Tafseer van Het Vee · Al-An'aam · 6:165
En Hij is het Die jullie heeft aangesteld als gevolmachtigden op de aarde, Hij heeft een deel van jullie in rangen verheven boven anderen, om jullie te beproeven met wat Hij jullie heeft gegeven. Voorwaar, jouw Heer is snel in de bestraffing, en voorwaar, Hij is zeker Vergevensgezind, Meest Bamhartig.
De uitleg van Zijn woord: وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ ("En Hij is het die jullie tot opvolgers op de aarde heeft gemaakt en sommigen van jullie boven anderen in rangen heeft verheven, opdat Hij jullie zou beproeven in wat Hij jullie gegeven heeft") (6:165).
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens gedachtenis verheven is, zegt tot Zijn Profeet Mohammed ﷺ en zijn gemeenschap: en Allah is het die jullie, o mensen, tot opvolgers (khalāʾif) op de aarde heeft gemaakt, doordat Hij hen die vóór jullie waren van de voorbije geslachten en gemeenschappen heeft vernietigd, en jullie hen heeft laten opvolgen, en jullie zo tot hun opvolgers op de aarde heeft gemaakt; jullie volgen hen daarop op en bevolken haar na hen.
* * *
En "al-khalāʾif" is het meervoud van "khalīfa" (opvolger), zoals "al-waṣāʾif" het meervoud is van "waṣīfa" (dienstmaagd). Het is afgeleid van de uitspraak: "Die-en-die volgde die-en-die op in zijn huis, hij volgt hem op, met opvolging (khilāfa), dus hij is daarin een opvolger (khalīfa)", zoals al-Shammākh zei:
"De rampen treffen hen en missen mij, en ik blijf over in de ene woonstede na de andere."
En dat is zoals het volgende:
14308 — Al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: وهو الذي جعلكم خلائف الأرض ("en Hij is het die jullie tot opvolgers op de aarde heeft gemaakt"), hij zei: wat betreft "de opvolgers op de aarde": Hij vernietigde de geslachten en liet ons hen daarop opvolgen na hen.
* * *
En wat betreft Zijn woord ورفع بعضكم فوق بعض درجات ("en sommigen van jullie boven anderen in rangen heeft verheven"): Hij zegt: en Hij maakte onderscheid tussen jullie omstandigheden, en stelde sommigen van jullie boven anderen, doordat Hij deze boven die verhief — door wat Hij voor deze aan levensonderhoud ruim maakte en hem zo bevoorrechtte met wat Hij hem aan bezit en rijkdom gaf boven die arme in wat Hij hem aan wereldlijke middelen toebedeelde — en deze boven die door wat Hij hem aan kracht en sterkte gaf boven die zwakke wiens krachten gebroken zijn. Zo maakte Hij onderscheid tussen hen door de rang van deze boven de rang van die te verheffen, en de rang van deze beneden de rang van die te verlagen. En dat is zoals het volgende:
14309 — Mohammed ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: ورفع بعضكم فوق بعض درجات ("en sommigen van jullie boven anderen in rangen heeft verheven"), hij zegt: in het levensonderhoud.
* * *
En wat betreft Zijn woord ليبلوكم في ما آتاكم ("opdat Hij jullie zou beproeven in wat Hij jullie gegeven heeft"): Hij bedoelt: opdat Hij jullie zou toetsen in wat Hij jullie aan Zijn gunst heeft toebedeeld en aan levensonderhoud heeft geschonken, zodat Hij van jullie kent wie Hem gehoorzaamt in wat Hij hem heeft geboden en verboden, en wie ongehoorzaam is; en wie het recht voldoet uit wat Hij hem gegeven heeft en waarvan Hij hem de voldoening heeft bevolen, en wie nalatig is in de voldoening daarvan.
* * *
De uitleg van Zijn woord: إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ("Voorwaar, jouw Heer is snel in de bestraffing, en voorwaar, Hij is zeker Vergevensgezind, Barmhartig") (6:165).
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt tot Zijn Profeet Mohammed ﷺ: "Voorwaar, jouw Heer", o Mohammed, is zeker snel in de bestraffing voor wie Hem heeft vertoornd door het begaan van Zijn ongehoorzaamheden en door zijn overtreding van Zijn gebod in wat Hij hem heeft geboden en verboden, en voor wie door Hem beproefd wordt in wat Hij hem aan Zijn gunst en overvloed heeft geschonken, en zich vervolgens afkeert en Hem de rug toekeert, ondanks Zijn weldaad aan hem en Zijn vestiging van hem op de aarde — zoals Hij gedaan heeft met de voorbije geslachten. وإنه لغفور ("en voorwaar, Hij is zeker Vergevensgezind"), Hij zegt: en voorwaar, Hij bedekt de zonden van wie door Hem beproefd wordt en zich met gehoorzaamheid tot Hem wendt bij Zijn beproeving van hem met een gunst en Zijn toetsing van hem met Zijn gebod en verbod; Hij bedekt hem daarin en laat na hem daarmee te schande te maken op de plaats van de afrekening. رحيم ("Barmhartig"), doordat Hij Zijn bestraffing nalaat voor zijn voorbije zonden die tussen hem en Hem hebben plaatsgevonden, wanneer hij berouw toont en zich tot Hem wendt vóór de ontmoeting met Hem en zijn terugkeer naar Hem.
* * *
Hier eindigt de uitleg van Soera Al-Anʿām.
