Tafseer van De Grot · Al-Kahf · 18:29
En zeg: "De Waarheid is van jullie Heer: dus wie wil, laat hem geloven; en wie wil, laat hem ongelovig zijn." Voorwaar, Wij hebben voor de onrechtplegers het vuur voorbereid, waarvan de rook hen als een tent omhult. En als zij hulp (tegen dorst) vragen worden zij geholpen met water als gesmolten koper dat hun gezichten roostert. De slechtste drank en de slechtste verblijfplaats!
De uitleg van de woorden van Allah de Verhevene: وَقُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا (18:29)
Allah de Verhevene zegt tot Zijn Profeet Muḥammad ﷺ: "Zeg, o Muḥammad, tot degenen wier harten Wij van Ons gedenken afleiden en die hun begeerten volgden: 'De Waarheid, o mensen, is van uw Heer; bij Hem ligt de tawfīq en de afdwaling, in Zijn hand is de leiding en de dwaling — Hij leidt wie Hij wil van u naar de rechte weg zodat hij gelooft, en doet wie Hij wil afdwalen van de leiding zodat hij ongelovig wordt; mij staat daarin niets toe; ik wijs u die de waarheid volgen en in Allah en wat op mij is neergedaald geloven niet weg; als u wilt, geloof dan; als u wilt, geloof dan niet — want als u ongelovig bent, heeft uw Heer voor u vanwege uw ongeloof in Hem een Vuur bereid waarvan de surdāq u omringt; en als u in Hem gelooft en Zijn gehoorzaamheid beoefent, dan is voor u wat Allah omschreef voor degenen die Hem gehoorzamen.'"
Van Ibn ʿAbbās is overgeleverd wat ʿAlī mij vertelde; hij zei: ʿAbd Allāh heeft ons verteld; hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ . Hij zei: "Wie Allah de wil tot geloof heeft gegeven gelooft; wie Allah de wil tot ongeloof heeft gegeven is ongelovig — zoals Zijn woord: وَمَا تَشَاءُونَ إِلا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ ." Dit is geen vrijgave door Allah van het ongeloof voor wie het wil en van het geloof voor wie het wenst; het is niets anders dan dreiging en waarschuwing.
Dat het zo is, maakt zijn woord duidelijk: إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا en de āyāt erna.
Zoals al-Ḥasan ibn Yaḥyā ons vertelde; hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht gegeven, op gezag van ʿUmar ibn Ḥabīb, op gezag van Dāwūd, op gezag van Mujāhid, over فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ . Hij zei: "Een waarschuwing van Allah — het verzwakt mij niet."
Yūnus heeft mij verteld; hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht gegeven; hij zei: Ibn Zayd heeft gezegd over فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ en اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ : "Dit is alles een waarschuwing — geen toegeeflijkheid, geen vriendelijkheid, geen overdracht." Zijn woord إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا : Allah, verheven zij Zijn vermelding, zegt: "Wij hebben gereedgesteld (aʿtadnā)" — van al-ʿudda (voorbereiding). "Voor de ẓālimūn": degenen die ongelovig zijn in hun Heer.
Zoals Yūnus mij vertelde; hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht gegeven; hij zei: Ibn Zayd heeft gezegd over إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا : "Voor de ongelovigen."
Zijn woord أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا : de surdāq van het Vuur dat Allah de Verhevene voor de ongelovigen in Hem heeft bereid, omsluit hen. Dat is — naar overlevering — een muur van vuur die hen omringt als de surdāq van een tent; een surdāq is de ommuurde ruimte rondom een tent, zoals Ruʾba zei:
يَا حَكَمَ بنَ المُنذِرِ بنِ الجَارُودْ سُرَادِقُ الفَضْلِ عَلَيكَ مَمْدُودْ
(O Ḥakam ibn al-Mundhir ibn al-Jārūd — de surdāq van edelmoedigheid is over u uitgespreid.)
En zoals Salāma ibn Jandal zei:
هوَ المُولِجُ النُّعمانَ بيْتًا سَمَاؤُهُ صُدُورُ الفُيُولِ بعدَ بيتٍ مُسَرْدَقَ
(Hij leidde al-Nuʿmān een huis binnen waarvan het dak de borsten der olifanten waren — na een huis met een surdāq.)
Dat wil zeggen: een huis voorzien van een surdāq.
Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:
Al-Qāsim heeft ons verteld; hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld; hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj. Hij zei: Ibn ʿAbbās zei over إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا : "Dat is een muur van vuur."
Al-Qāsim heeft ons verteld; hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld; hij zei: Abū Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van iemand die hem dat berichtte, over أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا . Hij zei: "Rook die de ongelovigen op de Dag der Opstanding omhult — dat is wat Allah bedoelde: ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ ."
Van de Profeet ﷺ is een overlevering overgeleverd die aangeeft dat de betekenis van أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا een omhulsel in het wereldse leven is, en dat die surdāq de zee is.
Al-ʿAbbās ibn Muḥammad en al-Ḥusayn ibn Naṣr hebben ons verteld; zij zeiden: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, op gezag van ʿAbd Allāh ibn Umayya. Hij zei: Muḥammad ibn Ḥayyī ibn Yaʿlā heeft mij verteld, op gezag van Ṣafwān ibn Yaʿlā, op gezag van Yaʿlā ibn Umayya. Hij zei: de Boodschapper van Allah ﷺ zei: "De zee is de Jahannam." Hij werd gevraagd: "Hoe zo?" Waarop hij deze āya reciteerde — of: deze āya las: نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا — en daarna zei: "Bij Allah, ik ga er nooit in zolang ik leef, en geen druppel ervan zal mij treffen."
Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld; hij zei: Yaʿmar ibn Bishr heeft ons verteld; hij zei: Ibn al-Mubārak heeft ons verteld, op gezag van Ṣafwān, op gezag van ʿAbd Allāh ibn Busr, op gezag van Abī Umāma, op gezag van de Profeet ﷺ. Hij zei: "De surdāq van het Vuur bestaat uit vier muren; de dikte van elk ervan is gelijk aan een tocht van veertig jaar."
Bishr heeft ons verteld; hij zei: Ibn Wahb heeft ons verteld; hij zei: ʿAmr ibn al-Ḥārith heeft mij bericht gegeven, op gezag van Darrāj, op gezag van Abī al-Haytham, op gezag van Abī Saʿīd, op gezag van de Boodschapper van Allah ﷺ: "De surdāq van het Vuur heeft vier muren; de dikte van elk ervan is gelijk aan een tocht van veertig jaar."
Bishr heeft ons verteld; hij zei: Ibn Wahb heeft ons verteld; hij zei: ʿAmr heeft mij bericht gegeven, op gezag van Darrāj, op gezag van Abī al-Haytham, op gezag van Abī Saʿīd, op gezag van de Boodschapper van Allah ﷺ. Hij zei: "Water als al-muhl" — hij zei: "als het bezinksel van olie; wanneer het naar iemand gebracht wordt, valt de huid van zijn gezicht erin."
Zijn woord وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ : Allah, verheven zij Zijn vermelding, zegt: als deze ẓālimūn op de Dag der Opstanding in het Vuur schreeuwen van de hevige dorst die hen kwelt, en zij water vragen, worden zij geholpen met water van al-muhl.
De uitleggers verschilden over al-muhl. Sommigen zeiden: het is alles wat gesmolten en vloeibaar is.
Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:
Bishr heeft ons verteld; hij zei: Yazīd heeft ons verteld; hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda. Hij zei: "Er is ons overgeleverd dat een gouden en zilveren drinkbak aan Ibn Masʿūd werd aangeboden; hij gaf opdracht een sleuf te graven in de grond, wierp er hout in en gooide die drinkbak erin — totdat hij schuimde en gesmolten was. Hij zei dan tot zijn dienaar: 'Roep de mensen van Kūfa bij ons.' De mensen kwamen; hij zei: 'Ziet u dit?' Zij zeiden: 'Ja.' Hij zei: 'Wij zagen in de wereld niets dat meer op al-muhl lijkt dan dit goud en zilver wanneer het schuimde en smolt.'"
Anderen zeiden: het is etter en zwart bloed.
Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld; hij zei: Ḥakkām heeft ons verteld, op gezag van ʿAnbasa, op gezag van Muḥammad ibn ʿAbd al-Raḥmān, op gezag van al-Qāsim, op gezag van Abī Barza, op gezag van Mujāhid, over وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ . Hij zei: "Etter en bloed."
Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld; hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld; hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld. En al-Ḥārith heeft mij verteld; hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld; hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ . Hij zei: "Etter en zwart bloed, als het bezinksel van olie." Al-Ḥārith voegde in zijn overlevering toe: "dat wil zeggen: het droesem ervan."
ʿAlī heeft mij verteld; hij zei: ʿAbd Allāh heeft ons verteld; hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over كَالْمُهْلِ . Hij zei: "Zwart als olie."
Het is mij overgeleverd, op gezag van al-Ḥusayn ibn al-Faraj, die zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd ibn Sulaymān heeft ons bericht gegeven; hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen over بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ : "Het water van de hel is zwart; zij is zwart, haar bomen zijn zwart, haar bewoners zijn zwart."
Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld; hij zei: mijn vader heeft mij verteld; hij zei: mijn oom heeft mij verteld; hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ . Hij zei: "Dik water als het bezinksel van olie."
Anderen zeiden: het is datgene waarvan de hitte haar hoogtepunt heeft bereikt.
Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld; hij zei: Yaʿqūb al-Qummī heeft ons verteld, op gezag van Jaʿfar en Hārūn ibn ʿAntura, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr. Hij zei: "Al-muhl is datgene waarvan de hitte haar hoogtepunt heeft bereikt."
Deze meningen — hoe verschillend hun uitdrukkingen ook zijn — liggen dicht bij elkaar in betekenis. Immers: alles wat gesmolten is uit lood, goud of zilver heeft zijn hitte bereikt; en wat men daarboven vuur heeft laten branden totdat het als oliedroesem is geworden, heeft eveneens zijn hitte bereikt.
Er is mij overgeleverd, op gezag van Maʿmar ibn al-Muthannā, dat hij zei: ik hoorde al-Muntajiʿ ibn Nabhān zeggen: "Bij Allah, die-en-die is mij hatelijker dan al-ṭalyāʾ en al-muhl." Wij vroegen hem: "Wat zijn dat?" Hij zei: "Al-ṭalyāʾ: een schurftigt dier; al-muhl: het korstdeeg dat van de zijkanten van het brood afloopt wanneer men het in het vuur plaatst — als roodachtig fijn zand." Al-muhl is dus alles wat vloeibaar is en waarover vuur is gebrand totdat het zijn hittegrens heeft bereikt, of wat niet vloeibaar was maar door het vuur smolt en zijn uiterste mate van hitte bereikte.
Zijn woord يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ : Allah, verheven zij Zijn vermelding, zegt: dat water waarmee zij geholpen worden, roostert hun gezichten.
Zoals Muḥammad ibn Khalf al-ʿAsqalānī mij vertelde; hij zei: Ḥaywa ibn Shurayḥ heeft ons verteld; hij zei: Baqiyya heeft ons verteld, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAmr, op gezag van ʿAbd Allāh ibn Busr — zo zei Ibn Khalf — op gezag van Abī Umāma, op gezag van de Profeet ﷺ, over وَيُسْقَى مِنْ مَاءٍ صَدِيدٍ * يَتَجَرَّعُهُ : "Het wordt hem aangeboden en hij walgt ervan; wanneer het hem nadert, roostert het zijn gezicht en valt de huid van zijn hoofd eraf; wanneer hij het drinkt, snijdt het zijn ingewanden door." Allah zegt: وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ .
Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld; hij zei: Ibrāhīm ibn Isḥāq al-Ṭālaqānī en Yaʿmar ibn Bishr hebben ons verteld; zij zeiden: Ibn al-Mubārak heeft ons verteld, op gezag van Ṣafwān, op gezag van ʿAbd Allāh ibn Busr, op gezag van Abī Umāma, op gezag van de Profeet ﷺ — hetzelfde.
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld; hij zei: Yaʿqūb heeft ons verteld, op gezag van Jaʿfar en Hārūn ibn ʿAntura, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr. Hārūn zei: "Als de mensen van het Vuur honger hebben" — en Jaʿfar zei: "Als de mensen van het Vuur komen — zoeken zij toevlucht bij de boom van al-zaqqūm en eten ervan; de huid van hun gezichten wordt afgetrokken; wie langs hen loopt en hen kent, herkent de huid van hun gezichten daarin; dan stroomt de dorst over hen; zij schreeuwen om hulp; zij worden geholpen met water als al-muhl — datgene waarvan de hitte haar hoogtepunt heeft bereikt; wanneer zij het bij hun monden brengen, worden het vlees van hun gezichten — waarvan de huid al gevallen was — geroosterd door de hitte ervan."
Zijn woord بِئْسَ الشَّرَابُ : Allah, verheven zij Zijn vermelding, zegt: "Hoe ellendig is de drank" — dit water waarmee deze ẓālimūn in de hel geholpen worden, waarvan de hoedanigheid in deze āya beschreven is.
Zijn woord وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا : Allah, verheven zij Zijn vermelding, zegt: "Hoe slecht is dit Vuur dat Wij voor deze ẓālimūn hebben bereid als rustplaats." Al-murtafaq in het Arabisch is "de leunplaats" — men zegt: "irtafaqtu" wanneer men leunt; zoals de dichter zei:
قَالَتْ لَهُ وَارْتَفَقَتْ أَلا فَتًى يَسُوقُ بِالقَوْمِ غَزَالاتِ الضُّحَى
(Zij zei tot hem — leunend op haar elleboog —: "Is er geen jongeling die het volk drijft door de vroege uren van de ochtend?")
Zij bedoelde: en leunde op haar elleboog. "Irtafaqa al-rajul": wanneer iemand de nacht op zijn elleboog doorbrengt zonder slaap te vatten — hij is dan "murtafiq", zoals Abū Dhuʾayb al-Hudhalī zei:
نَامَ الخَلِيُّ وَبِتُّ اللَّيلَ مُرْتَفِقًا كَأنَّ عَيْنِي فِيهَا الصَّابُ مَذْبُوحُ
(De zorgeloze sliep, en ik bracht de nacht leunend op mijn elleboog door — alsof in mijn ogen de bittere sap was ingesneden.)
Wat betreft "al-rifq" (vriendelijkheid/steun) — men zegt: "irtafaqtu bika murtafaqan" (ik steunde op u als steun). Mujāhid legde وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا uit als "de verzamelplaats."
Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:
Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld; hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld; hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld. En al-Ḥārith heeft mij verteld; hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld; hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over مُرْتَفَقًا : "Dat wil zeggen: een verzamelplaats."
Yaʿqūb heeft mij verteld; hij zei: Muʿtamir heeft ons verteld, op gezag van Layth, op gezag van Mujāhid, over وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا . Hij zei: "Een verzamelplaats."
Al-Qāsim heeft ons verteld; hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld; hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid — hetzelfde. Maar ik ken "al-irtifāq" in de betekenis van "samenkomen" niet in het Arabische taalgebruik; al-irtifāq is af'al, hetzij afgeleid van al-mirfaq (elleboog), hetzij van al-rifq (vriendelijkheid).
