Tafseer van De Vergevende · Ghafir · 40:28
En een gelovige man van het volk van Fir'aun, die zijn geloof had verborgen, zei: "Zullen jullie een man doden omdat hij zegt: 'Mijn Heer is Allah,' terwijl hij met de duidelijke bewijzen van jullie Heer tot jullie is gekomen? Als hij een leugenaar is, dan rust zijn leugen op hem; maar als hij waarachtig is, dan zal een deel (van de rampen) die hij jullie anzegt, jullie treffen." Voorwaar, Allah leidt niet wie een buitensporige, een leugenaar is.
Zijn uitspraak: وَقَالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمَانَهُ (En een gelovige man van het volk van Farao, die zijn geloof verborgen hield, zei) — de lieden van kennis verschilden van mening over deze gelovige man. Sommigen van hen zeiden: hij behoorde tot het volk van Farao, alleen had hij in Mozes geloofd, en hij hield zijn geloof verborgen voor Farao en diens volk uit vrees voor zijn leven.
* De vermelding van wie dit zei:
Mohammed heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: وَقَالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ (En een gelovige man van het volk van Farao zei). Hij zei: hij was de neef van Farao.
En men zegt: hij is degene die met Mozes ontkwam. Wie deze uitspraak deed en deze uitleg aannam, voor hem is het juist om te pauzeren — wanneer de reciteur wil pauzeren — bij Zijn uitspraak: مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ (van het volk van Farao), want dat is een afgeronde mededeling die compleet is.
En anderen zeiden: nee, de man was een Israëliet, maar hij hield zijn geloof verborgen voor het volk van Farao.
Het juiste volgens deze uitspraak is, voor wie wil pauzeren, dat hij zijn pauze legt bij Zijn uitspraak: يَكْتُمُ إِيمَانَهُ (die zijn geloof verborgen hield), want Zijn uitspraak: مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ (van het volk van Farao) is een nadere bepaling bij Zijn uitspraak: يَكْتُمُ إِيمَانَهُ (die zijn geloof verborgen hield), zodat de voltooiing ervan Zijn uitspraak is: "die zijn geloof verborgen hield". En er is vermeld dat de naam van deze gelovige man van het volk van Farao Djibrīl was. Aldus heeft Ibn Ḥumayd ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq.
En de meest juiste van de twee uitspraken hierin is naar mijn mening de uitspraak die al-Suddī deed, namelijk dat de gelovige man van het volk van Farao was, dat hij gehoor had gegeven aan zijn woorden, naar hem had geluisterd in wat hij zei, en zich had onthouden van het doden van Mozes toen hij hem verbood hem te doden. En hij zei wat hij zei, en hij zei tot hem: ik toon jullie slechts wat ik zelf inzie, en ik leid jullie slechts naar het pad van rechtschapenheid. Was hij een Israëliet geweest, dan zou het waarschijnlijk geweest zijn dat men deze spreker en zijn woorden onmiddellijk zou bestraffen om wat hij zei, want hij placht de raad van de kinderen van Israël niet ter harte te nemen, omdat hij hen als vijanden van zich beschouwde. Hoe dan met zijn woorden over het doden van Mozes, indien men daartoe een weg zou vinden? Maar omdat hij behoorde tot de aanzienlijken van zijn volk, luisterde men naar zijn woord en zag men af van wat men met Mozes had voorgenomen.
Zijn uitspraak: أَتَقْتُلُونَ رَجُلا أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ (Willen jullie een man doden omdat hij zegt: mijn Heer is Allah?) — Hij zegt: willen jullie, o volk, Mozes doden omdat hij zegt: mijn Heer is Allah? Het "أن" (omdat) staat hier in de accusatief om wat ik beschreven heb. وَقَدْ جَاءَكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ (terwijl hij tot jullie is gekomen met de duidelijke bewijzen) — Hij zegt: terwijl hij tot jullie is gekomen met de heldere tekenen die de waarachtigheid bevestigen van wat hij daarover zegt. En die duidelijke bewijzen onder de tekenen zijn zijn hand en zijn staf.
Zoals Ibn Ḥumayd ons heeft verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq: وَقَدْ جَاءَكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ مِنْ رَبِّكُمْ (terwijl hij tot jullie is gekomen met de duidelijke bewijzen van jullie Heer) — met zijn staf en zijn hand.
Zijn uitspraak: وَإِنْ يَكُ كَاذِبًا فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ (En indien hij een leugenaar is, dan komt zijn leugen voor zijn eigen rekening) — Hij zegt: en indien Mozes liegt in zijn bewering dat Allah hem tot jou heeft gezonden om jullie te gebieden Hem te aanbidden en de godsdienst te verlaten waarop jullie zijn, dan komt de zonde van zijn leugen slechts voor zijn eigen rekening, niet voor de jullie. وَإِنْ يَكُ صَادِقًا يُصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِي يَعِدُكُمْ (en indien hij waarachtig is, dan zal een deel treffen van wat hij jullie aanzegt) — Hij zegt: en indien hij waarachtig is in die bewering, dan zal jullie treffen wat hij jullie heeft aangezegd aan bestraffing wegens jullie volharden in de godsdienst waarop jullie volharden. Jullie hebben dus geen behoefte hem te doden, waarmee jullie de toorn van jullie Heer over jullie nog zouden vermeerderen bovenop Zijn toorn wegens jullie ongeloof. إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ (Waarlijk, Allah leidt niet wie buitensporig is en een grote leugenaar) — Hij zegt: waarlijk, Allah verleent geen leiding naar de waarheid aan wie de grenzen overschrijdt tot het doen van wat hem niet toekomt te doen, een leugenaar die over Hem liegt en over Hem het valse en het onware zegt.
En de lieden van de uitleg verschilden van mening over de betekenis van de buitensporigheid (isrāf) die de gelovige op deze plaats noemde. Sommigen van hen zeiden: daarmee wordt de shirk bedoeld, en hij beoogde: waarlijk, Allah leidt niet wie deelgenoten aan Hem toekent en over Hem verzint.
* De vermelding van wie dit zei:
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ (Waarlijk, Allah leidt niet wie buitensporig is en een grote leugenaar): een polytheïst die buitensporig is geweest jegens zichzelf door de shirk.
En anderen zeiden: daarmee wordt bedoeld wie een doder is, een vergieter van bloed zonder recht.
* De vermelding van wie dit zei:
Mohammed heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ (Waarlijk, Allah leidt niet wie buitensporig is en een grote leugenaar). Hij zei: de buitensporige is de man van het bloed, en men zegt: zij zijn de polytheïsten.
En het juiste van de uitspraak hierin is dat men zegt: waarlijk, Allah heeft over deze gelovige bericht dat hij met zijn uitspraak إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ (Waarlijk, Allah leidt niet wie buitensporig is en een grote leugenaar) een algemene strekking gaf. De shirk behoort tot de buitensporigheid, en het vergieten van bloed zonder recht behoort tot de buitensporigheid, en beide zaken waren in Farao verenigd. Het juiste is dus dat men dit in algemene zin opvat, zoals Allah, wiens lof verheven is, over de spreker ervan heeft bericht dat hij de uitspraak in algemene zin deed.
