Tabari
Terug naar surah 8, ayah 49

Tafseer van De Buit · Al-Anfaal · 8:49

إِذْ يَقُولُ ٱلْمُنَٰفِقُونَ وَٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ غَرَّ هَٰٓؤُلَآءِ دِينُهُمْ ۗ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ فَإِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌۭ

Toen de huichelaars en degenen in wiens harten een ziekte is, (tegen de gelovigen) zeiden: "Hun godsdienst heeft ben misleid." Maar (voor) wie Allah vertrouwt (is Allah hun Helper). Voorwaar, Allah is Almachtig, Aiwijs.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: Toen de hypocrieten (munāfiqūn) en degenen in wier harten een ziekte is zeiden: Hun godsdienst heeft dezen misleid. En wie op Allah vertrouwt, voorwaar, Allah is Almachtig, Alwijs (8:49).

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene zegt, hooggeprezen is Zijn gedachtenis: En voorwaar, Allah is Alhorend, Alwetend, in deze omstandigheden = (en toen de hypocrieten zeiden); en Hij hernam met Zijn woord (toen de hypocrieten zeiden) Zijn woord: toen Allah hen jou in je slaap als gering toonde = (en degenen in wier harten een ziekte is), dat wil zeggen: twijfel aan de islam, hun zekerheid was niet juist en hun borst was niet door het geloof (īmān) verruimd = (hun godsdienst heeft dezen misleid), dat wil zeggen: de godsdienst van dezen die de polytheïsten (mushrikīn) bestrijden, namelijk de metgezellen van Muḥammad — Allah's zegen en vrede zij met hem — heeft hen vanuit henzelf misleid = en dat is de islam.

    * * *

    En er wordt vermeld dat degenen die deze woorden zeiden, een groep waren van degenen die de islam met de mond hadden beleden van de polytheïsten van Quraysh, terwijl de islam niet stevig in hun harten was geworteld.

    * Vermelding van wie dat zei:

    16193 - Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Dāwūd heeft ons verteld, op gezag van ʿĀmir, betreffende dit vers: (toen de hypocrieten en degenen in wier harten een ziekte is zeiden: hun godsdienst heeft dezen misleid), hij zei: Het waren mensen van de bewoners van Mekka die de islam met de mond hadden beleden, en zij trokken met de polytheïsten uit op de dag van Badr. Toen zij de geringheid van de moslims zagen, zeiden zij: (hun godsdienst heeft dezen misleid).

    16194 - Isḥāq ibn Shāhīn heeft mij verteld, hij zei: Khālid heeft ons verteld, op gezag van Dāwūd, op gezag van ʿĀmir, het gelijke daarvan.

    16195 - Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Zakariyyāʾ heeft ons verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, betreffende Zijn uitspraak: (toen de hypocrieten en degenen in wier harten een ziekte is zeiden: hun godsdienst heeft dezen misleid), hij zei: Een groep van Quraysh: Abū Qays ibn al-Walīd ibn al-Mughīra, en Abū Qays ibn al-Fākih ibn al-Mughīra, en al-Ḥārith ibn Zamʿa ibn al-Aswad ibn al-Muṭṭalib, en ʿAlī ibn Umayya ibn Khalaf, en al-ʿĀṣī ibn Munabbih ibn al-Ḥajjāj. Zij trokken met Quraysh uit Mekka uit, terwijl zij in twijfel verkeerden, en hun twijfel hield hen tegen. Toen zij de geringheid van de metgezellen van de Boodschapper van Allah — Allah's zegen en vrede zij met hem — zagen, zeiden zij: (hun godsdienst heeft dezen misleid), totdat dezen toekwamen waaraan zij toekwamen, ondanks hun gering aantal en het grote aantal van hun vijand. Zo joeg Hij door hen degenen achter hen op de vlucht.

    16196 - Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van al-Ḥasan: (toen de hypocrieten en degenen in wier harten een ziekte is zeiden: hun godsdienst heeft dezen misleid), hij zei: Het zijn lieden die de strijd op de dag van Badr niet bijwoonden, en daarom werden zij "hypocrieten" (munāfiqīn) genoemd. = Maʿmar zei: En sommigen van hen zeiden: Het zijn lieden die de islam hadden erkend toen zij in Mekka waren, en zij trokken met de polytheïsten uit op de dag van Badr. Toen zij de geringheid van de moslims zagen, zeiden zij: (hun godsdienst heeft dezen misleid).

    16197 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, betreffende Zijn uitspraak: (toen de hypocrieten en degenen in wier harten een ziekte is zeiden) tot aan Zijn uitspraak: (voorwaar, Allah is Almachtig, Alwijs), hij zei: Zij zagen een schare gelovigen die zich omwille van Allah's zaak had verspreid. En ons werd vermeld dat Abū Jahl, de vijand van Allah, toen hij uitzicht kreeg op Muḥammad — Allah's zegen en vrede zij met hem — en zijn metgezellen, zei: "Bij Allah, Allah zal na vandaag niet meer aanbeden worden!", uit hardvochtigheid en overmoed.

    16198 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, hij zei: Ibn Jurayj zei, betreffende Zijn uitspraak: (toen de hypocrieten en degenen in wier harten een ziekte is zeiden), hij zei: Het waren mensen van de hypocrieten in Mekka. Zij zeiden het op de dag van Badr, en zij waren toen driehonderd en enige tien mannen.

    16199 - ... hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, betreffende Zijn uitspraak: (toen de hypocrieten en degenen in wier harten een ziekte is zeiden), hij zei: Toen de twee partijen elkaar naderden, maakte Allah de moslims gering in de ogen van de polytheïsten, en maakte Hij de polytheïsten gering in de ogen van de moslims. Toen zeiden de polytheïsten: (hun godsdienst heeft dezen misleid). En zij zeiden dat slechts vanwege hun geringheid in hun ogen, en zij meenden dat zij hen zouden verslaan, daaraan twijfelden zij niet. Toen zei Allah: (en wie op Allah vertrouwt, voorwaar, Allah is Almachtig, Alwijs).

    * * *

    En wat betreft Zijn uitspraak: (en wie op Allah vertrouwt), de betekenis ervan is: en wie zijn zaak aan Allah overgeeft, op Hem vertrouwt, en tevreden is met Zijn beschikking, voorwaar, Allah is zijn beschermer en zijn helper = omdat Hij "Almachtig" (ʿazīz) is: niets overwint Hem en niemand bedwingt Hem, dus degene aan wie Hij bescherming biedt is ongenaakbaar, en wie op Hem vertrouwt is verzorgd.

    En dit is een gebod van Allah, geprezen is Zijn lof, aan de gelovigen onder Hem, van de metgezellen van de Boodschapper en anderen, dat zij hun zaak aan Hem toevertrouwen en zich onderwerpen aan Zijn beschikking, opdat Hij hen voor hun vijanden vrijwaart, en degenen die hen vijandig zijn hen niet vernederen, omdat Hij "Almachtig" is, niet te overwinnen, dus degene aan wie Hij bescherming biedt is niet te bedwingen = "Alwijs" (ḥakīm), dat wil zeggen: Hij is in datgene wat Hij beschikt betreffende de zaak van Zijn schepping wijs, in Zijn bestiering treedt geen gebrek op.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : إِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هَؤُلاءِ دِينُهُمْ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (49) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: وَإِنَّ اللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ ، في هذه الأحوال =(وإذ يقول المنافقون)، وكرّ بقوله: (إذ يقول المنافقون)، على قوله: إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلا =(والذين في قلوبهم مرض)، يعني: شك في الإسلام، لم يصحَّ يقينهم، ولم تُشرح بالإيمان صدورهم (40) =(غر هؤلاء دينهم)، يقول: غر هؤلاء الذين يقاتلون المشركين من أصحاب محمد صلى الله عليه وسلم من أنفسهم، دينُهم (41) = وذلك الإسلام. * * * وذُكر أن الذين قالوا هذا القول، كانوا نفرًا ممن كان قد تكلم بالإسلام من مشركي قريش، ولم يستحكم الإسلام في قلوبهم. * ذكر من قال ذلك: 16193- حدثنا محمد بن المثنى قال، حدثنا عبد الأعلى قال، حدثنا داود، عن عامر في هذه الآية: (إذ يقول المنافقون والذين في قلوبهم مرض غر هؤلاء دينهم)، قال: كان ناسٌ من أهل مكة تكلموا بالإسلام, فخرجوا مع المشركين يوم بدر, فلما رأوا قلة المسلمين قالوا: (غر هؤلاء دينهم). 16194- حدثني إسحاق بن شاهين قال، حدثنا خالد, عن داود, عن عامر, مثله. (42) 16195- حدثني الحارث قال، حدثنا عبد العزيز قال، حدثنا يحيى بن زكريا, عن ابن جريج, عن مجاهد في قوله: (إذ يقول المنافقون والذين في قلوبهم مرض غرّ هؤلاء دينهم)، قال: فئة من قريش: أبو قيس بن الوليد بن المغيرة, (43) وأبو قيس بن الفاكه بن المغيرة, والحارث بن زمعة بن الأسود بن المطلب, وعلي بن أمية بن خلف, والعاصي بن منبّه بن الحجاج; خرجوا مع قريش من مكة وهم على الارتياب، فحبسهم ارتيابهم. فلما رأوا قلة أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم قالوا: (غرّ هؤلاء دينهم)، حتى قدموا على ما قدموا عليه، مع قلة عددهم وكثرة عدوهم، فشرَّد بهم من خلفهم. (44) 16196- حدثنا محمد بن عبد الأعلى قال، حدثنا محمد بن ثور, عن معمر, عن الحسن: (إذ يقول المنافقون والذين في قلوبهم مرض غر هؤلاء دينهم)، قال: هم قوم لم يشهدوا القتال يوم بدر, فسموا " منافقين " =قال معمر: وقال بعضهم: قوم كانوا أقرُّوا بالإسلام وهم بمكة، فخرجوا مع المشركين يوم بدر, فلما رأوا قلة المسلمين قالوا: (غر هؤلاء دينهم). 16197- حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد, عن قتادة قوله: (إذ يقول المنافقون والذين في قلوبهم مرض) إلى قوله: (فإن الله عزيز حكيم)، قال: رأوا عصابة من المؤمنين تشرّدت لأمر الله. (45) وذكر لنا أن أبا جهل عدو الله لما أشرف على محمد صلى الله عليه وسلم وأصحابه قال: " والله لا يُعبد الله بعد اليوم!" ، قسوة وعُتُوًّا. 16198- حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج قال، قال ابن جريج في قوله: (إذ يقول المنافقون والذين في قلوبهم مرض)، قال: ناس كانوا من المنافقين بمكة, قالوه يوم بدر, وهم يومئذ ثلاث مئة وبضعة عشر رجلا. 16199- ... قال حدثني حجاج, عن ابن جريج في قوله: (إذ يقول المنافقون والذين في قلوبهم مرض)، قال: لما دنا القوم بعضهم من بعض, فقلَّل الله المسلمين في أعين المشركين, وقلَّل المشركين في أعين المسلمين, فقال المشركون: (غر هؤلاء دينهم)، وإنما قالوا ذلك من قلتهم في أعينهم, وظنوا أنهم سيهزمونهم لا يشكون في ذلك, فقال الله: (ومن يتوكل على الله فإنّ الله عزيز حكيم). * * * وأما قوله: (ومن يتوكل على الله)، فإن معناه: ومن يسلم أمره إلى الله، ويثق به، ويرض بقضائه, فإن الله حافظه وناصره (46) =لأنه " عزيز "، لا يغلبه شيء، ولا يقهره أحد, فجارُه منيع، ومن يتوكل عليه مكفيٌّ. (47) وهذا أمرٌ من الله جل ثناؤه المؤمنين به من أصحاب رسول الله وغيرهم، أن يفوِّضوا أمرهم إليه، ويسلموا لقضائه, كيما يكفيهم أعداءهم, ولا يستذلهم من ناوأهم, لأنه " عزيز " غير مغلوب, فجاره غير مقهور = " حكيم "، يقول: هو فيما يدبر من أمر خلقه حكيم، لا يدخل تدبيره خلل. (48) -------------- الهوامش : (40) انظر تفسير " مرض " فيما سلف 1 : 278 - 281 10 : 404 . (41) انظر تفسير " الغرور " فيما سلف 12 : 475 ، تعليق : 1 ، والمراجع هناك . (42) الأثر : 16194 - " إسحاق بن شاهين الواسطي " ، شيخ الطبري مضى برقم : 7211 ، 9788 . وكان في المخطوطة " أبو إسحاق بن شاهين " ، وهو خطأ ، صوابه ما في المطبوعة . وكنيته " أبو بشر " . (43) مكان " أبو قيس بن " ، بياض في المخطوطة ، وفوق البياض حرف ( ط ) دلالة على الخطأ ، وبعدها " الوليد بن المغيرة " ، فكتب ناشر المطبوعة : " قيس بن الوليد بن المغيرة " ، وأخطأ ، إنما هو " أبو قيس بن الوليد " ، وهو الذي شهد بدرًا ، وقتله حمزة بن عبد المطلب . فأثبته . والظاهر أن البياض لا يراد به إلا هذا الذي أثبته ، لا زيادة عليه . (44) في المطبوعة ، حذف " فشرد بهم من خلفهم " ، وهي ثابتة في المخطوطة . (45) في المطبوعة : " تشددت " ، وفي المخطوطة : " تسردت " ، وكأن صواب قراءتها ما أثبت ، " تشرد في الأرض " هرب ونفر ، وكأنه يعني هجرتهم إلى الله ورسوله . هكذا اجتهدت ، والله أعلم . (46) انظر تفسير " التوكل " فيما سلف 13 : 385 ، تعليق : 3 ، والمراجع هناك . (47) في المطبوعة : " . . . عليه يكفه " ، غير ما في المخطوطة ، وهو محض الصواب . (48) انظر تفسير " عزيز " ، و " حكيم " فيما سلف من فهارس اللغة ( عزز ) ، ( حكم ) .