Tabari
Terug naar surah 7, ayah 146

Tafseer van De Hoogten · Al-A'raaf · 7:146

سَأَصْرِفُ عَنْ ءَايَٰتِىَ ٱلَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَإِن يَرَوْا۟ كُلَّ ءَايَةٍۢ لَّا يُؤْمِنُوا۟ بِهَا وَإِن يَرَوْا۟ سَبِيلَ ٱلرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًۭا وَإِن يَرَوْا۟ سَبِيلَ ٱلْغَىِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًۭا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُوا۟ عَنْهَا غَٰفِلِينَ

Ik zal degenen die zich onterecht hoogmoedig op aarde gedragen van Mijn Tekeeien afwenden. En al zagen zij ieder Teken, dan nog zouden zij er niet in geloven, en al zagen zij het juiste Pad, dan zouden zij het niet als hun (pad) nemen. Maar als zij het pad van de dwaling zien, dan nemen zij het als (hun) pad. Dat is omdat zij Onze Tekenen loochenden en er geen acht op plachten te slaan.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ("Ik zal van Mijn tekenen hen afkeren die zich op aarde zonder recht hoogmoedig verheffen.")

    Abū Jaʿfar zei: De geleerden van de uitleg verschilden van mening over de betekenis hiervan.

    Sommigen van hen zeiden: de betekenis ervan is: Ik zal hun het begrip van het Boek ontnemen.

    Vermelding van wie dat zei:

    15122 - Aḥmad ibn Manṣūr al-Marwazī heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn ʿAbdillāh ibn Bakr heeft mij verteld, hij zei: ik hoorde Ibn ʿUyayna zeggen over het woord van Allah: "Ik zal van Mijn tekenen hen afkeren die zich op aarde zonder recht hoogmoedig verheffen", hij zei: Hij zegt: Ik zal hun het begrip van de Koran ontnemen en hen van Mijn tekenen afkeren.

    Abū Jaʿfar zei: Deze uitleg van Ibn ʿUyayna wijst erop dat dit woord volgens hem van Allah een dreigement was aan de mensen die ongelovig waren in Allah onder degenen tot wie onze Profeet, Allah zegene hem en geve hem vrede, gezonden was, en niet aan het volk van Mūsā, omdat de Koran slechts werd neergezonden op onze Profeet Muḥammad, Allah zegene hem en geve hem vrede, en niet op Mūsā, vrede zij met hem.

    Anderen zeiden daarover: de betekenis ervan is: Ik zal hen afkeren van het lering trekken uit de bewijzen.

    Vermelding van wie dat zei:

    15123 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj: "Ik zal van Mijn tekenen afkeren", van de schepping van de hemelen en de aarde en de tekenen daarin, Ik zal hen ervan afkeren dat zij daarover nadenken en daaruit lering trekken.

    Abū Jaʿfar zei: De juiste van de opvattingen daarover is dat men zegt: Allah heeft bericht dat Hij van Zijn tekenen — en dat zijn Zijn aanwijzingen en Zijn kentekenen voor de waarheid van datgene wat Hij Zijn dienaren geboden heeft en hun verplicht heeft aan gehoorzaamheid jegens Hem in Zijn eenheid (tawḥīd) en Zijn rechtvaardigheid, en al het overige van Zijn verplichtingen — zal afkeren. De hemelen en de aarde, en al het bestaande van Zijn schepping, behoort tot Zijn tekenen, en ook de Koran behoort tot Zijn tekenen. Hij heeft door dit bericht in algemene zin bekendgemaakt dat Hij van Zijn tekenen afkeert degenen die zich op aarde zonder recht hoogmoedig verheffen, en zij zijn degenen tegen wie het woord van Allah waar is geworden dat zij niet zullen geloven. Daarom zijn zij afgekeerd van het begrijpen van al Zijn tekenen en van het daaruit lering trekken en zich herinneren, want indien zij in staat gesteld zouden worden iets daarvan te begrijpen, zodat zij ertoe geleid werden eruit lering te trekken, dan zouden zij vermaand worden en zich tot de waarheid wenden; en dat geschiedt niet van hun kant, omdat Hij, wiens lof verheven is, gezegd heeft: وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِهَا ("En al zouden zij elk teken zien, zij zouden er niet in geloven"), want er is geen verandering aan de woorden van Allah.

    De uitleg van Zijn woord: وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ (146) ("En al zouden zij elk teken zien, zij zouden er niet in geloven; en al zouden zij de weg van rechtgeleidheid zien, zij zouden die niet als weg nemen; en al zouden zij de weg van dwaling zien, zij zouden die wél als weg nemen. Dat is omdat zij Onze tekenen loochenden en er achteloos voor waren." (146))

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens lof verkondigd wordt, zegt: en al zouden dezen die zich op aarde zonder recht hoogmoedig verheffen — en hun hoogmoed daarin zonder recht, hun trotsheid daarin, en hun zich te groot achten om in Allah en Zijn boodschapper te geloven en zich aan Zijn gebod en verbod te onderwerpen, terwijl zij slechts slaven van Allah zijn die Hij met Zijn weldaad voedt en wie Hij Zijn levensonderhoud verschaft 's ochtends en 's avonds — "elk teken" zien, Hij zegt: elk bewijs van Allah voor Zijn enigheid en Zijn heerschappij, en elke aanwijzing dat de aanbidding niemand anders toekomt dan Hem alleen, met uitsluiting van enig ander, "zij zouden er niet in geloven", Hij zegt: zij zouden dat teken niet voor waar houden als zijnde een bewijs voor datgene waarvoor het een bewijs is, maar zij zeggen: "het is tovenarij en leugen" = "en al zouden zij de weg van rechtgeleidheid zien, zij zouden die niet als weg nemen", Hij zegt: en al zouden dezen wier eigenschap Hij beschreven heeft de weg van leiding en rechtschapenheid zien, die, indien zij die zouden bewandelen, hen zou redden van ondergang en verderf en hen zou brengen tot het eeuwige geluk — zij zouden die niet bewandelen, noch die voor zichzelf als weg nemen, uit onwetendheid en verwarring van hun kant = "en al zouden zij de weg van dwaling zien", Hij zegt: en al zouden zij de weg van ondergang zien, die, indien zij die zouden bewandelen, hen tot dwaling en verderf zou brengen.

    Wij hebben de betekenis van "al-ghayy" (dwaling) reeds eerder uiteengezet, op een wijze die herhaling overbodig maakt. "Zij zouden die wél als weg nemen", Hij zegt: zij zouden die bewandelen en voor zichzelf als weg maken, vanwege Allahs afkeren van hen van Zijn tekenen en Zijn verzegeling van hun harten; zo zullen zij niet slagen en niet voorspoedig zijn = "dat is omdat zij Onze tekenen loochenden en er achteloos voor waren", de Verhevene, wiens lof verkondigd wordt, zegt: Wij hebben hen afgekeerd van Onze tekenen, zodat zij die niet zouden begrijpen en bevatten en eruit lering trekken en zich herinneren en zich bekeren — als bestraffing van Onze kant voor hen wegens hun loochening van Onze tekenen = "en er achteloos voor waren", Hij zegt: en zij waren ten aanzien van Onze tekenen en Onze bewijzen die getuigen van de waarheid van datgene wat Wij hun geboden en verboden hebben = "achteloos", zij dachten er niet over na, zij waren er onverschillig voor, zij trokken er geen lering uit; toen werd het woord van onze Heer over hen waar en gingen zij te gronde.

    De koranlezers verschilden van mening over de lezing van Zijn woord: "al-rushd".

    De meeste lezers van Medina, en sommige Mekkanen en sommige Basriërs, lazen dat als (al-rushd), met een ḍamma op de "rāʾ" en een sukūn op de "shīn".

    En de meeste lezers van Kūfa en sommige Mekkanen lazen dat als (al-rashad), met een fatḥa op de "rāʾ" en de "shīn".

    Vervolgens verschilden de deskundigen van de Arabische taal over de betekenis daarvan wanneer de rāʾ met een ḍamma en de shīn met een sukūn gelezen wordt, en over de betekenis ervan wanneer beide met een fatḥa gelezen worden.

    Van Abū ʿAmr ibn al-ʿAlāʾ wordt overgeleverd dat hij zei: de betekenis ervan, wanneer de rāʾ met een ḍamma en de shīn met een sukūn gelezen wordt, is: rechtschapenheid (al-ṣalāḥ), zoals Allah gezegd heeft: فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا [Sūrat al-Nisāʾ: 6], in de betekenis van: rechtschapenheid. En zo placht hij het zelf te lezen. En de betekenis ervan, wanneer de rāʾ en de shīn met een fatḥa gelezen worden, is: rechtgeleidheid in de religie, zoals Hij, wiens lof verheven is, gezegd heeft: تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا [Sūrat al-Kahf: 66], in de betekenis van standvastigheid en juistheid in de religie.

    En al-Kisāʾī placht te zeggen: het zijn twee dialectvormen met één en dezelfde betekenis, zoals "al-suqm" en "al-saqam", en "al-ḥuzn" en "al-ḥazan"; en zo ook "al-rushd" en "al-rashad".

    Abū Jaʿfar zei: Het juiste van de opvatting daarover is volgens mij dat men zegt: het zijn twee lezingen die wijdverbreid gelezen worden onder de lezers van de gewesten, overeenstemmend in betekenis; met welke van beide de lezer ook leest, hij treft daarmee de juistheid.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ قال أبو جعفر: اختلف أهل التأويل في معنى ذلك. فقال بعضهم: معناه: سأنـزع عنهم فهم الكتاب. * ذكر من قال ذلك: 15122- حدثنا أحمد بن منصور المروزي قال، حدثني محمد بن عبد الله بن بكر قال: سمعت ابن عيينة يقول في قول الله: " سأصرف عن آياتي الذين يتكبرون في الأرض بغير الحق "، قال يقول: أنـزع عنهم فهم القرآن, وأصرفهم عن آياتي. (17) * * * قال أبو جعفر: وتأويل ابن عيينة هذا يدل على أن هذا الكلام كان عنده من الله وعيدًا لأهل الكفر بالله ممن بعث إليه نبينا صلى الله عليه وسلم، دون قوم موسى, لأن القرآن إنما أنـزل على نبينا محمد صلى الله عليه وسلم دون، موسى عليه السلام . * * * وقال آخرون في ذلك: معناه: سأصرفهم عن الاعتبار بالحجج. * ذكر من قال ذلك: 15123- حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج, عن ابن جريج: " سأصرف عن آياتي"، عن خلق السماوات والأرض والآيات فيها, سأصرفهم عن أن يتفكروا فيها ويعتبروا. * * * قال أبو جعفر: وأولى الأقوال في ذلك بالصواب أن يقال: إن الله أخبر أنه سيصرف عن آياته, وهي أدلته وأعلامه على حقيقة ما أمر به عباده وفرض عليهم من طاعته في توحيده وعدله، (18) وغير ذلك من فرائضه. والسماوات والأرض, وكل موجود من خلقه، فمن آياته, والقرآن أيضًا من آياته، (19) وقد عم بالخبر أنه يصرف عن آياته المتكبرين في الأرض بغير الحق, وهم الذين حقَّت عليهم كلمة الله أنهم لا يؤمنون, فهم عن فهم جميع آياته والاعتبار والادّكار بها مصروفون، لأنهم لو وفِّقوا لفهم بعض ذلك فهُدوا للاعتبار به، اتعظوا وأنابوا إلى الحق, وذلك غير كائن منهم, لأنه جلّ ثناؤه قال: وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِهَا ، فلا تبديل لكلمات الله. * * * القول في تأويل قوله : وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ (146) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: وإن ير هؤلاء الذين يتكبرون في الأرض بغير الحق و= " وتكبرهم فيها بغير الحق "، تجبرهم فيها, واستكبارهم عن الإيمان بالله ورسوله، والإذعان لأمره ونهيه, (20) وهم لله عبيدٌ يغذوهم بنعمته، (21) ويريح عليهم رزقه بكرة وعشيًّا، (22) = " كل آية "، يقول: كل حجة لله على وحدانيته وربوبيته, وكل دلالة على أنه لا تنبغي العبادة إلا له خالصة دون غيره. (23) = " لا يؤمنوا بها "، يقول: لا يصدقوا بتلك الآية أنها دالة على ما هي فيه حجة, ولكنهم يقولون: " هي سحر وكذب " = " وإن يروا سبيل الرشد لا يتخذوه سبيلا "، يقول: وإن ير هؤلاء الذين وصف صفتهم طريق الهدى والسداد الذي إن سلكوه نجوا من الهلكة والعطب، وصاروا إلى نعيم الأبد، لا يسلكوه ولا يتخذوه لأنفسهم طريقًا, جهلا منهم وحيرة (24) = " وإن يروا سبيل الغي"، يقول: وإن يروا طريق الهلاك الذي إن سلكوه ضلّوا وهلكوا. * * * وقد بينا معنى " الغي" فيما مضى قبل، بما أغنى عن إعادته. (25) " يتخذوه سبيلا "، يقول: يسلكوه ويجعلوه لأنفسهم طريقًا، لصرف الله إياهم عن آياته، وطبعه على قلوبهم, فهم لا يفلحون ولا ينجحون= " ذلك بأنهم كذبوا بآياتنا وكانوا عنها غافلين "، يقول تعالى ذكره: صرفناهم عن آياتنا أن يعقلوها ويفهموها فيعتبروا بها و يذكروا فينيبوا، عقوبةً منا لهم على تكذيبهم بآياتنا = " وكانوا عنها غافلين "، يقول: وكانوا عن آياتنا وأدلتنا الشاهدة على حقيقة ما أمرناهم به ونهيناهم عنه= " غافلين "، لا يتفكرون فيها, لاهين عنها، لا يعتبرون بها, فحق عليهم حينئذ قول ربنا فعَطِبوا. (26) * * * واختلف القرأة في قراءة قوله: " الرشد ". فقرأ ذلك عامة قرأة المدينة وبعض المكيين وبعض البصريين: (الرُّشْدِ)، بضم " الراء " وتسكين " الشين ". * * * وقرأ ذلك عامة قرأة أهل الكوفة وبعض المكيين: (الرَّشَدِ)، بفتح " الراء " و " الشين ". * * * ثم اختلف أهل المعرفة بكلام العرب في معنى ذلك إذا ضمت راؤه وسكنت شينه, وفيه إذا فتحتا جميعًا. فذكر عن أبي عمرو بن العلاء أنه كان يقول: معناه إذا ضمت راؤه وسكنت شينه: الصلاح, كما قال الله: فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا ، [سورة النساء: 6]، بمعنى: صلاحًا. وكذلك كان يقرؤه هو= ومعناه إذا فتحت راؤه وشينه: الرشد في الدين, كما قال جل ثناؤه: تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا [سورة الكهف: 66]، (27) بمعنى الاستقامة والصواب في الدين. * * * وكان الكسائي يقول: هما لغتان بمعنى واحد, مثل: " السُّقم " و " السَّقَم ", و " الحُزْن " و " الحَزَن " وكذلك " الرُّشْد " و " الرَّشَد ". * * * قال أبو جعفر: والصواب من القول في ذلك عندي أن يقال: إنهما قراءتان مستفيضةٌ القراءة بهما في قرأة الأمصار، متفقتا المعنى, فبأيتهما قرأ القارئ فمصيبٌ الصوابَ بها. ------------------- الهوامش : (17) (2) الأثر : 15122 - (( أحمد بن منصور بن سيار الرمادى )) ، شيخ الطبري ، مضى برقم : 10260 ، 10521 . و (( محمد بن عبد الله بن بكر بن سليمان الخزاعى الصنعانى الخلنجى )) ، صدوق . روى عنه النسائى ، وأبو حاتم وغيرهما . مترجم في التهذيب ، وابن أبي حاتم 3/2/295 . (18) (1) في المطبوعة : (( على حقيقة ما امر به عباده )) ، فعل بها ما فعل بسوابقها . انظر ما سلف ص : 68 ، تعليق : 4 ، والمراجع هناك . (19) (2) انظر تفسير (( آية )) فيما سلف من فهارس اللغة ( أيى ) . (20) (1) انظر تفسير (( التكبر )) فيما سلف : 70 ، تعليق : 1 ، والمراجع هناك . (21) (2) في المطبوعة : (( يغدوهم )) بالدال المهملة ، والصواب ما أثبت . (22) (3) (( أراح عليه حقه )) ، رده عليه ، يقول الشاعر :إلا تريحــى علينــا الحـق طائعـة دُونَ القُضَـاةِ ، فَقَاضِينَـا إلَـى حَـكَمِ (23) (4) انظر تفسير (( آية )) فيما سلف من فهارس اللغة ( أيى ) . (24) (5) انظر تفسير (( السبيل )) فيما سلف من فهارس اللغة ( سبل ) . = وتفسير (( الرشد )) فيما سلف 3 : 482 / 5 : 416 / 7 : 576 . (25) (6) انظر تفسير (( الغي )) فيما سلف 5 : 416 / 12 : 333 . (26) (1) انظر تفسير (( الغفلة )) فيما سلف ص : 75 ، تعليق : 4 ، والمراجع هناك . (27) (2) قراءتنا وقراءة السبعة : (( رشدا )) ( بضم الراء وسكون الشين ) ، وقراءة أبي عمرو من السبعة كما ذكر أبو جعفر ، ولذلك استدل بها أبو عمرو في هذا الموضع . ولم يذكر هذه القراءة أبو جعفر في تفسير الآية من سورة الكهف .