Tabari
Terug naar surah 37, ayah 11

Tafseer van De in Rijen Geschaarden · As-Saaffaat · 37:11

فَٱسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَآ ۚ إِنَّا خَلَقْنَٰهُم مِّن طِينٍۢ لَّازِبٍۭ

Vraag hen: "Zijn zij (de mensen) moeilijker om te scheppen of dat (hemel en aarde en wat er tussen is) wat wij hebben geschapen?" Voorwaar, Wij hebben hen van kleverige klei geschapen.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitspraak over de uitleg van Zijn woorden, verheven is Hij: فَاسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمْ مَنْ خَلَقْنَا إِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ (11) ("Vraag hun dan om uitsluitsel: zijn zij sterker van schepping, of wie Wij geschapen hebben? Wij hebben hen waarlijk geschapen uit kleverige klei.") (11)

    Hij, verheven is Zijn vermelding, zegt tegen Zijn profeet Mohammed, moge Allah hem zegenen en vrede schenken: vraag, o Mohammed, deze polytheïsten (mushrikīn) die de opwekking na de dood en het herrijzen na de vergankelijkheid loochenen, om uitsluitsel. Hij zegt: vraag hun: zijn zij sterker van schepping? Hij zegt: is hun schepping sterker, of de schepping van wie Wij geschapen hebben en hebben opgesomd: de engelen, de duivels, de hemelen en de aarde?

    En er is vermeld dat dit in de lezing van ʿAbd Allāh ibn Masʿūd luidt: "أهُمْ أشَدُّ خَلْقا أمْ مَنْ عَدَدْنَا" ("zijn zij sterker van schepping, of wie Wij hebben opgesomd?").

    En in overeenstemming met wat wij hierover hebben gezegd, hebben de geleerden van de uitleg (ahl al-taʾwīl) gesproken.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld, allen op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid ( أهُمْ أشَدُّ خَلْقا أمْ مَنْ خَلَقْنَا )؟, hij zei: de hemelen, de aarde en de bergen.

    Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Wāḍiḥ heeft ons verteld, hij zei: ʿUbayd ibn Sulaymān heeft ons verteld, op gezag van al-Ḍaḥḥāk, dat hij las: "أهُمْ أَشَدُّ خَلْقا أمْ مَنْ عَدَدْنَا"؟ ("zijn zij sterker van schepping, of wie Wij hebben opgesomd?"); en in de lezing van ʿAbd Allāh ibn Masʿūd staat "عَدَدْنَا" ("Wij hebben opgesomd"). Hij zegt: رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ الْمَشَارِقِ ("de Heer van de hemelen en de aarde en wat daartussen is, en de Heer van de plaatsen van zonsopgang"). Hij zegt: zijn zij sterker van schepping, of de hemelen en de aarde? Hij zegt: de hemelen en de aarde zijn sterker van schepping dan zij.

    Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda ( فَاسْتَفْتِهِمْ أهُمْ أَشَدُّ خَلْقا أمْ مَنْ عَدَدْنَا ) van de schepping van de hemelen en de aarde; Allah zei: لَخَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ ("de schepping van de hemelen en de aarde is voorwaar groter dan de schepping van de mensen") ... het vers.

    Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī ( فَاسْتَفْتِهِمْ أهُمْ أشَدُّ خَلْقَا ), hij zei: hij bedoelt de polytheïsten, vraag hun: zijn zij sterker van schepping ( أمْ مَنْ خَلَقْنَا ) ("of wie Wij geschapen hebben")?

    En Zijn uitspraak ( إنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ ) ("Wij hebben hen waarlijk geschapen uit kleverige klei"): Hij zegt: Wij hebben hen geschapen uit klevende klei. En Hij, verheven zij Zijn lof, beschreef die slechts met klevendheid (luzūb), omdat het stof is dat met water vermengd is; en zo is ook de schepping van de zoon van Adam uit stof, water, vuur en lucht. Wanneer stof met water vermengd wordt, wordt het kleverige klei (ṭīn lāzib). De Arabieren vervangen deze bāʾ soms door een mīm, en zeggen dan: ṭīn lāzim. Daartoe behoort het woord van al-Najāshī al-Ḥārithī:

    بنـى اللـؤم بيتـا فاسـتقرت عمـاده ("De laagheid bouwde een huis, en zijn pijlers stonden vast") عليكــم بنـي النجـار ضربـة لازم ("op jullie, o Banū al-Najjār, rust een blijvende slag")

    En tot het [woord] lāzib behoort de uitspraak van Nābigha van Banū Dhubyān:

    ولا يحسـبون الخـير لا شـرَّ بعـدهُ ("En zij rekenen niet dat er goed is waarop geen kwaad volgt") ولا يحســبون الشـر ضربـة لازب ("en zij rekenen niet dat het kwaad een blijvende slag is")

    En soms vervingen zij de zāy die in lāzib zit door een tāʾ, zodat zij zeggen: ṭīn lātib. En er is vermeld dat dit voorkomt bij [de stam] Qays. Al-Farrāʾ beweerde dat Abū al-Jarrāḥ hem voordroeg:

    صــداعٌ وتـوصيمُ العظـامِ وفـترة ("Hoofdpijn, het breken van de beenderen en matheid") وغثـي مـع الإشراق في الجوف لاتب ("en misselijkheid bij het opkomen van de zon, blijvend in het binnenste")

    in de betekenis van: lāzim ("blijvend"). En het werkwoord van lāzib is: lazaba, yalzubu, lazban en luzūban.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله تعالى : فَاسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمْ مَنْ خَلَقْنَا إِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ (11) يقول تعالى ذكره لنبيه محمد صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم : فاستفت يا محمد هؤلاء المشركين الذي يُنكرون البعث بعد الممات والنشور بعد البلاء: يقول: فسَلْهم: أهم أشد خلقا؟ يقول: أخلقُهم أشد أم خلق من عددنا خلقه من الملائكة والشياطين والسموات والأرض؟ وذُكر أن ذلك في قراءة عبد الله بن مسعود: " أهُمْ أشَدُّ خَلْقا أمْ مَنْ عَدَدْنَا "؟. وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى; وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء جميعا، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد ( أهُمْ أشَدُّ خَلْقا أمْ مَنْ خَلَقْنَا )؟ قال: السموات والأرض والجبال. حدثنا ابن حميد، قال: ثنا يحيى بن واضح ،قال: ثنا عبيد بن سليمان، عن الضحاك أنه قرأ " أهُمْ أَشَدُّ خَلْقا أمْ مَنْ عَدَدْنَا "؟ وفي قراءة عبد الله بن مسعود " عَدَدْنَا " يقول: رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ الْمَشَارِقِ يقول: أهم أشد خلقا، أم السموات والأرض؟ يقول: السموات والأرض أشد خلقا منهم. حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة (فَاسْتَفْتِهِمْ أهُمْ أَشَدُّ خَلْقا أمْ مَنْ عَدَدْنَا) من خلق السموات والأرض، قال اللهُ: لَخَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ ... الآية. حدثنا محمد بن الحسين، قال: ثنا أحمد بن المفضل، قال: ثنا أسباط، عن السدي (فَاسْتَفْتِهِمْ أهُمْ أشَدُّ خَلْقَا ) قال: يعني المشركين، سلهم أهم أشد خلقا( أمْ مَنْ خَلَقْنَا ) وقوله ( إنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ ) يقول: إنا خلقناهم من طين لاصق. وإنما وصفه جل ثناؤه باللُّزوب، لأنه تراب مخلوط بماء، وكذلك خَلْق ابن آدم من تراب وماء ونار وهواء; والتراب إذا خُلط بماء صار طينا لازبا، والعرب تُبدل أحيانًا هذه الباء ميما، فتقول: طين لازم; ومنه قول النجاشي الحارثي: بنـى اللـؤم بيتـا فاسـتقرت عمـاده عليكــم بنـي النجـار ضربـة لازم (3) ومن اللازب قول نابغة بني ذُبيان: ولا يحسـبون الخـير لا شـرَّ بعـدهُ ولا يحســبون الشـر ضربـة لازب (4) وربما أبدلوا الزاي التي في اللازب تاء، فيقولون: طين لاتب، وذُكر أن ذلك في قَيس ، زعم الفرّاء أن أبا الجراح أنشده: صــداعٌ وتـوصيمُ العظـامِ وفـترة وغثـي مـع الإشراق في الجوف لاتب (5) بمعنى: لازم، والفعل من لازب: لَزِبَ يَلْزُب، لزْبا ولُزوبا (6) ------------------------ الهوامش: (3) البيت من شواهد أبي عبيدة في مجاز القرآن ( مصورة الجامعة الورقة ص 208 - 1 ) قال في قوله تعالى"من طين لازب" مجازه مجاز لازم . قال النجاشي:" بنى اللؤم ... البيت" .اهـ. (4) وهذا البيت من شواهد أبي عبيدة في مجاز القرآن ( مصورة الجامعة ص 208 - 1 ) . وهو كالشاهد الذي قبله على أن معنى اللازب اللازم . قال نابغة بني ذبيان:"لا يحسبون الخير .... البيت": اهـ. (5) البيت من شواهد الفراء في معاني القرآن ( مصورة الجامعة ص 271 ) قال اللازب اللاصق . قال: وقيس تقول:"طين لاتب" أنشدني بعضهم: صــداع وتـوصيم ............... .............................. البيت . قال والعرب تقول: ليس هذا بضربة لازب، ولازم؛ يبدلون الباء ميما، لتقارب المخرج.اه. (وفي اللسان:"لتب" اللاتب: الثابت؛ تقول منه لتب يلتب) . (بوزن يقتل) لتبا ولتوبا، وأنشد أبو الجراح: فـإن يـك هـذا مـن نبيـذ شـربته فــإني مـن شـرب النبيـذ لتـائب صــداع وتـوصيم ............... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . وفي اللسان عن الفرّاء في قوله تعالى" من طين لازب": قال: اللازب واللاتب واحد. قال: وقيس تقول: طين لاتب. واللاتب: اللازق، مثل اللازب. وهذا الشيء ضربة لاتب كضربة لازم .اهـ. (6) في الأصل: ويلزب وهو تحريف عما أثبتناه؛ لتصريحهم بأن الفعل من باب نفد، وأن المصدر لزبا ولزوبا . ( انظر اللسان والمصباح: لزب ) وضبط في التاج ككرم.