Tafseer van De Grot · Al-Kahf · 18:52
En op de Dag waarop Hij zegt: "Roept de deelgenoten op waarvan jullie (het bestaan) vermoedden," zullen zij hen oproepen, maar zij zullen hen niet antwoorden en Wij zullen onder hen een (plaats van) verniettiging maken.
De uiteenzetting over de uitleg van de woorden van de Verhevene: وَيَوْمَ يَقُولُ نَادُوا شُرَكَائِيَ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا (18:52)
Allah, Verheven is Zijn vermaning, zegt: وَيَوْمَ يَقُولُ — de dag waarop Allah, Verheven is Zijn vermaning, tot de polytheïsten (mushrikūn) die Hem deelgenoten toekenden zal zeggen: نَادُوا شُرَكَائِيَ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ — Hij zegt tot hen: "Roep degenen die jullie beweerden Mijn deelgenoten in de aanbidding te zijn, dat zij jullie mogen helpen en tegen Mij beschermen." فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ — Hij zegt: Zij riepen hen om hulp maar zij hielpen hen niet. وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا —
De uitleggers verschilden over de betekenis hiervan. Sommigen zeiden: De betekenis is: En Wij stelden op die Dag vijandschap tussen deze polytheïsten en hetgeen zij buiten Allah aanriepen als deelgenoten in de wereld.
Vermelding van degenen die dit zeiden:
Muḥammad ibn ʿAbd Allāh ibn Bazīʿ heeft mij overgeleverd, die zei: Bishr ibn al-Mufaḍḍal heeft ons overgeleverd, op gezag van ʿAwf, op gezag van al-Ḥasan, over de woorden van Allah: وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Hij stelde vijandschap tussen hen op de Dag der Opstanding" zei hij.
Ibn Bashshār heeft ons overgeleverd, die zei: ʿUthmān ibn ʿUmar heeft ons overgeleverd, op gezag van ʿAwf, op gezag van al-Ḥasan: وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Vijandschap" zei hij.
Anderen zeiden: De betekenis ervan is: En Wij maakten hun daad daarin een verderf voor hen.
Vermelding van degenen die dit zeiden:
ʿAlī heeft mij overgeleverd, die zei: ʿAbd Allāh heeft ons overgeleverd, die zei: Muʿāwiya heeft mij overgeleverd, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over zijn woorden: وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Verderf (mahlik)" zei hij.
Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons overgeleverd, die zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons ingelicht, die zei: Maʿmar heeft ons ingelicht, op gezag van Qatāda, over مَوْبِقًا : "Verderf (halāk)" zei hij.
Yunus heeft mij overgeleverd, die zei: Ibn Wahb heeft ons ingelicht, die zei: Ibn Zayd zei over وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Al-mawbiq is het verderf — dat het een deel van hen ten gronde richtte aan de hand van het andere; sommigen richtten anderen ten gronde" — en hij reciteerde: وَجَعَلْنَا لِمَهْلِكِهِمْ مَوْعِدًا .
Er is mij overgeleverd op gezag van Muḥammad ibn Yazīd, op gezag van Juwaybir, op gezag van al-Ḍaḥḥāk: مَوْبِقًا : "Verderf" zei hij.
Ibn Ḥumayd heeft ons overgeleverd, die zei: Jarīr heeft ons overgeleverd, op gezag van Manṣūr, op gezag van ʿArfaja, over وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Een verderf" zei hij.
Anderen zeiden: Het is de naam van een vallei in de hel (jahannam).
Vermelding van degenen die dit zeiden:
Ibn Bashshār heeft ons overgeleverd, die zei: Ibn Abī ʿAdī heeft ons overgeleverd, op gezag van Saʿīd, op gezag van Qatāda, op gezag van Abū Ayyūb, op gezag van ʿAmr al-Bikālī: وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Een diepe vallei die op de Dag der Opstanding een scheidslijn was tussen de mensen van de dwaling en de mensen van de leiding, en de mensen van het paradijs (janna) en de mensen van het Vuur" zei hij.
Bishr heeft ons overgeleverd, die zei: Yazīd heeft ons overgeleverd, die zei: Saʿīd heeft ons overgeleverd, op gezag van Qatāda, over وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : Er is ons overgeleverd dat ʿUmar al-Bikālī heeft overgeleverd op gezag van ʿAbd Allāh ibn ʿAmr: "Het is een diepe vallei waarmee op de Dag der Opstanding onderscheid wordt gemaakt tussen de mensen van de leiding en de mensen van de dwaling."
Abū Kurayb heeft ons overgeleverd, die zei: ʿUmar ibn ʿUbayd heeft ons overgeleverd, op gezag van al-Ḥajjāj ibn Arṭāʾa, die zei: Mujāhid zei over وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Een vallei in het Vuur" zei hij.
Muḥammad ibn ʿAmr heeft ons overgeleverd, die zei: Abū ʿĀṣim heeft ons overgeleverd, die zei: ʿĪsā heeft ons overgeleverd — "ḥ" —; en al-Ḥārith heeft mij overgeleverd, die zei: al-Ḥasan heeft ons overgeleverd, die zei: Warqāʾ heeft ons overgeleverd — beiden op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over zijn woorden وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Een vallei in de hel (jahannam)" zei hij.
Al-Qāsim heeft ons overgeleverd, die zei: al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, die zei: Ḥajjāj heeft mij overgeleverd, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid — met hetzelfde.
Muḥammad ibn Sinān al-Qazzāz heeft mij overgeleverd, die zei: ʿAbd al-Ṣamad heeft ons overgeleverd, die zei: Yazīd ibn Dirham heeft ons overgeleverd, die zei: Ik hoorde Anas ibn Mālik zeggen over de woorden van Allah, Verheven en Machtig: وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا : "Een vallei in de hel (jahannam) van etter en bloed" zei hij.
De meest correcte mening hierover — in de zin die wij hebben vermeld op gezag van Ibn ʿAbbās en degenen die hem daarin volgden in de uitleg van al-mawbiq als "het verderf" — is de meest aanvaardbare. Want de Arabieren zeggen in hun taal: "qad awbaqa fulānan" wanneer hij hem te gronde heeft gericht. Hiervan stamt het woord van Allah, Verheven en Machtig: أَوْ يُوبِقْهُنَّ بِمَا كَسَبُوا — in de betekenis: Hij richt ze te gronde. En men zegt voor de te gronde gerichte zelf: "qad wabaqa fulān fa-huwa yabiq wabaqan." De dialectvorm van de Banū ʿĀmir is: yābiq zonder hamza. Er is ook overgeleverd dat de Tamīm zeggen: yībiq. Er is ook overgeleverd: wabaqa yabiq wabūqan — al-Kisāʾī heeft dit vermeld. Sommige taalgeleerden van de school van Basra zeiden: al-mawbiq is de belofte (al-waʿd), en als bewijs citeerden zij het woord van de dichter:
"وَحَادَّ شَرَوْرَى فَالسَّتَّارَ فَلَمْ يَدَعْ / تِعَارًا لَهُ وَالوَادِيَيْنِ بِمَوْبِقِ"
— en hij verklaart het als beloofde ontmoetingsplaats (mawʿid). Het is geoorloofd dat dit verderf dat Allah, Verheven is Zijn lof, tussen deze polytheïsten heeft gesteld, de vallei is die overgeleverd is van ʿAbd Allāh ibn ʿAmr; en het is ook geoorloofd dat het de vijandschap is waarover al-Ḥasan sprak.
