Tafseer van Het Vee · Al-An'aam · 6:161
Zeg (O Moehammad): "Voorwaar, Mijn Heer heeft mij op een reht Pad geleid, de ware godsdienst, de godsdienst van Ibrâhîm, de Hanîf, en hij behoorde niet tot de veelgodenaanbidders."
De uitleg van Zijn woord: قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (161)
("Zeg: 'Voorwaar, mijn Heer heeft mij geleid naar een recht pad, een juiste religie, het geloof van Ibrāhīm, zuiver geneigd, en hij behoorde niet tot de polytheïsten.'" (6:161))
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens gedachtenis verheven is, zegt tegen Zijn profeet Muḥammad — moge Allah hem zegenen en vrede schenken —: "qul" ("zeg"), o Muḥammad, tegen dezen die hun Heer gelijkstellen met de afgodsbeelden en de afgoden ="innanī hadānī rabbī ilā ṣirāṭin mustaqīm" ("voorwaar, mijn Heer heeft mij geleid naar een recht pad"), Hij zegt: zeg tegen hen: voorwaar, mijn Heer heeft mij rechtgeleid naar het rechte pad, dat is de religie van Allah waarmee Hij hem heeft uitgezonden, en dat is de zuivere, overgegeven [religie] (al-ḥanīfiyya al-muslima), en Hij heeft mij ertoe in staat gesteld (74) ="dīnan qiyaman" ("een juiste religie"), Hij zegt: recht ="millata Ibrāhīm" ("het geloof van Ibrāhīm"), Hij zegt: de religie van Ibrāhīm (75) ="ḥanīfan" ("zuiver geneigd"), Hij zegt: recht ="wa-mā kāna mina al-mushrikīn" ("en hij behoorde niet tot de polytheïsten"), Hij zegt: en hij behoorde niet tot hen die deelgenoten toekennen aan Allah, namelijk Ibrāhīm — de zegeningen van Allah zij over hem — want hij behoorde niet tot hen die de afgodsbeelden aanbidden.
* * *
En de reciteurs verschilden in de recitatie van Zijn woord "dīnan qiyaman" ("een juiste religie").
Het merendeel van de reciteurs van Medina en sommige van de Basrische [reciteurs] reciteerden dat als "dīnan qayyiman" met een fatḥa op de "qāf" en een verdubbeling (shadda) op de "yāʾ", waarbij zij dat in overeenstemming brachten met het woord van Allah: ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ ("Dat is de juiste religie") [Surah al-Tawba: 36 / Surah Yūsuf: 40 / Surah al-Rūm: 30] en met Zijn woord: وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ ("En dat is de religie van de juiste [gemeenschap]") [Surah al-Bayyina: 5].
* * *
En het merendeel van de Kufische reciteurs reciteerde dat als "dīnan qiyaman" met een kasra op de "qāf" en een fatḥa op de "yāʾ" en een verlichting (takhfīf) ervan. En zij zeiden: "al-qayyim" en "al-qiyam" hebben één en dezelfde betekenis, en zij zijn twee taalvarianten waarvan de betekenis is: de rechte religie.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En het juiste van de uitspraak hierover is volgens mij dat het twee bekende recitaties zijn onder de reciteurs van de regio's, overeenstemmend in betekenis; met welke van beide de reciteur ook reciteert, hij treft het juiste, behalve dat de fatḥa op de "qāf" en de verdubbeling op de "yāʾ" mij meer behaagt, omdat het de welsprekendste en bekendste van de twee taalvarianten is.
* * *
En Zijn woord "dīnan" ("een religie") staat in de accusatief (naṣb) als verbaalsubstantief (maṣdar) afgeleid van de betekenis van Zijn woord "innanī hadānī rabbī ilā ṣirāṭin mustaqīm" ("voorwaar, mijn Heer heeft mij geleid naar een recht pad"), en dat is omdat de betekenis is: mijn Heer heeft mij geleid naar een rechte religie, zodat ik geleid werd tot "dīnan qiyaman" (een juiste religie) = "al-dīn" staat dan in de accusatief vanwege het weggelaten [werkwoord] dat "ihtadaytu" ("ik werd geleid") is, dat vervangen werd door Zijn woord "innanī hadānī rabbī ilā ṣirāṭin mustaqīm" ("voorwaar, mijn Heer heeft mij geleid naar een recht pad").
* * *
En sommige grammatici van Basra zeiden: het werd slechts in de accusatief geplaatst, omdat Hij, toen Hij zei "hadānī rabbī ilā ṣirāṭin mustaqīm" ("mijn Heer heeft mij geleid naar een recht pad"), reeds had medegedeeld dat hij iets had leren kennen; dus zei Hij "dīnan qiyaman" ("een juiste religie"), alsof Hij zei: ik heb een juiste religie leren kennen, het geloof van Ibrāhīm.
* * *
En wat betreft de betekenis van al-ḥanīf, die heb ik op haar plaats in "Surah al-Baqara" uiteengezet met haar getuigenissen, op een wijze die ons ervan ontslaat het hier te herhalen. (76)
--------------------
De voetnoten:
(74) Zie de uitleg van "al-hudā" in wat voorafging in de taalkundige registers (hdy). = En de uitleg van "ṣirāṭ mustaqīm" in wat voorafging, blz. 288, noot 1, en de verwijzingen aldaar.
(75) Zie de uitleg van "al-milla" in wat voorafging, 2: 563 / 3: 104 / 9: 250.
(76) Zie de uitleg van "al-ḥanīf" in wat voorafging, 3: 104-108 / 6: 494 / 9: 250, 251 / 11: 487.
