Tafseer van Het Vee · Al-An'aam · 6:153
En dat dit Mijn Pad is, een recht Pad, volgt het dan, en volgt geen (andere) paden, want die zullen jullie doen afsplitsen van Zijn Pad. Dat is wat Hij jullie heeft opgedragen, hopelijk zullen jullie (Allah) vrezen."
De uitleg van Zijn woord: وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ("En dat dit Mijn pad is, recht; volgt het dan, en volgt niet de [andere] wegen, want die zullen jullie doen afdwalen van Zijn weg. Dat heeft Hij jullie opgedragen, opdat jullie [Allah] zouden vrezen") (6:153).
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: En dit, wat jullie Heer jullie heeft opgedragen, o mensen, in deze twee verzen, vanaf Zijn woord قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ("Zeg: Komt, ik zal voor jullie voorlezen wat jullie Heer jullie verboden heeft"), en jullie heeft bevolen het na te leven, dat is "Zijn pad" — dat wil zeggen: Zijn weg en Zijn godsdienst die Hij voor Zijn dienaren heeft uitverkoren — (recht), dat wil zeggen: recht, zonder enige afwijking van de waarheid — (volgt het dan), Hij zegt: handelt ernaar, en maakt het tot een gebaande weg voor jezelf die jullie bewandelen, en volgt het dan — (en volgt niet de [andere] wegen), Hij zegt: bewandelt geen weg die er buiten ligt, en betreedt geen andere gebaande weg, en zoekt geen godsdienst die ermee in strijd is, van het jodendom, het christendom, het magisme, het aanbidden van afgodsbeelden en andere geloofsrichtingen, want dat zijn verzinsels (bidʿa) en dwalingen — (want die zullen jullie doen afdwalen van Zijn weg), Hij zegt: jullie navolging daarvan zal jullie verstrooien, indien jullie de nieuw uitgevonden wegen volgen die voor Allah geen wegen, geen paden en geen godsdiensten zijn — "van Zijn weg", dat wil zeggen: van Zijn pad en Zijn godsdienst die Hij voor jullie heeft voorgeschreven en uitverkoren, en dat is de islam waarmee Hij de profeten heeft belast en die Hij de gemeenschappen vóór jullie heeft opgedragen — (dat heeft Hij jullie opgedragen), de Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: dit, wat jullie Heer jullie heeft opgedragen met Zijn woord tot jullie: "dat dit Mijn pad is, recht; volgt het dan en volgt niet de [andere] wegen", dat heeft Hij jullie opgedragen "opdat jullie [Allah] zouden vrezen", Hij zegt: opdat jullie Allah vrezen ten aanzien van jullie zelf en die niet te gronde richten, en opdat jullie jullie Heer ten aanzien daarvan vrezen en Hem daarover niet vertoornen, zodat Zijn wraak en Zijn bestraffing (ʿadhāb) over jullie neerdaalt.
En in overeenstemming met wat wij hierover gezegd hebben, hebben de uitleggers gesproken.
Vermelding van wie dat zei:
14163 - Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over het woord van Allah (en volgt niet de [andere] wegen, want die zullen jullie doen afdwalen van Zijn weg): hij zei: de verzinsels (bidʿa) en de dubbelzinnigheden.
14164 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Abū Usāma heeft ons verteld, op gezag van Shibl, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, het gelijke ervan.
14165 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: (en volgt niet de [andere] wegen): de verzinsels en de dubbelzinnigheden.
14166 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft ons verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās, [over] Zijn woord (volgt het dan en volgt niet de [andere] wegen, want die zullen jullie doen afdwalen van Zijn weg), en Zijn woord: أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ ("dat jullie de godsdienst overeind houden en daarin niet verdeeld raken") [Sūrat al-Shūrā: 13], en wat hierop lijkt in de Koran. Hij zei: Allah heeft de gelovigen de eensgezindheid (jamāʿa) bevolen, en hen het meningsverschil en de verdeeldheid verboden, en Hij heeft hen bericht dat slechts zij die vóór hen waren te gronde gingen door twistgesprekken en geschillen over de godsdienst van Allah.
14167 - Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, [over] Zijn woord (en volgt niet de [andere] wegen, want die zullen jullie doen afdwalen van Zijn weg): hij zegt: volgt de dwalingen niet.
14168 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥimmānī heeft ons verteld, hij zei: Ḥammād heeft ons verteld, op gezag van ʿĀṣim, op gezag van Abū Wāʾil, op gezag van ʿAbd Allāh, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ trok voor ons op een dag een lijn en zei: "Dit is de weg van Allah." Vervolgens trok hij rechts en links van die lijn [andere] lijnen en zei: "Dit zijn [bij]wegen, op elk van die wegen bevindt zich een satan die ertoe oproept." Daarna reciteerde hij dit vers: (en dat dit Mijn pad is, recht; volgt het dan en volgt niet de [andere] wegen, want die zullen jullie doen afdwalen van Zijn weg).
14169 - Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord (en dat dit Mijn pad is, recht; volgt het dan en volgt niet de [andere] wegen, want die zullen jullie doen afdwalen van Zijn weg), hij zei: "Zijn weg" is de islam, en "Zijn pad" is de islam. Hij verbood hun andere wegen dan deze te volgen — (want die zullen jullie doen afdwalen van Zijn weg), van de islam.
14170 - Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft mij verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Abān: dat een man tegen Ibn Masʿūd zei: Wat is het rechte pad (al-ṣirāṭ al-mustaqīm)? Hij zei: Muḥammad ﷺ liet ons achter aan het begin ervan, terwijl het uiteinde ervan in het paradijs is; aan zijn rechterzijde zijn er brede wegen, en aan zijn linkerzijde zijn er brede wegen, en daar zijn mannen die een ieder die langs hen komt [tot zich] roepen. Wie die brede wegen inslaat, die zullen hem naar het Vuur voeren, en wie het [rechte] pad neemt, dat zal hem naar het paradijs voeren. Daarna reciteerde Ibn Masʿūd: (en dat dit Mijn pad is, recht), het vers.
Abū Jaʿfar zei: De recitatoren verschilden in de lezing van Zijn woord (wa-anna hādhā ṣirāṭī mustaqīman).
De algemene recitatoren van Medina en Basra en sommigen van de Kūfa lazen het: (wa-anna), met een fatḥa op de "alif" van "anna" en een verdubbeling (tashdīd) van de "nūn", als aansluiting op Zijn woord أَلا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ("dat jullie niets aan Hem als deelgenoot toekennen"), met de betekenis: قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ("Zeg: Komt, ik zal voor jullie voorlezen wat jullie Heer jullie verboden heeft: dat jullie niets aan Hem als deelgenoot toekennen"), "en dat dit Mijn pad is, recht".
En de algemene recitatoren van de Kūfa lazen het: (wa-inna), met een kasra op de "alif" van "anna" en een verdubbeling van de "nūn" daarvan, als nieuw begin van de zin (ibtidāʾ) en als afsnijding ervan van het voorafgaande, aangezien de uitspraak naar hun mening reeds geëindigd was met de mededeling over de opdracht die Allah Zijn dienaren had gegeven los daarvan.
Abū Jaʿfar zei: Het juiste oordeel hierover is naar mijn mening dat het twee wijdverbreide lezingen zijn onder de recitatoren van de gewesten en de algemeenheid van de moslims, waarvan beide betekenissen juist zijn; met welke van de twee lezingen de recitator dan ook reciteert, hij treft de waarheid in zijn recitatie.
Dat is omdat Allah, de Verhevene wiens vermelding verheven is, [Zijn dienaren] bevolen heeft Zijn weg te volgen, zoals Hij Zijn dienaren de profeten heeft bevolen. En indien iemand dat opvat als behorend tot datgene wat Allah Zijn profeet ﷺ heeft bevolen tegen de polytheïsten te zeggen: تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ("Komt, ik zal voor jullie voorlezen wat jullie Heer jullie verboden heeft") en wat Hij jullie heeft opgedragen, en op grond daarvan de "anna" met fatḥa leest, dan treft hij het juiste. En indien hij haar met kasra leest — aangezien de "tilāwa" (recitatie/voorlezing) een uitspraak is, ook al is het niet met het woord "qawl" (zeggen) — vanwege haar verwijdering van Zijn woord "atlu" (ik zal voorlezen), terwijl hij beoogt dat woord [atlu] daarop te laten inwerken, dan treft hij eveneens het juiste. En indien hij haar met kasra leest met de betekenis van een nieuw begin en afsnijding van het voorafgaande en van de "tilāwa", en [met de gedachte] dat datgene wat de Profeet ﷺ bevolen is voor te lezen aan degenen aan wie hij dat moest voorlezen, reeds vóór dat punt geëindigd is, dan treft hij [ook] het juiste.
En ʿAbd Allāh ibn Abī Isḥāq al-Baṣrī heeft het gelezen: (wa-an), met een fatḥa op de "alif" van "an" en een verlichting (takhfīf, zonder verdubbeling) van de "nūn" daarvan, met de betekenis: قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ("Zeg: Komt, ik zal voor jullie voorlezen wat jullie Heer jullie verboden heeft: dat jullie niets aan Hem als deelgenoot toekennen"), "en dat dit Mijn pad is" — hij verlichtte haar [de nūn], aangezien de "an" in Zijn woord أَلا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا verlicht is, en de "an" in Zijn woord (wa-an hādhā ṣirāṭī) daarop aangesloten is, en hij haar zo gelijk maakte aan datgene waarop zij aangesloten is.
En hoewel dat een [taalkundige] benadering is, geef ik er de voorkeur aan daarmee niet te reciteren, vanwege haar afwijking van de lezing van de recitatoren van de gewesten en haar tegenspraak met datgene waar zij in hun gewesten aan vasthouden.
