Tabari
Terug naar surah 9, ayah 38

Tafseer van Het Berouw · At-Tawba · 9:38

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ ٱنفِرُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱثَّاقَلْتُمْ إِلَى ٱلْأَرْضِ ۚ أَرَضِيتُم بِٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا مِنَ ٱلْءَاخِرَةِ ۚ فَمَا مَتَٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا فِى ٱلْءَاخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ

O jullie die geloven, wat is er met jullie dat wanneer er tot jullie wordt gezegd: "Rukt uit op de Weg van Allah, "jullie bezwaard op de grond zakken? Hebben jullie dan meer behagen aan het wereldse leven dan aan het Hiernamaals? En de genieting van het wereldse leven is slechts kort in vergelijking tot het Hiernamaals.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Uitleg van Zijn woord: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الأَرْضِ أَرَضِيتُمْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلا قَلِيلٌ (9:38) (O jullie die geloven, wat scheelt jullie dat jullie, wanneer tot jullie wordt gezegd: "Rukt uit op de weg van Allah", zwaar naar de aarde neigen? Hebben jullie genoegen genomen met het wereldse leven boven het Hiernamaals? Maar het genot van het wereldse leven is, vergeleken met het Hiernamaals, slechts gering.)

    Abū Jaʿfar zei: Dit vers is een aansporing van Allah, verheven zij Zijn lof, gericht aan de gelovigen onder de metgezellen van Zijn Boodschapper, om de Byzantijnen (al-Rūm) te bestrijden; dat was de veldtocht van de Boodschapper van Allah, moge Allah hem zegenen en vrede schenken, naar Tabūk.

    Hij, verheven zij Zijn lof, zegt: O jullie die Allah en Zijn Boodschapper voor waar hebben gehouden — wat scheelt jullie, dat wil zeggen: wat is er met jullie aan de hand — wanneer tot jullie wordt gezegd: rukt uit op de weg van Allah, Hij zegt: wanneer de Boodschapper van Allah, Mohammed, tot jullie zegt: rukt uit, dat wil zeggen: trekt uit jullie woningen naar het slagveld waarheen jullie ten strijde trekken.

    * * *

    De grondbetekenis van "al-nafr" is het verlaten van de ene plaats voor de andere, vanwege een zaak die iemand daartoe heeft aangezet. Daarvan is afgeleid: "het op de vlucht slaan (nufūr) van het rijdier". Alleen wordt met betrekking tot het uitrukken ten strijde gezegd: "zo-en-zo rukte uit naar die-en-die grenspost, hij rukt uit, nafran en nafīran". En ik vermoed dat dit behoort tot de onderscheidingen waarmee zij onderscheid maken al naargelang het verschil van datgene waarover bericht wordt, ook al stemmen de betekenissen van het bericht overeen.

    * * *

    De betekenis van de uitspraak is dus: wat scheelt jullie, o gelovigen, dat jullie, wanneer tot jullie wordt gezegd: "Trekt uit als strijders" = "op de weg van Allah", dat wil zeggen: in de jihād tegen de vijanden van Allah = zwaar naar de aarde neigen, Hij zegt: jullie neigen zwaar naar het vasthouden aan jullie grond en jullie woningen en het thuisblijven daarin.

    * * *

    Er wordt gezegd: "iththāqaltum" — vanwege de assimilatie (idghām) van de "tāʾ" in de "thāʾ" werd er voor het woord een alif toegevoegd, opdat men door middel daarvan tot de uitspraak ervan kon komen, want de "tāʾ" is geassimileerd in de "thāʾ". Indien de alif zou worden weggelaten en men met het woord zou beginnen, dan zou het slechts beweeglijk (met een klinker) kunnen zijn; daarom werd de alif toegevoegd opdat de klinkerbeweging daarop kon vallen, zoals Hij, verheven zij Zijn lof, zegt: حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيهَا جَمِيعًا [Surah Al-Aʿrāf: 38] (Totdat zij elkaar daarin allen hebben ingehaald), en zoals de dichter heeft gezegd:

    "Zij biedt de bedgenoot, wanneer hij haar geur opsnuift, een frisse mond, zoet van smaak, wanneer de kussen elkaar opvolgen."

    [Het is dus afgeleid van "al-thaql" (zwaarte), en de morfologische vorm ervan is die van "iftaʿaltum"], van "al-tathāqul" (het zwaar neigen, traagheid).

    En Zijn woord: hebben jullie genoegen genomen met het wereldse leven boven het Hiernamaals, Hij, verheven zij Zijn lof, zegt: hebben jullie genoegen genomen met het aandeel van het wereldse leven en het gemak daarin, als vervanging voor de gelukzaligheid van het Hiernamaals en wat bij Allah is voor de godvrezenden in Zijn paradijzen (jannāt) = maar het genot van het wereldse leven is, vergeleken met het Hiernamaals, Hij zegt: wat datgene betreft waarvan zij die genieten in het wereldse leven genieten — van zijn levensonderhoud en zijn genoegens — vergeleken met de gelukzaligheid van het Hiernamaals en de eer die Allah heeft voorbereid voor Zijn vrienden en de mensen die Hem gehoorzamen = slechts gering, gering en onbeduidend. Hij zegt tot hen: streeft dus, o gelovigen, naar de gelukzaligheid van het Hiernamaals en de adel van de eer die bij Allah is voor Zijn vrienden, door Hem te gehoorzamen en zich te haasten naar het beantwoorden van Zijn bevel om uit te rukken voor de jihād tegen Zijn vijand.

    * * *

    En overeenkomstig hetgeen wij hierover hebben gezegd, hebben de mensen van de uitleg (ahl al-taʾwīl) gesproken.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    16719 — Mohammed ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: wat scheelt jullie dat jullie, wanneer tot jullie wordt gezegd: rukt uit op de weg van Allah, zwaar naar de aarde neigen — zij werden bevolen tot de veldtocht van Tabūk, na de verovering (van Mekka), en na al-Ṭāʾif, en na Ḥunayn. Zij werden bevolen uit te rukken in de zomer, toen de dadelpalmen waren geoogst, en de vruchten rijp en lekker waren geworden, en zij naar de schaduw verlangden, en het uittrekken hun zwaar viel.

    16720 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, betreffende Zijn woord: o jullie die geloven, wat scheelt jullie dat jullie, wanneer tot jullie wordt gezegd: rukt uit op de weg van Allah, zwaar naar de aarde neigen — het vers, hij zei: dit was toen zij werden bevolen tot de veldtocht van Tabūk, na de verovering en Ḥunayn en na al-Ṭāʾif. Hij beval hun uit te rukken in de zomer, toen de dadelpalmen waren geoogst, en de vruchten rijp en lekker waren geworden, en zij naar de schaduw verlangden, en het uittrekken hun zwaar viel. Hij zei: Toen zeiden zij: "De trage (al-thaqīl)", dat is degene met behoeften, en met bezit, en met bezigheden, en degene wiens zaken hem in dit alles verstrooid bezighouden. Toen openbaarde Allah: انْفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالا [Surah Al-Tawba: 41] (Rukt uit, licht en zwaar).

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الأَرْضِ أَرَضِيتُمْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلا قَلِيلٌ (38) قال أبو جعفر: وهذه الآية حثٌّ من الله جل ثناؤه المؤمنين به من أصحاب رسوله على غزو الروم, وذلك غزوة رسول الله صلى الله عليه وسلم تبوك. يقول جل ثناؤه: يا أيها الذين صدقوا الله ورسوله =(ما لكم)، أيّ شيء أمرُكم =(إذا قيل لكم انفروا في سبيل الله)، يقول: إذا قال لكم رسولُ الله محمدٌ =(انفروا) ، أي: اخرجوا من منازلكم إلى مغزاكم. * * * وأصل " النفر "، مفارقة مكان إلى مكان لأمرٍ هاجه على ذلك. ومنه: " نفورًا الدابة ". غير أنه يقال: من النفر إلى الغزو: " نَفَر فلان إلى ثغر كذا ينْفِر نَفْرًا ونَفِيرًا ", وأحسب أن هذا من الفروق التي يفرِّقون بها بين اختلاف المخبر عنه، (14) وإن اتفقت معاني الخبر. (15) * * * فمعنى الكلام: ما لكم أيها المؤمنون، إذا قيل لكم: اخرجُوا غزاة = " في سبيل الله "، أي: في جهاد أعداء الله (16) =(اثَّاقلتم إلى الأرض)، يقول: تثاقلتم إلى لزوم أرضكم ومساكنكم والجلوس فيها. * * * وقيل: " اثّاقلتم " لإدغام " التاء " في " الثاء " فأحدثتْ لها ألف. (17) ليُتَوصَّل إلى الكلام بها، لأن " التاء " مدغمة في " الثاء ". ولو أسقطت الألف، وابتدئ بها، لم تكن إلا متحركة, فأحدثت الألف لتقع الحركة بها, كما قال جل ثناؤه: حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيهَا جَمِيعًا ، [سورة الأعراف: 38]، وكما قال الشاعر: (18) تُـولِي الضَّجِـيعَ إذَا مَا اسْتَافَهَا خَصِرًا عَـذْبَ المَـذَاقِ, إذَا مَـا أتَّـابَعَ القُبَـلُ (19) [فهو من " الثقل "، ومجازه مجاز " افتعلتم "]، من " التثاقل ". (20) وقوله: (أرضيتم بالحياة الدنيا من الآخرة)، يقول جل ثناؤه, أرضيتم بحظ الدنيا والدّعة فيها، عوضًا من نعيم الآخرة، وما عند الله للمتقين في جنانه =(فما متاع الحياة الدنيا في الآخرة)، يقول: فما الذي يستمتع به المتمتعون في الدنيا من عيشها ولذَّاتها في نعيم الآخرة والكرامة التي أعدَّها الله لأوليائه وأهل طاعته (21) =(إلا قليل)، يسير. يقول لهم: فاطلبوا، أيها المؤمنون، نعيم الآخرة، وشرف الكرامة التي عند الله لأوليائه، (22) بطاعتِه والمسارعة إلى الإجابة إلى أمره في النفير لجهاد عدوِّه. * * * وبنحو ما قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: 16719- حدثني محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو عاصم قال، حدثنا عيسى, عن ابن أبي نجيح, عن مجاهد: (ما لكم إذا قيل لكم انفروا في سبيل الله اثاقلتم إلى الأرض)، أمروا بغزوة تبوك بعد الفتح، وبعد الطائف, وبعد حنين. أمروا بالنَّفير في الصيف، حين خُرِفت النخل, (23) وطابت الثمار, واشتَهُوا الظلال, وشقّ عليهم المخرج. 16720- حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج, عن ابن جريج, عن مجاهد قوله: (يا أيها الذين آمنوا ما لكم إذا قيل لكم انفروا في سبيل الله اثاقلتم إلى الأرض) الآية, قال: هذا حين أمروا بغزوة تبوك بعد الفتح وحنين وبعد الطائف. أمرهم بالنَّفير في الصيف, حين اختُرِفت النخل, وطابت الثمار, واشتهوا الظلال, وشقَّ عليهم المخرج. قال: فقالوا: " الثقيل ", ذو الحاجة, والضَّيْعة, والشغل, (24) والمنتشرُ به أمره في ذلك كله. فأنـزل الله: انْفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالا ، [سورة التوبة: 41] ------------------------ الهوامش : (14) يعني أبو جعفر ، أنهم لم يقولوا في النفر إلى الغزو " نفورا " في مصدره ، وقد أثبتت كتب اللغة أنه يقال في مصدره "نفر إلى الغزو نفورا". (15) انظر "النفر" فيما سلف 8 : 536 ، ولم يفسره هناك. (16) انظر تفسير "سبيل الله" فيما سلف من فهارس اللغة (سبل). (17) في المطبوعة: "لأنه أدغم التاء في الثاء فأحدث لها ألف" ، وكان في المخطوطة: "لأنه غام" ، فلم يحسن قراءتها، فغير الكلام ، فأثبته على الصواب من المخطوطة . وانظر ما سلف في الإدغام 2 : 224 . (18) لم أعرف قائله (19) مضى شرحه وتفسيره آنفًا 2 : 223، ومعاني القرآن للفراء 1 : 438. (20) مكان هذه الجملة في المطبوعة: "فهو بنى الفعل افتعلتم من التثاقل" ، وهو كلام غث جدا. وفي المخطوطة : " فهو بين الفعل افتعلتم من التثاقل " ، غير منقوط ، وصححت هذه العبارة اجتهادا ، مؤتنسًا بما قاله أبو عبيدة في مجاز القرآن 1 : 260 ، قال : " ومجاز : اثاقلتم ، مجاز : افتعلتم ، من التثاقل ، فأدغمت التاء في الثاء ، فثقلت وشددت " . يعني أبو عبيدة : أنك لو بنيت " افتعل " من " الثقل " ، كان واجبا إدغام التاء في الثاء . وانظر أيضًا معاني القرآن للفراء 1 : 437 ، 438 . (21) انظر تفسير "متاع" فيما سلف من فهارس اللغة (متع). (22) في المطبوعة: "وترف الكرامة" ، والصواب ما في المخطوطة. (23) "خرف النخل يخرفه خرفًا ، واخترفه اخترافًا" ، صرم ثمره واجتناه بعد أن يطيب. (24) في المطبوعة: "فقالوا: منا الثقيل وذو الحاجة والضيعة ..." ، غير ما في المخطوطة ، وكان في المخطوطة ما أثبت. وهو مقبول، مع شكي في أن يكون سقط من الكلام شيء. وقوله : " الثقيل : ذو الحاجة والضيعة " هو تفسير قوله تعالى : (انفروا خفافًا وثقالا) ، جمع " ثقيل " ، كما سترى في تفسير الآية ص : 262 وما بعدها .