Tafseer van De Opening · Al-Faatiha · 1:3
De Erbarmer, de Meest Barmhartige.
Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ("De Erbarmer, de Meest Barmhartige").
Abū Jaʿfar zei: De uiteenzetting over de uitleg van Zijn uitspraak (الرحمن الرحيم — "De Erbarmer, de Meest Barmhartige") is reeds eerder gegeven, bij de uitleg van بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ("In de naam van Allah, de Erbarmer, de Meest Barmhartige"). Daarmee is het overbodig om dat op deze plaats te herhalen.
Wij hadden ook geen behoefte om uiteen te zetten waarom dat op deze plaats wordt herhaald, aangezien wij van mening zijn dat بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ("In de naam van Allah, de Erbarmer, de Meest Barmhartige") géén vers is van de openingssoera (al-Fātiḥa). Anders zou er voor een vraagsteller een vraag rijzen, namelijk dat hij zou zeggen: "Wat is de reden voor de herhaling daarvan op deze plaats, terwijl Allah, machtig en verheven is Hij, Zichzelf daar reeds mee heeft beschreven in Zijn uitspraak بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ, ondanks de nabijheid van de plaats van het ene vers ten opzichte van het andere en het feit dat zij aan elkaar grenzen?" Veeleer is dit voor ons een bewijs voor de onjuistheid van de bewering van wie beweert dat بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ een vers van de openingssoera is. Want indien dat zo was, dan zou dit een herhaling zijn van een vers met één en dezelfde betekenis en één en dezelfde bewoording, twee keer, zonder enige scheiding die de twee van elkaar onderscheidt. En nergens in het Boek van Allah zijn er twee aan elkaar grenzende, herhaalde verzen te vinden met één bewoording en één betekenis, zonder dat er tussen beide een scheiding is van woorden waarvan de betekenis verschilt van de hunne. Een vers wordt slechts in zijn geheel herhaald binnen één soera wanneer er scheidingen zijn die dat onderscheiden, en er woorden tussenkomen die afwijken van de betekenis van de herhaalde verzen of van hun bewoordingen. Maar er is geen scheiding tussen de uitspraak van Allah, gezegend en verheven is Zijn naam, "de Erbarmer, de Meest Barmhartige" (الرحمن الرحيم) uit بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ, en de uitspraak van Allah "de Erbarmer, de Meest Barmhartige" (الرحمن الرحيم) uit الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ("Alle lof zij Allah, de Heer der werelden").
Indien iemand zegt: Maar الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ("Alle lof zij Allah, de Heer der werelden") is daartussen wél een scheiding —
dan wordt geantwoord: Dat hebben een aantal exegeten ontkend, en zij zeiden: Dat behoort tot het achterop geplaatste waarvan de betekenis vooropgesteld is. Het is in werkelijkheid: "Alle lof zij Allah, de Erbarmer, de Meest Barmhartige, de Heer der werelden, de Koning van de Dag des Oordeels." Zij voerden als bewijs voor de juistheid van wat zij daarover beweerden Zijn uitspraak aan: "Koning van de Dag des Oordeels" (مَلِك يوم الدين). Zij zeiden: Zijn uitspraak "Koning van de Dag des Oordeels" (ملِكِ يوم الدين) is een onderricht van Allah aan Zijn dienaar, opdat deze Hem beschrijft met de koningschap (al-mulk) — volgens de lezing van wie "Malik" (مَلِك, Koning) leest — en met het bezit (al-milk) — volgens de lezing van wie "Mālik" (مَالِكِ, Bezitter) leest. Zij zeiden: Datgene wat het meest gepast is om aan te grenzen aan Zijn beschrijving met de koningschap of het bezit, is wat daaraan in beschrijving gelijk is; en dat is Zijn uitspraak رَبِّ الْعَالَمِينَ ("Heer der werelden"), die een mededeling is over Zijn bezit van alle soorten van de schepping. En datgene wat het meest gepast is om aan te grenzen aan Zijn beschrijving met grootsheid en goddelijkheid, is wat daaraan in betekenis gelijk is van de lofprijzing op Hem, en dat is Zijn uitspraak (الرحمن الرحيم — "de Erbarmer, de Meest Barmhartige").
Zij beweerden dat dit voor hen een aanwijzing is dat Zijn uitspraak "de Erbarmer, de Meest Barmhartige" (الرحمن الرحيم) de betekenis heeft van voorop te zijn geplaatst, vóór رَبِّ الْعَالَمِينَ ("Heer der werelden"), ook al staat het uiterlijk achteraan. Zij zeiden: De voorbeelden hiervan — van het voorop geplaatste dat de betekenis heeft van achterop te zijn geplaatst, en het achterop geplaatste dat de betekenis heeft van voorop te zijn geplaatst — zijn in de taal van de Arabieren wijdverbreider, en komen in hun spraak vaker voor, dan dat zij te tellen zijn. Daartoe behoort de uitspraak van Jarīr ibn ʿAṭiyya:
"Het beeld bezocht mij — en waar is het van jou verwijderd? — slechts vluchtig; keer dus terug naar je bezoeker met de groet, een groet." (78)
waarvan de betekenis is: "Het beeld bezocht mij slechts vluchtig, en waar is het van jou?" En zoals de Verhevene, lof zij Hem, in Zijn Boek zei: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجَا * قَيِّمًا ("Alle lof zij Allah, Die het Boek heeft neergezonden op Zijn dienaar en er geen kromheid in heeft gelegd * rechtgericht") [Soera Al-Kahf: 1], waarvan de betekenis is: "Alle lof zij Allah, Die op Zijn dienaar het Boek heeft neergezonden, rechtgericht, en er geen kromheid in heeft gelegd", en wat daarop lijkt. Daarin ligt een getuigend bewijs voor de juistheid van de uitspraak van wie ontkent dat بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ een vers van de openingssoera (al-Fātiḥa) is.
---
Voetnoten:
(77) In de gedrukte editie staat: "een scheiding tussen dat" (fāṣil bayna dhālik); wat in het handschrift staat is correct Arabisch.
(78) Zijn Dīwān: 541, en al-Naqāʾiḍ: 38. "Ṭāfa al-khayāl": het [beeld] bezocht jou in de nacht. "Al-limām": de geringe ontmoeting. "Al-zawr": de bezoeker; men zegt het voor enkelvoud, tweevoud en meervoud: zawr. "Fa-rjiʿ li-zawrika" — hij zegt: beantwoord de groet zoals hij jou heeft gegroet.
(79) In de gedrukte editie staat: "de betekenis is: Alle lof zij Allah...".
(80) Aldus is Abū Jaʿfar, moge Allah hem genadig zijn, van mening dat "Bismi-llāhi al-raḥmāni al-raḥīm" geen vers van de Fātiḥa is, en hij voerde voor zijn standpunt aan wat je hebt gezien. Dit is niet de plaats om het meningsverschil hierover uiteen te zetten, noch om aan te tonen wat het tegendeel is van wat Ibn Jarīr zei. Ik heb deze kwestie nauwkeurig behandeld en de correcte bewijzen — naar mijn inzicht en mijn juridisch begrip — aangevoerd dat het wél een vers van de Fātiḥa is, in mijn commentaar op de Sunan van al-Tirmidhī 2: 16–25. En de verwijzing daarnaar volstaat hier. Aḥmad Muḥammad Shākir.
