Tafseer van Het Vee · Al-An'aam · 6:119
En wat is er met jullie, dat jullie niet eten van hetgeen waarover de Naam van Allah is uitgesproken, terwijl Hij jullie waarlijk heeft uiteengezet wat Hij jullie heeft verboden, behalve hetgeen waartoe jullie waren genoodzaakt. En voorwaar, de meesten doen (de mensen) zeker dwalen door hun begeerten, zonder kennis. Voorwaar, jouw Heer, Hij kent de overtreders beter.
De uitleg van Zijn woord: وَمَا لَكُمْ أَلا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ ("En wat is er met jullie dat jullie niet zouden eten van datgene waarover de naam van Allah is uitgesproken, terwijl Hij voor jullie heeft uiteengezet wat Hij jullie verboden heeft, behalve datgene waartoe jullie gedwongen worden?")
Abū Jaʿfar zei: De geleerden van het Arabische taalgebruik verschilden van mening over de uitleg van Zijn woord: "en wat is er met jullie dat jullie niet zouden eten" (wa-mā lakum an lā taʾkulū).
Sommige grammatici van Basra zeiden: De betekenis daarvan is: "en welk belang hebben jullie erbij om niet te eten?" Hij zei: Dat is vergelijkbaar met Zijn woord: وَمَا لَنَا أَلا نُقَاتِلَ [Surah Al-Baqarah: 246] ("En wat is er met ons dat wij niet zouden strijden?"). Hij zegt: Welk belang hebben wij erbij om de strijd (qitāl) achterwege te laten? Hij zei: En als "lā" overbodig zou zijn, dan zou het werkwoord niet overgankelijk zijn. En als het de betekenis zou hebben van "en wat is er met ons en dergelijks", dan zou het luiden: "en wat is er met ons en het niet-strijden".
* * *
Een ander zei: "lā" is hier juist binnengekomen om verhindering uit te drukken, omdat de uitleg van "wat is er met jou" en "wat heeft jou verhinderd" één en hetzelfde is. "Wat heeft jou verhinderd dat je dat niet doet" en "wat is er met jou dat je het niet doet" zijn één en hetzelfde. Daarom is "lā" binnengekomen. Hij zei: En dit is een positie waarin zowel "lā" als "an" kunnen voorkomen, zoals in Zijn woord: يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا [Surah An-Nisāʾ: 176] ("Allah zet het voor jullie uiteen, opdat jullie niet zouden dwalen"), oftewel "an lā taḍillū", oftewel: Hij verhindert jullie te dwalen door de uiteenzetting.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En de juiste van de twee opvattingen daarover is naar mijn mening de opvatting van degene die zei dat de betekenis van Zijn woord "en wat is er met jullie" op deze plaats luidt: "en welk ding verhindert jullie te eten van datgene waarover de naam van Allah is uitgesproken?" Dat is omdat Allah, verheven is Zijn vermelding, zich tevoren tot de gelovigen had gericht met het toestaan van datgene waarover de naam van Allah is uitgesproken, en het vergunnen van het eten van datgene wat geslacht is volgens Zijn godsdienst of de godsdienst van iemand die zich hield aan sommige van de bekende voorschriften van Zijn boeken, en het verbieden van datgene waarover bij het slachten iets anders dan Allah is aangeroepen, van de dieren — en Hij heeft hen weerhouden van het luisteren naar de opgesmukte woorden die de duivels aan elkaar influisteren over het kadaver (al-mayta), het gewurgde dier (al-munkhaniqa), het dier dat zich te pletter valt (al-mutaraddiya), en al het overige van de spijzen die Allah verboden heeft. Vervolgens zei Hij: en wat verhindert jullie te eten van datgene wat geslacht is volgens Mijn godsdienst die Ik welgevallig acht, terwijl Ik voor jullie het toegestane van het verbodene in datgene wat jullie eten heb uiteengezet en het voor jullie heb verduidelijkt met Mijn woord: حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْـزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ ("Verboden zijn voor jullie het kadaver, het bloed, het varkensvlees en datgene waarover bij het slachten iets anders dan Allah is aangeroepen"), tot aan Zijn woord: فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لإِثْمٍ [Surah Al-Māʾidah: 3] ("Wie dan door honger gedwongen wordt, zonder zich naar de zonde te neigen"), zodat er voor jullie geen verwarring bestaat tussen het verbodene en het toegestane daarvan, waardoor jullie je zouden onthouden van het eten van het toegestane uit vrees in het verbodene te vervallen.
Welnu, als dat de betekenis ervan is, dan is er geen grond voor de opvatting van degenen die het uitleggen als: "en welk belang hebben jullie erbij om niet te eten", want dat wordt slechts zo gezegd tegen iemand die zich van het eten ervan onthield in de hoop op beloning voor het zich onthouden van het eten ervan, en dat geldt voor iemand die zich onthield uit geloofsovertuiging, en zich dus onthield uit navolging van het gebod van Allah en uit onderwerping aan Zijn oordeel. En wij weten van niemand van de voorgangers van deze gemeenschap dat hij zich onthield van het eten van datgene wat Allah van de slachtdieren heeft toegestaan, in de hoop op de beloning van Allah voor het achterwege laten daarvan, en in de overtuiging dat Allah het hem verboden had. Daarmee is duidelijk, aangezien de zaak is zoals wij hebben beschreven, dat de juiste van de twee uitleggingen daarover datgene is wat wij hebben gezegd.
* * *
En wij hebben reeds eerder uiteengezet dat de betekenis van Zijn woord "faṣṣala", en "faṣṣalnā" en "fuṣṣila" is: Hij heeft uiteengezet, of: het is uiteengezet, op een wijze die het overbodig maakt dit op deze plaats te herhalen. Zoals:
13791- Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft mij verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: (en Hij heeft voor jullie uiteengezet wat Hij jullie verboden heeft), hij zegt: Hij heeft voor jullie duidelijk gemaakt wat Hij jullie verboden heeft.
13792- Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, op gezag van Ibn Zayd, het gelijke daarvan.
* * *
De recitatoren verschilden van mening over het woord van Allah, verheven is Zijn lof: (en Hij heeft voor jullie uiteengezet wat Hij jullie verboden heeft).
Sommigen van hen reciteerden het met een fatḥa op de eerste letter van beide woorden "faṣṣala" en "ḥarrama", oftewel: Hij heeft uiteengezet wat Hij van jullie spijzen heeft verboden, en heeft het voor jullie verduidelijkt.
* * *
En de meerderheid van de recitatoren van Kūfa reciteerden het: (wa-qad faṣṣala) met een fatḥa op de fāʾ van "faṣṣala" en een verdubbeling van de ṣād, "mā ḥurrima" met een ḍamma op de ḥāʾ en een verdubbeling van de rāʾ, met de betekenis: en Allah heeft voor jullie het verbodene van jullie spijzen uiteengezet.
* * *
En sommigen van de mensen van Mekka en sommigen van Basra reciteerden het: "wa-qad fuṣṣila lakum" met een ḍamma op de fāʾ en een verdubbeling van de ṣād, "mā ḥurrima ʿalaykum" met een ḍamma op de ḥāʾ en een verdubbeling van de rāʾ, in de vorm van de passieve constructie (waarvan de handelende persoon niet genoemd is) in beide woorden.
* * *
En van ʿAṭiyya al-ʿAwfī is overgeleverd dat hij het placht te reciteren: "wa-qad faṣala" met een lichte (onverdubbelde) ṣād en een fatḥa op de fāʾ, met de betekenis: en het oordeel van Allah is tot jullie gekomen aangaande datgene wat Hij jullie verboden heeft.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En het juiste oordeel daarover is naar onze mening dat men zegt: al deze drie recitaties die wij hebben genoemd — afgezien van de recitatie die wij van ʿAṭiyya hebben genoemd — zijn bekende recitaties die wijdverbreid worden gereciteerd onder de recitatoren van de gewesten, en zij stemmen overeen in betekenis zonder van elkaar te verschillen. Met welke daarvan de reciteerder dus ook reciteert, hij treft daarin het juiste.
* * *
En wat betreft Zijn woord: (behalve datgene waartoe jullie gedwongen worden), daarmee bedoelt Hij, verheven is Zijn vermelding: dat datgene waartoe wij gedwongen worden van de verboden spijzen waarvan Hij het verbod voor ons heeft verduidelijkt buiten de toestand van dwang, voor ons toegestaan is zolang wij ertoe gedwongen zijn, totdat de dwang ophoudt. Zoals:
13793- Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: (behalve datgene waartoe jullie gedwongen worden), van het kadaver.
* * *
De uitleg van Zijn woord: وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ (119) ("En waarlijk, velen doen door hun begeerten zonder kennis afdwalen. Voorwaar, jouw Heer kent de overtreders het best." (119))
Abū Jaʿfar zei: Hij, verheven is Zijn vermelding, zegt: en waarlijk, velen van de mensen [die] met jullie redetwisten over het eten van datgene wat Allah jullie heeft verboden, o gelovigen in Allah, namelijk het kadaver, doen hun volgelingen afdwalen door hun begeerten, zonder dat zij kennis hebben van de juistheid van wat zij zeggen, en zonder dat zij over een bewijs beschikken voor datgene waarover zij redetwisten, maar slechts uit het volgen van hun begeerten, en uit navolging van de prikkels van hun zielen, uit overtreding en in strijd met het gebod en verbod van Allah, en uit gehoorzaamheid aan de duivels. (Voorwaar, jouw Heer kent de overtreders het best), Hij zegt: voorwaar, jouw Heer, o Muḥammad, die voor jou heeft toegestaan wat Hij heeft toegestaan en voor jou heeft verboden wat Hij heeft verboden, Hij kent het best wie Zijn grenzen heeft overtreden en deze heeft overschreden naar datgene wat ertegen indruist, en Hij ligt voor hen op de loer.
* * *
En de recitatoren verschilden van mening over de recitatie van Zijn woord: (la-yuḍillūna).
De meerderheid van de mensen van Kūfa reciteerde het: (la-yuḍillūna), met de betekenis: dat zij anderen doen afdwalen.
* * *
En sommigen van Basra en de Ḥijāz reciteerden het: "la-yaḍillūna", met de betekenis: dat zij het zijn die afdwalen van de waarheid en daarvan afwijken.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En de juiste van de twee recitaties daarin is de recitatie van degene die reciteerde: (wa-inna kathīran la-yuḍillūna bi-ahwāʾihim), met de betekenis: dat zij anderen doen afdwalen. Dat is omdat Allah, verheven is Zijn lof, Zijn profeet — Allah zegene hem en schenke hem vrede — heeft bericht over hun doen-afdwalen van wie hen volgt, en hem heeft verboden hen te gehoorzamen en hen te volgen in datgene waartoe zij oproepen, zo zei Hij: وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ("En als jij de meerderheid van wie op aarde zijn gehoorzaamt, zullen zij jou doen afdwalen van de weg van Allah"). Vervolgens berichtte Hij Zijn metgezellen over hen het gelijke van datgene waarover Hij hem over hen had bericht, en verbood Hij hun het aannemen van hun woord op gelijke wijze als waarop Hij het hem had verboden, en zo zei Hij tot hen: en waarlijk, velen van hen doen jullie afdwalen door hun begeerten zonder kennis — vergelijkbaar met datgene wat Hij tot Zijn profeet — Allah zegene hem en schenke hem vrede — zei: وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ("En als jij de meerderheid van wie op aarde zijn gehoorzaamt, zullen zij jou doen afdwalen van de weg van Allah").
