Tafseer van Het Vee · Al-An'aam · 6:61
En Hij is de Krachtige, boven Zijn dienaren en hij stelt Wakers (Engelen) over jullie aan, zodat als een van jullie de dood bereikt de door ons gezondenen hem (zijn ziel) wegnemen en zij verzuimen niet.
De uitleg van Zijn woord: وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لا يُفَرِّطُونَ (61) ("En Hij is de Overweldiger boven Zijn dienaren, en Hij zendt over jullie bewakers, totdat, wanneer de dood tot een van jullie komt, Onze gezanten hem wegnemen; en zij verzuimen niet") (6:61).
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: "En Hij is de Overweldiger", en Allah is degene die Zijn schepping overwint, die boven hen verheven is door Zijn macht, (12) niet de overweldigde onder hun afgodsbeelden en standbeelden, die vernederd is en waarover men zich verheft vanwege zijn nederigheid. (13) = "en Hij zendt over jullie bewakers", en dat zijn Zijn engelen die elkaar bij nacht en bij dag aflossen over jullie, die jullie daden bewaken en optekenen, en zij verzuimen niet in het bewaken en optekenen daarvan en zij laten het niet verloren gaan. (14)
In overeenstemming met wat wij hierover hebben gezegd, spraken de mensen van de uitleg.
* Vermelding van wie dat zei:
13323 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī over Zijn woord: "en Hij zendt over jullie bewakers", hij zei: dat zijn de elkaar opvolgende engelen, die hem bewaken en zijn daden bewaken.
13324 - Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd ibn Zurayʿ heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda over Zijn woord: "En Hij is de Overweldiger boven Zijn dienaren, en Hij zendt over jullie bewakers, totdat, wanneer de dood tot een van jullie komt, Onze gezanten hem wegnemen; en zij verzuimen niet", hij zegt: bewakers, o zoon van Adam, die over jou jouw daden, jouw levensonderhoud en jouw levensduur bewaken; wanneer dat ten einde komt, word je tot jouw Heer weggenomen = "totdat, wanneer de dood tot een van jullie komt, Onze gezanten hem wegnemen; en zij verzuimen niet", de Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: jullie Heer bewaakt jullie door gezanten die Hij elkaar laat aflossen; Hij zendt hen tot jullie om jullie en jullie daden te bewaken, totdat de dood jullie nadert en het bevel van Allah over jullie neerdaalt. Wanneer dat tot een van jullie komt, nemen Onze engelen die belast zijn met het wegnemen van de zielen hem weg, en Onze gezanten die daarmee gezonden zijn = "en zij verzuimen niet", daarin, zodat zij het verloren zouden laten gaan. (15)
* * *
Indien iemand zou zeggen: is degene die de zielen wegneemt niet de engel des doods? Hoe wordt er dan gezegd "Onze gezanten nemen hem weg", terwijl "de gezanten" een meervoud zijn en hij één is? En heeft Hij niet gezegd: قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ [Surah As-Sajdah: 11] ("Zeg: de engel des doods, die met jullie belast is, neemt jullie weg") (32:11)?
Het antwoord is: het is mogelijk dat Allah, de Verhevene wiens lof verheven is, de engel des doods heeft bijgestaan met helpers van Zijnentwege, die dat verrichten op bevel van de engel des doods, zodat het "wegnemen" wordt toegeschreven = ook al is dat een handeling van de helpers van de engel des doods = aan de engel des doods, (16) aangezien zij wat zij daarvan deden op zijn bevel deden, zoals het doden van wie de helpers van de heerser doden, en het geselen van wie zij geselen op bevel van de heerser, wordt toegeschreven aan de heerser, ook al verrichtte de heerser dat niet zelf, noch deed hij het met zijn eigen hand.
* * *
En aldus hebben een groep van de mensen van de uitleg dit verklaard.
* Vermelding van wie dat zei:
13325 - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Ibn Idrīs heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh heeft ons verteld, op gezag van Ibrāhīm over Zijn woord: "totdat, wanneer de dood tot een van jullie komt, Onze gezanten hem wegnemen; en zij verzuimen niet", hij zei: Ibn ʿAbbās zei altijd: de engel des doods heeft helpers van de engelen.
13326 - Abū al-Sāʾib heeft mij verteld, hij zei: Ibn Idrīs heeft ons verteld, op gezag van al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh over Zijn woord: "Onze gezanten nemen hem weg; en zij verzuimen niet", hij zei: Ibn ʿAbbās werd ernaar gevraagd en zei: voorwaar, de engel des doods heeft helpers van de engelen.
13327 - Muḥammad ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh, op gezag van Ibrāhīm over Zijn woord: "Onze gezanten nemen hem weg; en zij verzuimen niet", hij zei: de helpers van de engel des doods.
13328 - Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Manṣūr, op gezag van Ibrāhīm: "Onze gezanten nemen hem weg; en zij verzuimen niet", hij zei: de gezanten nemen de zielen weg, en de engel des doods draagt ze weg.
13329 - Hannād heeft ons verteld, hij zei: Ḥafṣ heeft ons verteld, op gezag van al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh, op gezag van Ibrāhīm, op gezag van Ibn ʿAbbās: "Onze gezanten nemen hem weg; en zij verzuimen niet", de helpers van de engel des doods uit de engelen. (17)
13330 - [Hannād heeft ons verteld, hij zei: Ḥafṣ heeft ons verteld, op gezag van al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh, op gezag van Ibn ʿAbbās: "Onze gezanten nemen hem weg; en zij verzuimen niet". Hij zei: de helpers van de engel des doods uit de engelen.] (18)
13331 - Hannād heeft ons verteld, hij zei: Qabīṣa heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh, op gezag van Ibrāhīm: "Onze gezanten nemen hem weg", hij zei: zij zijn de engelen, de helpers van de engel des doods.
13332 - Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, hij zei: Maʿmar heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "Onze gezanten nemen hem weg", hij zei: voorwaar, de engel des doods heeft gezanten; hij zendt hen uit en zij dragen dat aan hem op. = En al-Kalbī zei: voorwaar, de engel des doods is degene die dat verricht; hij draagt hem, indien hij een gelovige is, over aan de engelen van de barmhartigheid, en indien hij een ongelovige is, aan de engelen van de bestraffing (ʿadhāb).
13333 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Qatāda: "Onze gezanten nemen hem weg", hij zei: de gezanten verrichten het wegnemen ervan, en dragen ze vervolgens over aan de engel des doods.
13334 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: al-Thawrī heeft ons bericht, op gezag van Manṣūr, op gezag van Ibrāhīm over Zijn woord: "Onze gezanten nemen hem weg", hij zei: de gezanten nemen hem weg, en vervolgens neemt de engel des doods de zielen van hen over. = Al-Thawrī zei: en al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh berichtte mij, op gezag van Ibrāhīm, hij zei: zij zijn helpers van de engel des doods. = Al-Thawrī zei: en een man berichtte mij, op gezag van Mujāhid, hij zei: de aarde is voor de engel des doods gemaakt als een bekken, waaruit hij neemt waar hij wil, en hij heeft helpers gekregen die de zielen wegnemen, waarna hij ze van hen overneemt.
13335 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Ibn Idrīs heeft ons verteld, op gezag van al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh, op gezag van Ibrāhīm, op gezag van Ibn ʿAbbās over Zijn woord: "Onze gezanten nemen hem weg", hij zei: de helpers van de engel des doods uit de engelen.
13336 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh, op gezag van Ibrāhīm, hij zei: de engelen zijn de helpers van de engel des doods.
13337 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Qabīṣa heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Manṣūr, op gezag van Ibrāhīm: "Onze gezanten nemen hem weg", hij zei: zij nemen hem weg, en dragen hem vervolgens over aan de engel des doods.
13338 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, hij zei: ik vroeg al-Rabīʿ ibn Anas over de engel des doods, of hij alleen het is die de zielen wegneemt. Hij zei: hij is degene die het bestuur over de zielen verricht, en hij heeft daartoe helpers. Hoor je niet het woord van Allah, de Verhevene wiens lof verheven is: حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ ? [Surah Al-Aʿrāf: 37] ("totdat, wanneer Onze gezanten tot hen komen om hen weg te nemen") (7:37). En Hij zei: "Onze gezanten nemen hem weg; en zij verzuimen niet", behalve dat de engel des doods degene is die elke schrede aflegt van het oosten naar het westen. Ik zei: waar bevinden zich de zielen van de gelovigen? Hij zei: bij de lotusboom (al-sidra) in het paradijs (al-janna).
13339 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Muḥammad ibn Muslim heeft ons bericht, op gezag van Ibrāhīm ibn Maysara, op gezag van Mujāhid, hij zei: er is geen huishouden van haar (tenten) noch van klei (huizen) of de engel des doods gaat tweemaal per dag bij hen rond.
* * *
En wij hebben reeds eerder uiteengezet dat de betekenis van "al-tafrīṭ" het verloren laten gaan is. (19) En aldus hebben de uitleggers het op deze plaats verklaard.
13340 - Al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn Ṣāliḥ heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās over Zijn woord: "en zij verzuimen niet", hij zegt: zij laten het niet verloren gaan.
13341 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "en zij verzuimen niet", hij zei: zij laten het niet verloren gaan.
----------------------
Voetnoten:
(12) Zie de uitleg van "al-qāhir" zoals eerder vermeld blz. 288.
(13) In de gedrukte uitgave: "al-maghlūb ʿalayhi li-dhillatihi", en dat is een fout en een slechte ingreep; wat in het handschrift staat is het juiste.
(14) Zie de uitleg van "al-ḥifẓ" in zijn betekenissen zoals eerder vermeld 5: 167 / 8: 296, 297, 562 / 10: 343, 562.
(15) Zie de uitleg van "al-tawaffī" zoals eerder vermeld blz. 405 noot 1, en de verwijzingen aldaar.
(16) De zinsverbinding: "zodat het wegnemen wordt toegeschreven ... aan de engel des doods".
(17) De overlevering 13329 - de uitleg van dit vers in deze overlevering luidde: "hij zei: de gezanten nemen de zielen weg, en de engel des doods draagt ze weg", en dit is volkomen in strijd met wat in het handschrift staat, dus ik heb wat daarin staat vastgesteld, en dat lijkt het juiste te zijn, indien Allah het wil.
(18) De overlevering 13330 - deze overlevering staat niet in het handschrift, daarom heb ik haar tussen haakjes geplaatst, en mijn vermoeden is dat het een herhaling is door toedoen van een afschrijver, want haar isnād is de isnād van die ervoor, behalve dat er geen "op gezag van Ibrāhīm" in staat tussen "al-Ḥasan ibn ʿUbayd Allāh" en "Ibn ʿAbbās".
(19) Zie de uitleg van "al-tafrīṭ" zoals eerder vermeld blz. 345, 346.
