ) (Och, ware er tussen mij en jou de afstand van de twee oosten): de Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: een van deze twee metgezellen zei tot zijn andere gezel: ik wenste dat er tussen mij en jou de afstand van de twee oosten was — dat wil zeggen: de afstand tussen het oosten en het westen, waarbij de naam van de een over de ander de overhand kreeg, zoals gezegd wordt "shibh al-qamarayn" (de gelijkenis van de twee manen), en zoals de dichter zei:
"Wij hebben jullie ingesloten langs de horizonten van de hemel; van ons zijn haar twee manen en de opgaande sterren" (4)
En zoals een ander zei:
"Basra van al-Azd is van ons, en Irak behoort ons toe, en de twee Mawṣils, en van ons is Egypte en de Heilige Plaats" (5)
Hij bedoelt al-Mawṣil en al-Jazīra, en hij zei "de twee Mawṣils", waarbij hij Mawṣil [als overheersende naam] liet prevaleren.
En er is gezegd: met Zijn uitspraak ( بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ ) (de afstand van de twee oosten) is bedoeld: het oosten van de winter en het oosten van de zomer, en dat is omdat de zon in de winter uit een oosten opkomt en in de zomer uit een ander oosten; en evenzo gaat het westen onder in twee verschillende westens, zoals Hij — wiens lof verheven is — zei: رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ (de Heer van de twee oosten en de Heer van de twee westens).
En er is vermeld dat dit de uitspraak is van de een tot zijn gezel op het moment dat ieder van hen aan de ander vastzit, totdat hij hem de hel (jahannam) doet binnengaan.
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Saʿīd al-Jurayrī, hij zei: mij heeft bereikt dat wanneer de ongelovige op de Dag der Opstanding uit zijn graf wordt opgewekt, de duivel hem bij zijn hand grijpt en hem niet verlaat totdat Allah hen beiden naar het Vuur doet gaan; en dat is het moment waarop hij zegt: "Och, ware er tussen mij en jou de afstand van de twee oosten — en wat een slechte metgezel!" Wat de gelovige betreft, aan hem wordt een engel toegewezen die bij hem is, totdat hij zei: ofwel er wordt geoordeeld tussen de mensen, ofwel wij gaan over naar wat Allah wil.
-----------------
De voetnoten:
(4) Het vers is van al-Farazdaq (zijn dīwān, editie al-Ṣāwī, 519). Hij zei: en "haar twee manen" zijn de zon en de maan; hij stelde ze in de dualis bij wijze van overheersing (taghlīb). En al-Mubarrad gaf het in al-Kāmil op één plaats weer als "wij hebben ingesloten langs de uiteinden", en op een andere plaats als "langs de horizonten". Einde citaat. De auteur voerde het aan bij Zijn uitspraak, de Verhevene: (يا ليت بيني وبينك بعد المشرقين) (Och, ware er tussen mij en jou de afstand van de twee oosten): dat wil zeggen: de afstand tussen het oosten en het westen. En hij ontleende zijn woorden aan de woorden van al-Farrāʾ in de Maʿānī al-Qurʾān (blad 295). Al-Farrāʾ zei: hij bedoelt de afstand tussen het oosten van de winter en het oosten van de zomer. En er wordt gezegd dat hij het oosten en het westen bedoelde, en hij zei "de twee oosten", en dat is de meest waarschijnlijke van de twee mogelijkheden, omdat de Arabieren de twee namen soms samenvoegen onder de benaming van de bekendste van de twee, zodat gezegd wordt: "de twee Zahdams kwamen tot jou", terwijl in werkelijkheid een van hen Zahm is (dat wil zeggen: en de ander Kardam, [zoals] de twee ʿAbsieten, zoals eerder in een vorig getuigenis-vers vermeld is). En de dichter zei: "Wij hebben jullie ingesloten langs de horizonten van de hemel..." het vers.
(5) Dit getuigenis-vers heeft dezelfde betekenis als het voorgaande. Al-Farrāʾ voerde het eveneens aan in de Maʿānī al-Qurʾān, net als het voorgaande, [ter staving] dat twee zaken met verschillende benamingen soms onder één benaming worden samengevat, zodat gezegd wordt "de twee Basra's" voor Basra en Kūfa, en "de twee Mawṣils" voor al-Mawṣil en al-Jazīra. En dit alles behoort tot het hoofdstuk van het laten prevaleren van de bekendste van de twee benamingen boven de andere. Hij zei: en een man uit [de stam] Ṭayyiʾ droeg mij voor: "Basra van al-Azd is van ons..." het vers; hij bedoelt al-Jazīra en al-Mawṣil.
