Tabari (1 passage)

1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

   Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: أَوَلا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لا يَتُوبُونَ وَلا هُمْ يَذَّكَّرُونَ (Zien zij dan niet dat zij ieder jaar één of twee keer op de proef worden gesteld? Toch tonen zij geen berouw en laten zij zich niet vermanen) (9:126).

   Abū Jaʿfar zei: De reciteurs verschilden van mening over de lezing van Zijn uitspraak: (Zien zij dan niet).

   De meeste reciteurs van de [grote] steden lazen het: (أَوَلا يَرَوْنَ) (Zien zij dan niet), met de yāʾ, in de betekenis van: zien dezen, in wier harten de ziekte van de hypocrisie (nifāq) is, dan niet?

   En Ḥamza las dat: (أَوَلا تَرَوْنَ) (Zien jullie dan niet), met de tāʾ, in de betekenis van: zien jullie dan niet, o gelovigen, dat zij op de proef worden gesteld?

   Abū Jaʿfar zei: En het juiste volgens ons in de lezing daaromtrent is de yāʾ, bij wijze van bestraffende terechtwijzing door Allah jegens hen, vanwege de eensgezindheid van het [doorslaggevende] bewijs van de reciteurs van de steden daarop, en vanwege de juistheid van de betekenis ervan.

   De uitleg van de uitspraak is dus: Zien deze hypocrieten (munāfiqūn) dan niet dat Allah hen ieder jaar één of twee keer beproeft — in de betekenis dat Hij hen in sommige jaren één keer beproeft, en in sommige twee keer — (toch tonen zij geen berouw), Hij zegt: en daarna, ondanks de beproeving die hun van Allah overkomt en de toetsing die hun overvalt, keren zij zich niet af van hun hypocrisie, noch tonen zij berouw over hun ongeloof (kufr), noch laten zij zich vermanen door de bewijzen van Allah die zij aanschouwen en de tekenen die zij met eigen ogen zien, opdat zij zich daardoor zouden laten waarschuwen — maar zij volharden in hun hypocrisie?

   De mensen van de uitleg verschilden van mening over de betekenis van de "beproeving" (fitna) die Allah op deze plaats noemt, waarmee deze hypocrieten beproefd worden.

   Sommigen van hen zeiden: dat is Allah's beproeving van hen door middel van droogte en ontbering.

   * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

   17490 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, Ibn Numayr heeft ons verteld, op gezag van Warqāʾ, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: (Zien zij dan niet dat zij ieder jaar één of twee keer op de proef worden gesteld), hij zei: door droogtejaar en honger.

   17491 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over Zijn uitspraak: (op de proef worden gesteld), hij zei: zij worden beproefd — (ieder jaar één of twee keer), hij zei: door droogtejaar en honger.

   17492 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: (Zien zij dan niet dat zij ieder jaar één of twee keer op de proef worden gesteld), hij zei: zij worden beproefd met bestraffing, ieder jaar één of twee keer.

   17493 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, over Zijn uitspraak: (zij worden ieder jaar één of twee keer op de proef gesteld), hij zei: door droogtejaar en honger.

   En anderen zeiden: nee, de betekenis ervan is: dat zij beproefd worden door middel van de krijgstocht (ghazw) en de jihād.

   * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

   17494 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak: (Zien zij dan niet dat zij ieder jaar één of twee keer op de proef worden gesteld), hij zei: zij worden beproefd door de krijgstocht op de weg van Allah, ieder jaar één of twee keer.

   17495 — Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van al-Ḥasan, iets dergelijks.

   En anderen zeiden: nee, de betekenis ervan is: dat zij beproefd worden door de leugens die de polytheïsten (mushrikūn) verspreiden over de Boodschapper van Allah ﷺ en zijn metgezellen, zodat zij in wier harten een ziekte is daardoor in beproeving raken.

   * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

   17496 — Aḥmad ibn Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Abū Aḥmad heeft ons verteld, hij zei: Sharīk heeft ons verteld, op gezag van Jābir, op gezag van Abū al-Ḍuḥā, op gezag van Ḥudhayfa: (Zien zij dan niet dat zij ieder jaar één of twee keer op de proef worden gesteld), hij zei: wij hoorden ieder jaar één of twee leugens, waardoor grote groepen mensen op een dwaalspoor raakten.

   17497 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Sharīk, op gezag van Jābir, op gezag van Abū al-Ḍuḥā, op gezag van Ḥudhayfa, hij zei: er was voor hen ieder jaar één of twee leugens.

   En het meest passende daaromtrent qua juistheid is dat gezegd wordt: dat Allah Zijn gelovige dienaren in verbazing bracht over deze hypocrieten, en de hypocrieten in zichzelf terechtwees vanwege hun geringe ontvankelijkheid voor vermaning en hun slechte oplettendheid voor de vermaningen van Allah waarmee Hij hen vermaant. En het is mogelijk dat die vermaningen de zware beproevingen zijn die Hij over hen doet neerdalen, van honger en droogte; en het is mogelijk dat het is wat Hij hun laat zien aan hulp aan Zijn Boodschapper tegen hen die niet in Hem geloven, en aan het voorzien in het laten zegevieren van Zijn woord boven hun woord; en het is mogelijk dat het is wat aan de moslims openbaar wordt van hun hypocrisie en de boosaardigheid van hun verborgen innerlijk, doordat zij neigen naar wat zij horen van de geruchten van de polytheïsten over de Boodschapper van Allah ﷺ en zijn metgezellen. En er is geen bericht dat de juistheid van het ene deel hiervan boven het andere vereist, langs de weg waaraan men zich verplicht moet onderwerpen. En er is geen uitspraak daaromtrent die meer met het juiste overeenkomt dan het zich onderwerpen aan de uiterlijke betekenis van Allah's uitspraak, namelijk: zien zij dan niet dat zij ieder jaar één of twee keer worden beproefd met iets wat hen tot inkeer zou moeten brengen, en dat zij zich daarna toch niet laten weerhouden en zich niet laten vermanen?

   ---------------------- Voetnoten:

   (9) Zie de uitleg van "de beproeving" (fitna) in wat voorafging, blz. 286, aantekening 3, en de verwijzingen aldaar.

   Toon originele Arabische tekst

   القول في تأويل قوله : أَوَلا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لا يَتُوبُونَ وَلا هُمْ يَذَّكَّرُونَ (126) قال أبو جعفر: اختلفت القرأة في قراءه قوله: (أولا يرون) . فقرأته عامة قرأة الأمصار: ( أو لا يرون ) ، بالياء, بمعنى: أو لا يرى هؤلاء الذين في قلوبهم مرضُ النفاق؟ وقرأ ذلك حمزة: (أَوَ لا تَرَوْنَ)، بالتاء, بمعنى: أو لا ترون أنتم، أيها المؤمنون، أنهم يفتنون؟ قال أبو جعفر: والصواب عندنا من القراءة في ذلك، الياءُ, على وجه التوبيخ من الله لهم, لإجماع الحجة من قرأة الأمصار عليه، وصحة معناه. * * * فتأويل الكلام إذًا: أو لا يرى هؤلاء المنافقون أنَّ الله يختبرهم في كل عام مرة أو مرتين, بمعنى أنه يختبرهم في بعض الأعوام مرة, وفي بعضها مرتين (9) =(ثم لا يتوبون) ، يقول: ثم هم مع البلاء الذي يحلّ بهم من الله، والاختبار الذي يعرض لهم، لا ينيبون من نفاقهم, ولا يتوبون من كفرهم, ولا هم يتذكرون بما يرون من حجج الله ويعاينون من آياته, فيتعظوا بها، ولكنهم مصرُّون على نفاقهم؟ واختلف أهل التأويل في معنى " الفتنة " التي ذكر الله في هذا الموضع أن هؤلاء المنافقين يفتنون بها. فقال بعضهم: ذلك اختبارُ الله إياهم بالقحط والشدة. * ذكر من قال ذلك: 17490- حدثنا ابن وكيع, حدثنا ابن نمير, عن ورقاء, عن ابن أبي نجيح, عن مجاهد: ( أولا يرون أنهم يفتنون في كل عام مرة أو مرتين) ، قال: بالسَّنة والجوع. 17491- حدثني محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو عاصم قال، حدثنا عيسى, عن ابن أبي نجيح, عن مجاهد في قوله: (يفتنون) ، قال: يبتلون =(في كل عام مرة أو مرتين) ، قال: بالسنة والجوع. 17492- حدثني المثنى قال، حدثنا أبو حذيفة، حدثنا شبل, عن ابن أبي نجيح, عن مجاهد: ( أولا يرون أنهم يفتنون في كل عام مرة أو مرتين) ، قال: يبتلون بالعذاب في كل عام مرة أو مرتين. 17493- حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج, عن ابن جريج, عن مجاهد قوله: (يفتنون في كل عام مرة أو مرتين) ، قال: بالسنة والجوع. * * * وقال آخرون: بل معناه: أنهم يختبرون بالغزو والجهاد. * ذكر من قال ذلك: 17494- حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد, عن قتادة قوله: ( أوَلا يرون أنهم يفتنون في كل عام مرة أو مرتين) ، قال: يبتلون بالغزو في سبيل الله في كل عام مرة أو مرتين. 17495- حدثنا محمد بن عبد الأعلى قال، حدثنا محمد بن ثور, عن معمر, عن الحسن, مثله. * * * وقال آخرون: بل معناه: أنهم يختبرون بما يُشيع المشركون من الأكاذيب على رسول الله صلى الله عليه وسلم وأصحابه, فيفتتن بذلك الذين في قلوبهم مرض. * ذكر من قال ذلك: 17496- حدثنا أحمد بن إسحاق قال، حدثنا أبو أحمد قال، حدثنا شريك, عن جابر, عن أبي الضحى, عن حذيفة: ( أوَلا يرون أنهم يفتنون في كل عام مرة أو مرتين) ، قال: كنا نسمع في كل عام كذبة أو كذبتين، فيضل بها فئامٌ من الناس كثير. 17497- حدثنا ابن وكيع قال، حدثنا أبي, عن شريك, عن جابر, عن أبي الضحى, عن حذيفة, قال: كان لهم في كل عام كذبة أو كذبتان. * * * وأولى الأقوال في ذلك بالصحة أن يقال: إن الله عجَّب عبادَه المؤمنين من هؤلاء المنافقين, ووبَّخ المنافقين في أنفسهم بقلّة تذكرهم، وسوء تنبههم لمواعظ الله التي يعظهم بها. وجائزٌ أن تكون تلك المواعظُ الشدائدَ التي ينـزلها بهم من الجوع والقحط = وجائزٌ أن تكون ما يريهم من نُصرة رسوله على أهل الكفر به، ويرزقه من إظهار كلمته على كلمتهم = وجائزٌ أن تكون ما يظهر للمسلمين من نفاقهم وخبث سرائرهم، بركونهم إلى ما يسمعون من أراجيف المشركين برسول الله صلى الله عليه وسلم وأصحابه = ولا خبر يوجب صحةَ بعض ذلك دون بعض، من الوجه الذي يجب التسليم له. ولا قول في ذلك أولى بالصواب من التسليم لظاهر قول الله وهو: أو لا يرون أنهم يختبرون في كل عام مرة أو مرتين، بما يكون زاجرًا لهم، ثم لا ينـزجرون ولا يتعظون؟ ---------------------- الهوامش : (9) انظر تفسير " الفتنة " فيما سلف ص : 286 ، تعليق : 3 ، والمراجع هناك .