Tabari
Terug naar surah 8, ayah 46

Tafseer van De Buit · Al-Anfaal · 8:46

وَأَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَا تَنَٰزَعُوا۟ فَتَفْشَلُوا۟ وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ۖ وَٱصْبِرُوٓا۟ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّٰبِرِينَ

En gehoorzaamt Allah en Zijn Boodschapper en twist niet onderling, waardoor jullie ontmoedigd raken en jullie kracht verdwijnt. En weest geduldig: voorwaar, Allah is met de geduldigen.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ (46) ("En gehoorzaamt Allah en Zijn Boodschapper en twist niet onderling, anders zoudt gij ontmoedigd raken en zou uw kracht heengaan. En weest geduldig; voorwaar, Allah is met de geduldigen." (8:46))

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens lof verkondigd wordt, zegt tot de gelovigen in Hem: Gehoorzaamt, o gelovigen, jullie Heer en Zijn Boodschapper in wat Hij jullie heeft opgedragen en waarvan Hij jullie heeft weerhouden, en gaat tegen geen van beiden in enige zaak in. وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا ("en twist niet onderling, anders zoudt gij ontmoedigd raken"), Hij zegt: en raakt niet onderling verdeeld, zodat jullie uiteenvallen en jullie harten verdeeld raken. فَتَفْشَلُوا ("anders zoudt gij ontmoedigd raken"), Hij zegt: zodat jullie zwak en lafhartig worden. وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ("en zou uw kracht heengaan").

    * * *

    Dit is een beeldspraak. Men zegt over een man wanneer hem iets goeds tegemoet komt dat hij liefheeft en waarover hij zich verheugt: "de wind (al-rīḥ) waait hem gunstig toe", waarmee bedoeld wordt: dat wat hij liefheeft. Daartoe behoort het vers van ʿUbayd ibn al-Abraṣ:

    Zoals wij u beschermden op de dag van al-Naʿf bij Shaṭab, en de voortreffelijkheid behoort aan het volk dat kracht (rīḥ) en aantal bezit.

    Hij bedoelt: kracht en talrijkheid.

    * * *

    Op deze plaats wordt ermee bedoeld: en jullie kracht en macht zou heengaan, zodat jullie zwak worden en zwakte en gebrek jullie binnendringen.

    * * *

    وَاصْبِرُوا ("En weest geduldig"), Hij zegt: weest geduldig samen met de Profeet van Allah ﷺ bij de ontmoeting met jullie vijand, en vlucht niet van hem weg en laat hem niet in de steek. إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ("voorwaar, Allah is met de geduldigen"), Hij zegt: weest geduldig, want Ik ben met jullie.

    En overeenkomstig wat wij hierover hebben gezegd, hebben de uitleggers (ahl al-taʾwīl) zich uitgesproken.

    * Vermelding van wie dat zei:

    16163 - Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord: وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ("en zou uw kracht heengaan"), hij zei: jullie overwinning. Hij zei: en de kracht (rīḥ) van de metgezellen van Muḥammad ﷺ ging heen toen zij met hem twistten op de dag van Uḥud.

    16164 - Ibn Numayr heeft ons verteld, op gezag van Warqāʾ, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ("en zou uw kracht heengaan"), en hij vermeldde iets soortgelijks.

    16165 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, iets soortgelijks - behalve dat hij zei: de kracht van de metgezellen van Muḥammad toen zij hem in de steek lieten op de dag van Uḥud.

    16166 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ("en twist niet onderling, anders zoudt gij ontmoedigd raken en zou uw kracht heengaan"), hij zei: jullie strijdvaardigheid en jullie vastberadenheid.

    16167 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ("en zou uw kracht heengaan"), hij zei: de wind van de oorlog.

    16168 - Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord: وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ("en zou uw kracht heengaan"), hij zei: "al-rīḥ" (de wind) is de overwinning. Er was nooit een overwinning behalve door een wind die Allah zendt en die de gezichten van de vijand treft; en wanneer dat gebeurt, hebben zij geen standhouden meer.

    16169 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq: وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا ("en twist niet onderling, anders zoudt gij ontmoedigd raken"), dat wil zeggen: twist niet onderling, zodat jullie zaak uiteenvalt. وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ("en zou uw kracht heengaan"), zodat jullie strijdvaardigheid heengaat. وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ("En weest geduldig; voorwaar, Allah is met de geduldigen"), dat wil zeggen: Ik ben met jullie wanneer jullie dat doen.

    16170 - Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord: وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا ("en twist niet onderling, anders zoudt gij ontmoedigd raken"), hij zei: al-fashal (ontmoediging) is de zwakte bij de jihād tegen zijn vijand en het bezwijken voor hen; dat is "al-fashal".

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ (46) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره للمؤمنين به: أطيعوا، أيها المؤمنون، ربَّكم ورسوله فيما أمركم به ونهاكم عنه, ولا تخالفوهما في شيء = " ولا تنازعوا فتفشلوا "، يقول: ولا تختلفوا فتفرقوا وتختلف قلوبكم (1) = " فتفشلوا ", يقول: فتضعفوا وتجبنوا, (2) = " وتذهب ريحكم " . * * * وهذا مثلٌ. يقال للرجل إذا كان مقبلا ما يحبه ويُسَرّ به (3) " الريح مقبلةٌ عليه ", يعني بذلك: ما يحبه, ومن ذلك قول عبيد بن الأبرص: كَمَـا حَمَيْنَـاكَ يَـوْمَ النَّعْفِ مِنْ شَطَبٍ وَالفَضْـلُ لِلقَـوْمِ مِـنْ رِيحٍ وَمِنْ عَدَدِ (4) يعني: من البأس والكثرة. (5) * * * وإنما يراد به في هذا الموضع: وتذهب قوتكم وبأسكم، فتضعفوا ويدخلكم الوهن والخلل. * * * =" واصبروا " ، يقول: اصبروا مع نبيّ الله صلى الله عليه وسلم عند لقاء عدوكم, ولا تنهزموا عنه وتتركوه = " إن الله مع الصابرين " ، يقول: اصبروا فإني معكم. (6) وبنحو ما قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: 16163- حدثني محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو عاصم قال، حدثنا عيسى, عن ابن أبي نجيح, عن مجاهد قوله: " وتذهب ريحكم " ، قال: نصركم. قال: وذهبت ريحُ أصحاب محمد صلى الله عليه وسلم، (7) حين نازعوه يوم أحد. 16164- حدثنا ابن نمير, عن ورقاء, عن ابن أبي نجيح, عن مجاهد: " وتذهب ريحكم " ، فذكر نحوه. 16165- حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج, عن ابن جريج, عن مجاهد, نحوه= إلا أنه قال: ريح أصحاب محمد حين تركوه يوم أحد. 16166 - حدثني محمد بن الحسين قال، حدثنا أحمد بن المفضل قال، حدثنا أسباط, عن السدي: " ولا تنازعوا فتفشلوا وتذهب ريحكم " ، قال: حَدُّكم وجِدُّكم. (8) 16167 - حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد, عن قتادة: " وتذهب ريحكم " ، قال: ريح الحرب. 16168 - حدثني يونس قال، أخبرنا ابن وهب قال، قال ابن زيد في قوله: " وتذهب ريحكم " ، قال: " الريح "، النصر، لم يكن نصر قط إلا بريح يبعثها الله تضرب وجوه العدو, فإذا كان ذلك لم يكن لهم قِوَام. 16169 - حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة, عن ابن إسحاق: " ولا تنازعوا فتفشلوا " ، أي: لا تختلفوا فيتفرق أمركم= " وتذهب ريحكم " ، فيذهب حَدُّكم (9) = " واصبروا إن الله مع الصابرين " ، أي: إني معكم إذا فعلتم ذلك. (10) 16170 - حدثني يونس قال، أخبرنا ابن وهب قال، قال ابن زيد, في قوله: " ولا تنازعوا فتفشلوا "، قال: الفشل، الضعف عن جهاد عدوه والانكسار لهم, فذلك " الفشل ". -------------- الهوامش : (1) انظر تفسير " التنازع " فيما سلف ص : 569 ، تعليق : 5 ، والمراجع هناك . (2) انظر تفسير " الفشل " ص : 569 ، تعليق : 4 ، والمراجع هناك . (3) في المطبوعة : " مقبلا عليه ما يحبه " ، زاد " عليه " ، وليست في المخطوطة . (4) ديوانه : 49 ، من أبيات قبله ، يقول : دَعَــا مَعَاشِـرَ فَاسْـتَكَّتْ مَسَـامِعُهُمْ يَـا لَهْـفَ نَفْسِـي لَـوْ تَدْعُو بَني أَسَدٍ لا يَدَّعُــونَ إذَا خَــامَ الكُمَــاةُ ولا إذَا السُّــيُوفُ بِـأَيْدِي القَـوْمِ كـالْوَقْدِ لَـوْ هُـمْ حُمَـاتُكَ بالمحْمَى حَمَوْكَ وَلَمْ تُـتْرَكْ لِيَـوْمٍ أقَـامَ النَّـاسَ فــي كَبَدِ كَمَــا حَمَيْنَـاكَ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . والبيت الثاني من هذه الأبيات جاء في مخطوطة الديوان : " لا يدَّعوا إذا حام الكماة ولا إذا .. " ، فصححه الناشر المستشرق " تدعوا إذن حامي الكماة لا كسلا " ، فجاء بالغثاثة كلها في شطر واحد . فيصحح كما أثبته . ويعني بقوله : " لا يدعون إذا خام الكماة " ، أي : لا يتنادون بترك الفرار ، و " خام " نكص ، كما قال الآخر : تَنَـادَوْا : يَـا آلَ عَمْـروٍ لا تَفِـرُّوا! فَقُلْنَــا : لا فِــرَارَ ولا صُــدُودَا و " النعف " ، ما انحدر من حزونة الجبل . و " شطب " جبل في ديار بني أسد . (5) في المخطوطة : " من الناس " ، والصواب ما في المطبوعة . (6) انظر تفسير " مع " فيما سلف ص : 455 ، تعليق : 4 ، المراجع هناك . (7) في المطبوعة : " أصحاب رسول الله " ، وأثبت ما في المخطوطة . (8) في المطبوعة : " حربكم وجدكم " ، وهي في المخطوطة توشك أن تقرأ كما قرأها ، ولكن الكتابة تدل على أنه أراد " حدكم " ، و " الحد " بأس الرجل ونفاذه في نجدته . يقال : " فلان ذو حد " ، أي بأس ونجدة . ولو قرئت : " وحدتكم " ، كان صوابًا ، " الحد " ، و " الحدة " ( بكسر الحاء ) ، واحد . وانظر التعليق التالي . (9) في المطبوعة : " جدكم "، بالجيم ، والصواب ما في سيرة ابن هشام ، وفيها " حدتكم " ، وفي مخطوطاتها " حدكم " ، وهما بمعنى ، كما أسلفت في التعليق قبله . (10) الأثر : 16169 - سيرة ابن هشام 2 : 329 ، وهو تابع الأثر السالف رقم : 16162.