Tafseer van De Verzameling · Al-Hashr · 59:5
Wat jullie omhakken van de dadelpalmen of wat jullie op hun wortels laten staan; het gebeurde met de toestemming van Allah. En zodat Allah de zwaar zondigen vergeldt.
De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ (59:5) (Welke līna-palm jullie ook hebben omgehakt, of die jullie op zijn wortels hebben laten staan — het was met toestemming van Allah, en opdat Hij de verdorvenen zou vernederen.)
De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: Welke soorten dadelpalmen jullie ook hebben omgehakt, of die jullie op hun wortels hebben laten staan.
De exegeten (ahl al-taʾwīl) verschilden van mening over de betekenis van al-līna. Sommigen van hen zeiden: het zijn alle soorten dadelpalmen behalve de ʿajwa[-soort].
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Dāwūd ibn Abī Hind, op gezag van ʿIkrima: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: de dadelpalm.
Ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Dāwūd heeft ons verteld, op gezag van ʿIkrima, dat hij over dit vers zei: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt, of die jullie hebben laten staan) hij zei: al-līna is wat anders is dan de ʿajwa onder de dadelpalmen.
Ibn Humayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Ishāq, op gezag van Yazīd ibn Rūmān, over zijn uitspraak: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: al-līna is wat anders is dan de ʿajwa onder de dadels.
En hij verhaalde het ons nog een keer en zei toen: onder de dadelpalmen.
Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, op gezag van Saʿīd, op gezag van Qatāda, over zijn uitspraak: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: alle dadelpalmen behalve de ʿajwa.
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over zijn uitspraak: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt), en al-līna is wat anders is dan de ʿajwa onder de dadelpalmen.
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van al-Zuhrī: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt): alle soorten dadelpalmen behalve de ʿajwa.
Ibn Humayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Dāwūd ibn Abī Hind, op gezag van ʿIkrima, op gezag van Ibn ʿAbbās: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: de dadelpalm, behalve de ʿajwa.
En anderen zeiden: alle dadelpalmen zijn līna, zowel de ʿajwa daarvan als wat geen ʿajwa is.
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
Ibn Humayd heeft ons verteld, hij zei: Hakkām heeft ons verteld, op gezag van ʿAmr, op gezag van Manṣūr, op gezag van Mujāhid: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: de dadelpalm.
Muhammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Hārith heeft mij verteld, hij zei: al-Hasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden op gezag van Ibn Abī Najīh, op gezag van Mujāhid, over zijn uitspraak: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: een dadelpalm. Hij zei: Sommige van de Emigranten (muhājirūn) verboden anderen het omhakken van de dadelpalmen, en zij zeiden: "Het is immers oorlogsbuit van de moslims." Toen werd de Koran neergezonden ter bevestiging van wie het omhakken verbood, en ter vrijstelling van zonde voor wie omhakte; want zowel het omhakken ervan als het laten staan ervan was met Zijn toestemming.
Ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Yahyā ibn Abī Bukayr heeft ons verteld, hij zei: Sharīk heeft ons verteld, op gezag van Abū Ishāq, op gezag van ʿAmr ibn Maymūn: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: de dadelpalm.
Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over zijn uitspraak: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: al-līna is de dadelpalm, of het nu de ʿajwa was of een andere. Allah zei: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: dat is wat zij omhakten van de dadelpalmen van [Banū] al-Naḍīr, toen al-Naḍīr verraad pleegden.
En anderen zeiden: het is een [bepaalde] soort dadelpalm.
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
Muhammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over zijn uitspraak: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: al-līna is een soort van de dadelpalm.
En anderen zeiden: het zijn de edele [voortreffelijke] dadelpalmen.
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
Ibn Humayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld over ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) hij zei: van hun edele dadelpalmen.
En het juiste oordeel hierover is het oordeel van wie zei: al-līna is de dadelpalm, en dat zijn de soorten dadelpalmen voor zover het geen ʿajwa is. En haar bedoelde Dhū al-Rumma met zijn vers:
De [vogel] met overlappende slagpennen, neergestreken boven een līna,
de dauw van zijn nacht glinstert glanzend in zijn veren. (1)
En sommige Arabische taalkundigen uit Basra zeiden: al-līna is afgeleid van al-lawn (de kleur/soort), en al-liyān in het meervoud, waarvan het enkelvoud al-līna is. Hij zei: en het werd līna genoemd omdat het [de vorm] fiʿla is van faʿl, namelijk al-lawn, en dat is een soort dadelpalm; maar omdat de [klinker] daarvóór gebroken werd, sloeg het om naar de yāʾ. En sommigen van hen verwierpen deze uitspraak en zeiden: als het was zoals hij zei, zouden zij het [in het meervoud] al-lūwān hebben gevormd, niet al-liyān. En sommige grammatici van Kufa zeiden: het meervoud van al-līna is līn. Dit vers werd, volgens wat is vermeld, neergezonden omdat de boodschapper van Allah ﷺ, toen hij de dadelpalmen van Banū al-Naḍīr omhakte en verbrandde, Banū al-Naḍīr tot de boodschapper van Allah ﷺ zeiden: "U verbood het stichten van verderf en keurde het af; hoe komt het dan dat u onze dadelpalmen omhakt en verbrandt?" Toen zond Allah dit vers neer, en Hij berichtte hun dat wat de boodschapper van Allah ﷺ daarvan omhakte of liet staan, op bevel van Allah geschiedde.
En anderen zeiden: nee, dat werd neergezonden wegens een meningsverschil dat er onder de moslims bestond over het omhakken ervan en het laten staan ervan.
* Vermelding van wie zei: dat werd neergezonden wegens de uitspraak van de joden tegen de moslims, wat zij zeiden:
Ibn Humayd heeft ons verteld, hij zei: Salama ibn al-Fadl heeft ons verteld, hij zei: Muhammad ibn Ishāq heeft ons verteld, hij zei: Yazīd ibn Rūmān heeft ons verteld, hij zei: Toen de boodschapper van Allah ﷺ bij hen aankwam — dat wil zeggen bij Banū al-Naḍīr — verschansten zij zich tegen hem in de vestingen. Toen beval de boodschapper van Allah ﷺ de dadelpalmen om te hakken en daarin brand te stichten. Toen riepen zij hem toe: "O Mohammed, u placht het stichten van verderf te verbieden en het af te keuren bij wie het deed; hoe komt het dan dat u de dadelpalmen omhakt en verbrandt?" Toen zond Allah, machtig en verheven is Hij, neer: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ ) (Welke līna-palm jullie ook hebben omgehakt, of die jullie op zijn wortels hebben laten staan — het was met toestemming van Allah, en opdat Hij de verdorvenen zou vernederen).
* Vermelding van wie zei: dat werd neergezonden wegens een meningsverschil dat er onder de moslims bestond over de zaak ervan:
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over zijn uitspraak: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt, of die jullie hebben laten staan) ... het vers, dat wil zeggen: om hen te vermanen. Op die dag hakten de moslims de dadelpalmen om, terwijl anderen zich onthielden uit afkeer dat het verderf stichten zou zijn. Toen zeiden de joden: "Heeft Allah jullie toestemming gegeven tot verderf?" Toen zond Allah neer: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt).
Muhammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Hārith heeft mij verteld, hij zei: al-Hasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden op gezag van Ibn Abī Najīh, op gezag van Mujāhid, over zijn uitspraak: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt, of die jullie op zijn wortels hebben laten staan) hij zei: Sommige van de Emigranten verboden anderen het omhakken van de dadelpalmen, en zij zeiden: "Het is immers oorlogsbuit van de moslims." Toen werd de Koran neergezonden ter bevestiging van wie het omhakken verbood, en ter vrijstelling van zonde voor wie omhakte; want zowel het omhakken ervan als het laten staan ervan was met Zijn toestemming.
Sulaymān ibn ʿUmar ibn Khālid al-Barqī heeft ons verteld, [hij zei:] Ibn al-Mubārak zei, op gezag van Mūsā ibn ʿUqba, op gezag van Nāfiʿ, op gezag van Ibn ʿUmar, hij zei: De boodschapper van Allah ﷺ hakte de dadelpalmen van Banū al-Naḍīr om, en daarover werd neergezonden: ( مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ ) (Welke līna jullie ook hebben omgehakt) ... het vers. En daarover zegt Hassān ibn Thābit:
En gering was het voor de leiders van Banū Luʾayy
de wijdverbreide brand bij al-Buwayra. (2)
En Zijn uitspraak: ( فَبِإِذْنِ اللَّهِ ) (het was met toestemming van Allah) Hij zegt: dus op bevel van Allah hebben jullie omgehakt wat jullie omhakten, en lieten jullie staan wat jullie lieten staan, en opdat Hij daardoor Zijn vijanden zou vertoornen — en het was geen verderf.
En overeenkomstig wat wij hierover hebben gezegd, hebben de exegeten gesproken.
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
Ibn Humayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Ishāq, op gezag van Yazīd ibn Rūmān: ( فَبِإِذْنِ اللَّهِ ) (het was met toestemming van Allah): dat wil zeggen: op bevel van Allah werd het omgehakt, en het was geen verderf, maar een wraak van Allah, en opdat Hij de verdorvenen zou vernederen.
En Zijn uitspraak: ( وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ ) (en opdat Hij de verdorvenen zou vernederen) en opdat Hij zou vernederen degenen die uittreden uit de gehoorzaamheid aan Allah, machtig en verheven is Hij, die Zijn gebod en Zijn verbod tegenwerken — en dat zijn de joden van Banū al-Naḍīr.
-------------------
De voetnoten:
(1) Het vers is van Dhū al-Rumma (al-Lisān: ryʿ); de overlevering daarin heeft "rīʿahu" op de plaats van "līna". Al-līna is de dadelpalm, en alles van de dadelpalmen behalve de ʿajwa behoort tot al-līn. De auteur heeft dit vers reeds aangehaald bij Zijn uitspraak van de Verhevene: "Bouwen jullie op elke heuvel een teken?", en wij hebben het daar uitvoerig toegelicht; raadpleeg dat dus in (19:93).
(2) Het vers is van Hassān ibn Thābit (Muʿjam mā istaʿjam van al-Bakrī: lemma al-Buwayra, 285). Hij zei: al-Buwayra, met een ḍamma op de eerste letter en met de onverstippelde rāʾ, in de verkleinvorm, behoort tot Taymāʾ. Abū ʿUbayda zei in het Kitāb al-Amwāl: De boodschapper van Allah ﷺ verbrandde de dadelpalmen van Banū al-Naḍīr en hakte de bloei van al-Buwayra om, waarop over hen werd neergezonden: "Welke līna-palm jullie ook hebben omgehakt, of die jullie op zijn wortels hebben laten staan — het was met toestemming van Allah, en opdat Hij de verdorvenen zou vernederen." Hassān zei: "En gering was het voor de leiders ... [het] vers." Hassān zei dat omdat het de Quraysh waren die Kaʿb ibn Asad al-Quraẓī, de houder van het verbond van Banū Qurayẓa, ertoe brachten het verbond tussen hem en de boodschapper van Allah ﷺ te verbreken, totdat hij met hen uittrok naar [de slag van] al-Khandaq; en op dat moment werden de beproeving en de angst zwaar voor de moslims. Einde.
