Tabari
Terug naar surah 27, ayah 7

Tafseer van De Mier · An-Naml · 27:7

إِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِأَهْلِهِۦٓ إِنِّىٓ ءَانَسْتُ نَارًۭا سَـَٔاتِيكُم مِّنْهَا بِخَبَرٍ أَوْ ءَاتِيكُم بِشِهَابٍۢ قَبَسٍۢ لَّعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ

(Gedenk) toen Môesa tot zijn familie zei: "Ik heb een vuur gezien. Ik zal jullie er snel over berichten, of ik breng jullie er een fakkel van, zodat jullie je kunnen verwarmen."

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    إِذْ قَالَ مُوسَى (Toen Mūsā zei): "idh" (toen) is een nadere bepaling bij "ʿalīm" (Alwetende). De betekenis van de uitdrukking is: Alwetende — toen Mūsā zei لأَهْلِهِ (tot zijn huisgenoten) — terwijl hij op weg was van Madyan naar Egypte, en zij gehinderd werden door de kou van hun nacht nadat hij zijn vuursteen had geprobeerd en geen vuur kon slaan — إِنِّي آنَسْتُ نَارًا (ik zie een vuur) — dat wil zeggen: ik zie een vuur of neem het waar — blijf dus op jullie plaats; سَآتِيكُمْ مِنْهَا بِخَبَرٍ (ik zal jullie ervan nieuws brengen) — dat wil zeggen: van het vuur; het pronomen "hā" en de alif zijn de verwijzing naar het vuur — أَوْ آتِيكُمْ بِشِهَابٍ قَبَسٍ (of ik zal jullie brengen met een vlammende fakkel als geplukt vuur).

    De recitators verschilden van mening over de lezing hiervan. De meeste recitators van Medina en Baṣra reciteerden het als "bishihābi qabasin" met toevoeging van shihāb aan qabas en weglating van tanwīn, met de betekenis: of ik zal jullie brengen met een vlam van vuur die ik ervan aanstook. De meeste recitators van Kūfa reciteerden het als بِشِهَابٍ قَبَسٍ met tanwīn op shihāb en zonder het in verbinding met qabas te zetten, met de betekenis: of ik zal jullie brengen met een aangestoken fakkel.

    De juiste uitspraak hierover is dat dit twee bekende lezingen zijn bij de recitators van de grote steden, die nauw verwant zijn in betekenis — wie dan ook van de twee reciteert heeft goed gedaan. En sommige Baṣra-taalkundigen zeiden: als qabas een substituut is voor shihāb, dan staat er tanwīn op shihāb; en als men shihāb verbindt met qabas staat er geen tanwīn op shihāb. En sommige Kūfa-taalkundigen zeiden: als shihāb in verbinding met qabas staat is het vergelijkbaar met وَلَدَارُ الآخِرَةِ uit datgene wat verbonden is met zichzelf wanneer zijn twee namen en bewoordingen verschillen, met de fictieve indruk dat het tweede iets anders is dan het eerste; en hij zei: vergelijkbaar is ḥabbat al-khaḍrāʾ (het groene korrel), laylat al-qamarāʾ (de maanverlichte nacht), yawm al-khamīs (de donderdag), en dergelijke. En een andere van hen zei: als shihāb hetzelfde is als qabas is de verbinding niet toegestaan, want qabas is een eigenschap, en een naam wordt niet verbonden met zijn eigenschap — behalve in een gering deel van het taalgebruik — en er zijn de gevallen وَلَدَارُ الآخِرَةِ en وَلَلدَّارُ الآخِرَةُ overgeleverd.

    De juiste uitspraak hierover is: als met shihāb bedoeld wordt dat het iets anders is dan de qabas, dan is de lezing daarvoor die met de verbinding — want de betekenis van de uitdrukking is dan, zoals wij hebben uitgelegd, dat het een vlam van vuur is die men aansteekt, zoals de dichter zei:

    "In zijn hand een rechte speer // daarin een speerpunt als een vlam van aangevuurd vuur"

    En als met shihāb bedoeld wordt dat het hetzelfde is als de qabas, of een eigenschap ervan is, dan is het juiste de tanwīn op shihāb — want het correcte in het taalgebruik van de Arabieren is het vermijden van de verbinding van een naam met zijn eigenschap of met zichzelf; veeleer zijn de bekende verbindingen in hun taalgebruik de verbinding van een zaak met iets anders dan zichzelf en anders dan zijn eigenschap.

    En Zijn woord: لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ (opdat jullie je kunt verwarmen): hij zegt: opdat jullie je daarmee kunt verwarmen tegen de kou.

    [Noot van de editeur: (1) Dit vers behoort tot de getuigenissen van Abū ʿUbayda in Majāz al-Qurʾān. Hij zei: "bishihābi qabasin" — dat wil zeggen: met een vlam van vuur. En de betekenis van qabas: wat je ervan en van gloeiende kolen hebt aangestoken. Hij zei: "fī kaffihi..." — het vers. En al-ṣaʿda is de speer die recht opgroeit. Het bewijs in het vers: de verbinding van "vlam" met "aangestoken vuur" — dat wil zeggen: een aangestoken vlam van vuur, zoals in het woord van Allah de Verhevene (bishihābi qabasin) in de lezing van wie het met de verbinding leest. En tanwīn op "shihāb" is toegestaan waarbij qabas een eigenschap ervan wordt, wanneer men shihāb beschouwt als hetzelfde als de qabas — want een zaak wordt niet verbonden met zichzelf, noch met zijn eigenschap.]

    Toon originele Arabische tekst
    (إِذْ قَالَ مُوسَى) وإذ من صلة عليم. ومعنى الكلام: عليم حين قال موسى (لأَهْلِهِ) وهو في مسيره من مدين إلى مصر, وقد آذاهم برد ليلهم لما أصلد زنده.(إِنِّي آنَسْتُ نَارًا) أي أبصرت نارا أو أحسستها, فامكثوا مكانكم (سَآتِيكُمْ مِنْهَا بِخَبَرٍ) يعني من النار, والهاء والألف من ذكر النار (أَوْ آتِيكُمْ بِشِهَابٍ قَبَسٍ) اختلفت القرّاء في قراءة ذلك, فقرأته عامة قرّاء المدينة والبصرة: " بِشِهَابٍ قَبَسٍ" بإضافة الشهاب إلى القبس, وترك التنوين, بمعنى: أو آتيكم بشعلة نار أقتبسها منها. وقرأ ذلك عامة قرّاء أهل الكوفة: (بِشِهَابٍ قَبَسٍ) بتنوين الشهاب وترك إضافته إلى القبس, يعني: أو آتيكم بشهاب مقتبس. والصواب من القول في ذلك أنهما قراءتان معروفتان في قَرَأة الأمصار, متقاربتا المعنى, فبأيتهما قرأ القارئ فمصيب. وكان بعض نحويِّي البصرة يقول: إذا جُعل القبس بدلا من الشهاب, فالتنوين في الشهاب, وإن أضاف الشهاب إلى القبس لم ينون الشهاب. وقال بعض نحويِّي الكوفة: إذا أضيف الشهاب إلى القبس فهو بمنـزلة قوله وَلَدَارُ الآخِرَةِ مما يضاف إلى نفسه إذا اختلف اسماه ولفظاه توهما بالثاني أنه غير الأوّل قال: ومثله حبة الخضراء, وليلة القمراء, ويوم الخميس وما أشبهه. وقال آخر منهم: إن كان الشهاب هو القبس لم تجز الإضافة, لأن القبس نعت, ولا يضاف الاسم إلى نعته إلا في قليل من الكلام, وقد جاء: وَلَدَارُ الآخِرَةِ و وَلَلدَّارُ الآخِرَةُ . والصواب من القول في ذلك: أن الشهاب إذا أريد به أنه غير القبس, فالقراءة فيه بالإضافة, لأن معنى الكلام حينئذ, ما بينا من أنه شعلة قبس, كما قال الشاعر: فـــي كَفِّـــه صَعْــدَةٌ مُثَقَّفَــةٌ فِيهـــا سِـــنانٌ كشُــعْلَة القَبَس (1) وإذا أريد بالشهاب أنه هو القبس, أو أنه نعت له, فالصواب في الشهاب التنوين؛ لأن الصحيح في كلام العرب ترك إضافة الاسم إلى نعته, وإلى نفسه, بل الإضافات في كلامها المعروف إضافة الشيء إلى غير نفسه وغير نعته. وقوله: (لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ) يقول: كي تصطلوا بها من البرد. ------------------------ الهوامش : (1) البيت من شواهد أبي عبيدة في مجاز القرآن (الورقة 175) قال: "بشهاب قبس" أي بشعلة نار. ومجاز قبس: ما اقتبست منها ومن الجمر، قال: "في كفه.." البيت. والصعدة: القناة تنبت مستقيمة. والشاهد في البيت: إضافة الشعلة إلى القبس أي شعلة مقتبسة من نار كما في قول الله عز وجل (بشهاب قبس) في قراءة من قرأه بالإضافة. ويجوز تنوين "شهاب" وجعل قبس صفة له إذا اعتبر الشهاب هو نفس القبس، لأن الشيء لا يضاف إلى نفسه، ولا إلى صفته.