Tafseer van De Groepen · Az-Zumar · 39:58
Of zij zou zeggen, toen zij de bestraffing zeggen: "Had ik (nog) een kans, dan zou ik tot de weldoeners behoren!"
ʿAlī heeft mij verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يَا حَسْرَتَا عَلَى مَا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ ("Opdat een ziel niet zou zeggen: O wat een spijt over wat ik heb verwaarloosd jegens Allah"). Hij zei: Allah heeft bekendgemaakt wat de dienaren zouden zeggen voordat zij het zeiden, en wat zij zouden doen voordat zij het deden. Hij zei: وَلا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ ("En niemand kan u zo onderrichten als de Alwetende") — أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يَا حَسْرَتَا عَلَى مَا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ ("Opdat een ziel niet zou zeggen: O wat een spijt over wat ik heb verwaarloosd jegens Allah"), ( أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدَانِي ) ("of zou zeggen: Was ik maar door Allah geleid") ... tot aan Zijn woord: ( فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ ) ("opdat ik tot de weldoeners zou behoren"). Hij zegt: tot de rechtgeleiden. Allah, de Verhevene, heeft dus bekendgemaakt dat, als zij zouden worden teruggebracht, zij niet in staat zouden zijn de rechte leiding te bereiken. En Hij zei: وَلَوْ رُدُّوا لَعَادُوا لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ ("En als zij teruggebracht zouden worden, zouden zij terugkeren tot dat wat hun verboden was, en voorwaar, zij zijn leugenaars"). En Hij zei: وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ ("En Wij keren hun harten en hun ogen om"), zoals zij er de eerste keer niet in geloofden. Hij zei: en als zij naar de wereld zouden worden teruggebracht, zou er een scheiding worden gemaakt tussen hen en de rechte leiding, zoals Wij tussen hen en haar een scheiding maakten de eerste keer, toen zij in de wereld waren.
Wat betreft de accusatief-vorm (naṣb) in Zijn woord ( فَأَكُونَ ) ("opdat ik zou behoren") zijn er twee verklaringen. De eerste: dat de accusatief gerechtvaardigd is doordat het het antwoord is op "law" ("als"). De tweede: dat het teruggrijpt op de positie van "al-karra" (de terugkeer), waarbij de betekenis van "al-karra" wordt gericht op: "ware het mij gegeven dat ik zou terugkeren", zoals de dichter zei:
Zo rest u van haar niets dan herinnering en spijt,
en dat gij vraagt naar haar ruiters: waarheen zijn zij gegaan? (1)
Hij plaatste dus "tasʾal" ("dat gij vraagt") in de accusatief door het te koppelen aan de positie van "al-dhikrā" (de herinnering), omdat de betekenis van de uitspraak is: "Zo rest u (2) [niets dan dat gij herinnert en vraagt]", naar analogie met "bi-yursila" (met "dat Hij zendt"), gekoppeld aan de positie van "al-waḥy" (de openbaring) in Zijn woord: إِلا وَحْيًا ("anders dan door openbaring").
-------------------------
De voetnoten:
(1) Het vers behoort tot de getuigenissen van al-Farrāʾ in Maʿānī al-Qurʾān (folio 286 van het universiteitshandschrift). De getuigenis ligt in zijn woord "wa-tasʾal" ("en dat gij vraagt"), want daarin is de accusatief toegestaan door het impliceren van "an", vanwege het koppelen van het werkwoord aan een expliciet zelfstandig naamwoord, zoals de uitspraak van Maysūn bint Baḥdal al-Kalbiyya, de echtgenote van Muʿāwiya: "Het dragen van een wollen mantel — en dat mijn oog verkwikt wordt", dat wil zeggen: "en dat mijn oog verkwikt wordt". Het is daarin ook toegestaan om de nominatief te gebruiken, omdat er geen "an" vóór staat. Al-Farrāʾ zei: zijn woord "law anna lī karratan fa-akūna mina l-muḥsinīn" ("ware mij een terugkeer gegeven, opdat ik tot de weldoeners zou behoren"): de accusatief in zijn woord "fa-akūna" is het antwoord op "law". En als gij wilt, teruggrijpend op de betekenis van "an", die gij impliceert in de menigte [van gevallen], zoals zij zeggen: "law anna akurra fa-akūna" ("ware het dat ik terugkeerde, opdat ik zou zijn"). En een vergelijkbaar geval, waarin de accusatief staat op grond van een geïmpliceerde "an", is Zijn woord "wa-mā kāna li-basharin an yukallimahu llāhu illā waḥyan aw min warāʾi ḥijābin aw yursila" ("En het is voor geen mens weggelegd dat Allah tot hem spreekt, anders dan door openbaring of van achter een sluier, of dat Hij [een gezant] zendt"). De betekenis — en Allah weet het best — is: het is voor geen mens weggelegd dat Allah tot hem spreekt, anders dan door openbaring. En als men "fa-yūḥiya" in de nominatief zou lezen, aangezien er geen "an" vóór of bij staat, zou dat juist zijn. En sommige reciteerders hebben het zo gereciteerd. En een van de reciteerders reciteerde mij voor: "fa-mā laka minhā ghayru dhikrā wa-ḥasratin" ("Zo rest u van haar niets dan herinnering en spijt") — het vers. En al-Kisāʾī zei: ik heb van de Arabieren gehoord: "Het is niets dan één slag van de leeuw, en zo verbrijzelt hij zijn rug", dat wil zeggen: met zowel de nominatief als de accusatief van het werkwoord. Einde citaat.
Et cetera.
(2) In de tekst is iets weggevallen door de afschrijver; mogelijk luidde het origineel: "Zo rest u niets dan dat gij herinnert en vraagt", en het tegenovergestelde [bedoeld: vergelijkbare geval] is ( وما كان لبشر أن يكلمه الله إلا وحيا أو من وراء حجاب أو يرسل ) ("En het is voor geen mens weggelegd dat Allah tot hem spreekt, anders dan door openbaring of van achter een sluier, of dat Hij [een gezant] zendt"), waarbij Hij koppelde met "yursila" ...
