Tafseer van De Buit · Al-Anfaal · 8:17
Het waren niet jullie die hen doodden, maar het was Allah die hen doodde, en het was niet jij (O Moehammad) die wierp toen jij wierp, maar het was Allah die wierp. En om de gelovigen er mee te beproeven, als een goede beproeving. Voorwaar, Allah is Alhorend, Alwetend.
De uitleg van Zijn woord: فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (17) ("Niet jullie hebben hen gedood, maar Allah heeft hen gedood; en niet jij wierp toen jij wierp, maar Allah wierp — opdat Hij de gelovigen daarmee een goede beproeving zou laten ondervinden. Voorwaar, Allah is Alhorend, Alwetend." (17))
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt tot hen die in Hem en in Zijn boodschapper geloven, namelijk degenen die bij Badr aanwezig waren met de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, en die met hem de vijanden van zijn religie bevochten, te weten de ongelovigen van de Quraysh: niet jullie hebben de polytheïsten (mushrikīn) gedood, o gelovigen, maar Allah heeft hen gedood.
* * *
Hij, verheven is Zijn lof, schreef hun doding aan Zichzelf toe en ontkende dat het van de gelovigen in Hem uitging die de polytheïsten bevochten, omdat Hij, verheven is Zijn lof, degene was die hun doding bewerkstelligde, en het op Zijn bevel was dat de gelovigen hen bevochten. Daarin ligt het duidelijkste bewijs voor de onjuistheid van de uitspraak van hen die ontkennen dat Allah in de daden van Zijn schepselen enige werking heeft waardoor zij die daden bereiken.
En zo ook Zijn woord tot Zijn profeet, vrede zij met hem: (en niet jij wierp toen jij wierp, maar Allah wierp). Hij schreef het werpen toe aan de Profeet van Allah, ontkende het vervolgens van hem, en berichtte over Zichzelf dat Híj de werper was, omdat Hij, verheven is Zijn lof, degene was die het geworpene deed aankomen bij hen op wie het geworpen werd, de polytheïsten, en die het werpen voor Zijn boodschapper bewerkstelligde.
Tegen hen die ontkennen wat wij hebben vermeld, wordt dan gezegd: jullie weten dat Allah het werpen van Zijn profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, naar de polytheïsten aan Zichzelf heeft toegeschreven, nadat Hij Zijn profeet ermee had beschreven en het aan hem had toegeschreven — en dat is één en dezelfde daad: van Allah ging het bewerkstelligen en het richten uit, en van de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, het slingeren en het loslaten. Wat belet jullie dan om te erkennen dat zo ook alle overige verworven daden van de schepselen zijn: van Allah de voortbrenging en de voltrekking door bewerkstelliging, en van het schepsel de verwerving door de vermogens? Zij kunnen over het ene niet iets zeggen, of zij worden verplicht in het andere hetzelfde te stellen.
* * *
En overeenkomstig wat wij hierover hebben gezegd, hebben de uitleggers gesproken.
* Vermelding van wie dat zei:
15817 - Mohammed ibn ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid over het woord van Allah (Niet jullie hebben hen gedood): tot de metgezellen van Mohammed, Allahs zegen en vrede zij met hem, toen deze zei: "Ik heb gedood", en die zei: "Ik heb gedood". (en niet jij wierp toen jij wierp): tot Mohammed gezegd, toen hij de ongelovigen met steentjes bekogelde.
15818 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, met iets soortgelijks.
15819 - Mohammed ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Mohammed ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: (en niet jij wierp toen jij wierp, maar Allah wierp), hij zei: de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, wierp naar hen met de steentjes op de dag van Badr.
15820 - Mohammed ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Mohammed ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Ayyūb, op gezag van ʿIkrima, hij zei: er viel niets van neer of het kwam in het oog van een man.
15821 - ʿAbd al-Wārith ibn ʿAbd al-Ṣamad ibn ʿAbd al-Wārith heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, hij zei: Abān al-ʿAṭṭār heeft ons verteld, hij zei: Hishām ibn ʿUrwa heeft ons verteld, hij zei: Toen de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, bij Badr aankwam, zei hij: Dit zijn hun strijdplekken! En de polytheïsten troffen de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, aan dat hij hen ernaar was voorgegaan en daar zijn intrek had genomen. Toen zij op hem afkwamen, zei de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, naar men beweert: "Dit is de Quraysh, gekomen met haar geraas en haar trots, om jou uit te dagen en Uw boodschapper te beliegen. O Allah, ik vraag U om wat U mij hebt beloofd!" Toen zij naderbij kwamen, ging hij hun tegemoet en wierp hun stof in het gezicht, en Allah, machtig en verheven is Hij, joeg hen op de vlucht.
15822 - Aḥmad ibn Manṣūr heeft ons verteld, hij zei: Yaʿqūb ibn Mohammed heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz ibn ʿImrān heeft ons verteld, hij zei: Mūsā ibn Yaʿqūb ibn ʿAbd Allāh ibn Zamʿa heeft ons verteld, op gezag van Yazīd ibn ʿAbd Allāh, op gezag van Abū Bakr ibn Sulaymān ibn Abī Ḥathma, op gezag van Ḥakīm ibn Ḥizām, hij zei: Toen het de dag van Badr was, hoorden wij een geluid dat uit de hemel neerviel, als het geluid van een steentje dat in een bekken valt, en de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, verrichtte dat werpen, en wij werden verslagen.
15823 - Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, hij zei: Abū Maʿshar heeft ons verteld, op gezag van Mohammed ibn Qays en Mohammed ibn Kaʿb al-Quraẓī, zij beiden zeiden: Toen de twee legergroepen elkaar naderden, nam de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, een handvol stof en wierp dat in de gezichten van het volk, en zei: "Mogen de gezichten ontluisterd worden!" En het kwam in al hun ogen, en de metgezellen van de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, begonnen hen te doden en gevangen te nemen. Hun nederlaag kwam door het werpen van de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, en Allah openbaarde: (en niet jij wierp toen jij wierp, maar Allah wierp), de āyah, tot aan: (Voorwaar, Allah is Alhorend, Alwetend).
15824 - Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woord (en niet jij wierp toen jij wierp), de āyah: aan ons is verteld dat de Profeet van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, op de dag van Badr drie stenen nam en daarmee naar de gezichten van de ongelovigen wierp, en zij werden verslagen bij de derde steen.
15825 - Mohammed ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, hij zei: De boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, zei, toen de twee scharen elkaar troffen op de dag van Badr, tot ʿAlī: "Geef mij steentjes van de grond." Toen reikte hij hem steentjes aan waarop stof zat, en hij wierp daarmee naar de gezichten van het volk, en er bleef geen polytheïst over of er kwam van dat stof iets in zijn ogen. Daarna achtervolgden de gelovigen hen, hen dodend en gevangennemend. En hij vermeldde het werpen van de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, en zei: (Niet jullie hebben hen gedood, maar Allah heeft hen gedood; en niet jij wierp toen jij wierp, maar Allah wierp).
15826 - Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord (en niet jij wierp toen jij wierp, maar Allah wierp), hij zei: Dit was op de dag van Badr; de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, nam drie steentjes, en wierp een steentje naar de rechtervleugel van het volk, een steentje naar de linkervleugel van het volk, en een steentje in hun midden, en zei: "Mogen de gezichten ontluisterd worden!" En zij werden verslagen. Dat is het woord van Allah, machtig en verheven is Hij: (en niet jij wierp toen jij wierp, maar Allah wierp).
15827 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, hij zei: De boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, hief zijn hand op op de dag van Badr en zei: O Heer, indien U deze schare laat omkomen, zult U op aarde nimmer meer aanbeden worden! Toen zei Jibrīl tot hem: Neem een handvol stof! En hij nam een handvol stof en wierp dat in hun gezichten, en er was geen van de polytheïsten of stof van die handvol trof zijn ogen, neusgaten en mond, en zij keerden zich vluchtend om.
15728 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq, hij zei: Allah, machtig en verheven is Hij, zei over het werpen van de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, naar de polytheïsten met de steentjes uit zijn hand toen hij naar hen wierp: (en niet jij wierp toen jij wierp, maar Allah wierp), dat wil zeggen: dat geschiedde niet door jouw werpen, ware het niet om datgene wat Allah daarin had gelegd aan jouw bijstand, en wat Hij daarmee in de harten van jouw vijand wierp toen Allah hen versloeg.
* * *
En van al-Zuhrī is hierover een uitspraak overgeleverd die afwijkt van deze uitspraken, en dat is wat:
15829 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons verteld, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van al-Zuhrī: (en niet jij wierp toen jij wierp), hij zei: Ubayy ibn Khalaf al-Jumaḥī kwam tot de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, met een vermolmd bot, en zei: "Zal Allah dit weer tot leven brengen, o Mohammed, terwijl het vergaan is?" — terwijl hij het bot verkruimelde. Daarop zei de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem: Allah zal het weer tot leven brengen, daarna zal Hij jou laten sterven, daarna zal Hij jou het Vuur binnenvoeren! Hij zei: En toen het de dag van Uḥud was, zei hij: Bij Allah, ik zal Mohammed zeker doden als ik hem zie! Dat bereikte de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, en hij zei: Nee, ík zal hém doden, indien Allah het wil.
* * *
En wat betreft Zijn woord (opdat Hij de gelovigen daarmee een goede beproeving zou laten ondervinden), de betekenis daarvan is: en opdat Hij de gelovigen in Allah en Zijn boodschapper zou begunstigen met de overwinning op hun vijanden, en hun zou toekennen wat dezen bij zich hadden als buit, en voor hen de beloningen van hun daden en hun jihād met de boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, zou opschrijven.
* * *
En die "goede beproeving" (al-balāʾ al-ḥasan) was het werpen van Allah naar deze polytheïsten. En met "de goede beproeving" bedoelt Hij de goede, schone gunst, en dat is wat ik heb beschreven en wat in dezelfde betekenis ligt.
15830 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq, die over Zijn woord (opdat Hij de gelovigen daarmee een goede beproeving zou laten ondervinden) zei: dat wil zeggen: opdat Hij de gelovigen iets zou doen kennen van Zijn gunsten jegens hen, in het hen laten zegevieren over hun vijand ondanks de grote aantallen van die vijand en hun eigen geringe aantal, opdat zij daardoor Zijn recht zouden kennen en daardoor Zijn gunst zouden danken.
* * *
En Zijn woord (Voorwaar, Allah is Alhorend, Alwetend) betekent: voorwaar, Allah is Horend, o gelovigen, naar de aanroeping van de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, en zijn smeking tot zijn Heer en zijn verzoek aan Hem om het verderf van zijn vijand en jullie vijand. Tot hem werd gezegd: het is slechts een ezelsveulen! Hij zei: Heeft hij niet gezegd: ik zal jou doden? Bij Allah, indien hij het tot de gehele schepping zou zeggen, zouden zij sterven!
En naar jullie spreken en het spreken van Zijn gehele schepping — "Wetend", over dat alles, en over wat jullie welzijn en het welzijn van Zijn dienaren betreft en andere zaken, dat alles omvattend. Vrees Hem dan en gehoorzaamt Zijn bevel en het bevel van Zijn boodschapper.
