Tabari
Terug naar surah 21, ayah 33

Tafseer van De Profeten · Al-Anbiyaa · 21:33

وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ ۖ كُلٌّۭ فِى فَلَكٍۢ يَسْبَحُونَ

En Hij is Degene Die de nacht en de dag geschapen heeft, en de zon en de maan, allen bewegen in een baan.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Zijn woorden وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ — "En Hij is Degene Die de nacht en de dag en de zon en de maan heeft geschapen — ieder zweeft in een baan."

    Allah, verheven zij Zijn lof, zegt: Allah is Degene Die de nacht en de dag voor jullie, o mensen, heeft geschapen — als een gunst van Hem jegens jullie en als een bewijs, en als aanwijzing voor Zijn grootse heerschappij en voor het feit dat de godheid Hem toekomt en niet aan wie dan ook anders. Zij wisselen voor jullie af voor het welzijn van jullie levensonderhoud en de aangelegenheden van jullie werelds en eeuwig bestaan. En Hij schiep ook de zon en de maan. كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ — "Ieder zweeft in een baan" — Hij zegt: dit alles zweeft in een baan.

    De exegeten verschilden van mening over de betekenis van de "baan" (falak) die Allah in dit vers noemt. Sommigen zeiden: die is als de ijzeren ring van een molensteen.

    Vermelding van wie dit zeiden:

    Muḥammad ibn ʿAmr vertelde mij, hij zei: Abū ʿĀṣim vertelde ons, hij zei: ʿĪsā vertelde ons; en al-Ḥārith vertelde mij, hij zei: al-Ḥasan vertelde ons, hij zei: Warqāʾ vertelde ons — beiden op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, betreffende de woorden كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ : "Een baan als de ijzeren ring van een molensteen."

    Al-Qāsim vertelde ons, hij zei: al-Ḥusayn vertelde ons, hij zei: Ḥajjāj vertelde mij, hij zei: Ibn Jurayj zei: كُلٌّ فِي فَلَكٍ — "een baan als de ijzeren ring van een molensteen."

    Ibn Ḥumayd vertelde ons, hij zei: Jarīr vertelde mij, op gezag van Qābūs ibn Abī Ẓabyān, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, betreffende de woorden كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ : "De baan (falak) van de hemel."

    Anderen zeiden: de "baan" (falak) die Allah hier noemt duidt op de snelheid van het lopen van de zon, de maan en de sterren en wat daarmee gepaard gaat.

    Vermelding van wie dit zeiden:

    Er werd mij bericht over al-Ḥusayn, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd berichtte ons, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen betreffende de woorden كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ : "De falak is het lopen en de snelheid."

    Anderen zeiden: de falak is een teruggehouden golf waarin de zon, de maan en de sterren lopen.

    Nog anderen zeiden: het is de pool om welke de sterren draaien, en degene die dit standpunt innam voerde als bewijs daarvoor het vers van de rajaz-dichter aan:

    "De nacht bracht zij door om de ronddraaiende pool (al-falak al-dawwāra) te koesteren, tot de ochtend, bezig de touwen te hanteren."

    En wat anderen zeiden hierover is wat Bishr ons vertelde: Yazīd vertelde ons, hij zei: Saʿīd vertelde ons, op gezag van Qatāda, betreffende de woorden كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ : "Dat wil zeggen: in de baan van de hemel."

    Ibn ʿAbd al-Aʿlā vertelde ons, hij zei: Muḥammad ibn Thawr vertelde ons, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda, betreffende de woorden كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ : "Het loopt in de hemelbaan, zoals je ziet."

    Yūnus vertelde mij, hij zei: Ibn Wahb berichtte ons, hij zei: Ibn Zayd zei betreffende de woorden كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ : "De baan (falak) is die tussen de hemel en de aarde, van de banen der sterren, de zon en de maan." En hij reciteerde تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاءِ بُرُوجًا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجًا وَقَمَرًا مُنِيرًا en hij zei: "Die banen bevinden zich tussen hemel en aarde en zijn niet op de aarde." كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ — "In wat zich tussen hemel en aarde bevindt: de sterren, de zon en de maan."

    Al-Ḥasan werd vermeld als iemand die zei: "De falak is een molen zoals de vorm van het spilwiel van een spinrok."

    Het juiste standpunt is dat men zegt wat Allah, de Almachtige en Verhevene, heeft gezegd: كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ . Het is mogelijk dat die baan is zoals Mujāhid zei — als de ijzeren ring van een molensteen — en zoals over al-Ḥasan vermeld is — als de molen van een molensteen — en het is mogelijk dat het een teruggehouden golf is, of de pool van de hemel. Dit omdat falak in het Arabisch elke ronde, draaiende zaak is, en het meervoud ervan is aflāk. Ik heb het vers van de rajaz-dichter reeds geciteerd: "de ronddraaiende pool." Aangezien alles wat draait in de Arabische taal aldus kan worden benoemd, en er noch in het Boek van Allah noch in een overlevering van de Profeet ﷺ noch bij een gezag wiens uitspraak bindend is, een aanwijzing voorkomt die duidt op welk van deze mogelijkheden het is — is het wajib om te zeggen wat Allah heeft gezegd en te zwijgen over wat wij niet weten.

    Indien dat het juiste standpunt in deze kwestie is zoals wij hebben uiteengezet, dan is de uitleg van de woorden: "En de zon en de maan — dit alles zweeft in een ronddraaiend iets."

    Wat betreft het woord يَسْبَحُونَ : de betekenis ervan is "zij lopen."

    Vermelding van wie dit zeiden:

    Muḥammad ibn ʿAmr vertelde mij, hij zei: Abū ʿĀṣim vertelde ons, hij zei: ʿĪsā vertelde ons; en al-Ḥārith vertelde mij, hij zei: al-Ḥasan vertelde ons, hij zei: Warqāʾ vertelde ons — beiden op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, betreffende de woorden كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ : "Zij lopen."

    Al-Qāsim vertelde ons, hij zei: al-Ḥusayn vertelde ons, hij zei: Ḥajjāj vertelde mij, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid — hetzelfde.

    Yūnus vertelde mij, hij zei: Ibn Wahb berichtte ons, hij zei: Ibn Zayd zei betreffende de woorden يَسْبَحُونَ : "Zij lopen."

    Er staat كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ en het bericht over de zon en de maan wordt gegeven in de vorm die men gebruikt voor mensenkinderen — met de wāw en nūn — en er staat niet: "yasbaḥna" of "tasbaḥu", zoals gezegd werd وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ . Want het neervallen (sujūd) behoort tot de handelingen van mensenkinderen; dus toen de zon en de maan met gelijksoortige handelingen werden beschreven, werd het bericht over hen in de vorm gegeven die men gebruikt over mensen.

    Toon originele Arabische tekst
    وقوله: ( وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ ) يقول تعالى ذكره: والله الذي خلق لكم أيها الناس الليل والنهار، نعمة منه عليكم وحجة، ودلالة عظيم سلطانه، وأن الألوهة له دون كلّ ما سواه فهما يختلفان عليكم لصلاح معايشكم وأمور دنياكم وآخرتكم، وخلق الشمس والقمر أيضا، ( كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ ) يقول: كلّ ذلك في فلك يسبحون. واختلف أهل التأويل في معنى الفلك الذي ذكره الله في هذه الآية، فقال بعضهم: هو كهيئة حديدة الرحى. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى؛ وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء جميعا، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، قوله: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) قال: فلك كهيئة حديدة الرحى. حدثنا القاسم، قال: ثنا الحسين، قال: ثني حجاج، قال: قال ابن جريج: (كُلّ فِي فَلَكٍ) قال: فلك كهيئة حديدة الرحى. حدثنا ابن حميد، قال: ثني جرير، عن قابوس بن أبي ظَبيان، عن أبيه، عن ابن عباس: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) قال: فلك السماء. وقال آخرون: بل الفلك الذي ذكره الله في هذا الموضع سرعة جري الشمس والقمر والنجوم وغيرها. * ذكر من قال ذلك: حُدثت عن الحسين، قال: سمعت أبا معاذ، قال: أخبرنا عبيد، قال: سمعت الضحاك يقول في قوله: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) الفلك: الجري والسرعة. وقال آخرون: الفلك موج مكفوف تجري الشمس والقمر والنجوم فيه. وقال آخرون: بل هو القطب الذي تدور به النجوم، واستشهد قائل هذا القول لقوله هذا بقول الراجز: بــاتَتْ تُنــاجِي الفَلَــكَ الـدَّوَّارَا حــتى الصَّبــاحِ تعمَـل الأقْتـارَا (3) ‌وقال آخرون في ذلك، ما حدثنا به بِشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة، قوله: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) : أي في فلك السماء. حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا محمد بن ثور، عن معمر، عن قتادة: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) قال: يجري في فلك السماء كما رأيت. حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب قال: قال ابن زيد، في قوله: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) قال: الفلك الذي بين السماء والأرض من مجاري النجوم والشمس والقمر، وقرأ: تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاءِ بُرُوجًا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجًا وَقَمَرًا مُنِيرًا وقال: تلك البروج بين السماء والأرض وليست في الأرض (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) قال: فيما بين السماء والأرض: النجوم والشمس والقمر. وذُكر عن الحسن أنه كان يقول: الفلك طاحونة كهيئة فلكة المغزل. والصواب من القول في ذلك أن يقال: كما قال الله عزّ وجل: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) وجائز أن يكون ذلك الفلك كما قال مجاهد كحديدة الرحى، وكما ذُكر عن الحسن كطاحونة الرحى، وجائز أن يكون موجا مكفوفا، وأن يكون قطب السماء، وذلك أن الفلك في كلام العرب هو كل شيء دائر، فجمعه أفلاك، وقد ذكرت قول الراجز: باتَّتْ تُناجِي الفُلْكَ الدَّوَّارَا وإذ كان كل ما دار في كلامها، ولم يكن في كتاب الله، ولا في خبر عن رسول الله صلى الله عليه وسلم، ولا عمن يقطع بقوله العذر، دليل يدل على أيّ ذلك هو من أيّ كان الواجب أن نقول فيه ما قال، ونسكت عما لا علم لنا به. فإذا كان الصواب في ذلك من القول عندنا ما ذكرنا، فتأويل الكلام: والشمس والقمر، كلّ ذلك في دائر يسبحون. وأما قوله: (يُسَبِّحُونَ) فإن معناه: يَجْرُون. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى؛ وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء جميعا، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، في قوله: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) قال: يجرون. حدثنا القاسم، قال: ثنا الحسين، قال: ثني حجاج، عن ابن جريج، عن مجاهد، مثله. حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد، في قوله: (يَسْبَحُونَ) قال: يجرون. وقيل: (كُلّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ) فأخرج الخبر عن الشمس والقمر مخرج الخبر عن بني آدم بالواو والنون، ولم يقل: يسبحن أو تسبح، كما قيل: وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ لأن السجود من أفعال بني آدم، فلما وصفت الشمس والقمر بمثل أفعالهم، أجرى الخبر عنهما مجرى الخبر عنهم. ------------------------ الهوامش : (3) البيت شاهد على أن الفلك هو القطب الذي تدور به النجوم . وقال في ( اللسان : فلك ) : الفلك : مدار النجوم ، والجمع : أفلاك . وفي حديث ابن مسعود : أن رجلا أتى رجلا وهو جالس عنده فقال : " إني تركت فرسك كأنه يدور في فلك " . قال أبو عبيدة : قوله " في فلك " : فيه قولان : فأما الذي تعرفه العامة ، فإنه شبه بفلك السماء الذي تدور عليه النجوم ، وهو الذي يقال له القطب ، شبه بقطب الرحى . قال : وقال بعض العرب : الفلك هو الموج إذا ماج في البحر فاضطرب ، وجاء وذهب ، فشبه الفرس في اضطرابه بذلك .