Tabari
Terug naar surah 56, ayah 5

Tafseer van De Onafwendbare Gebeurtenis · Al-Waaqia · 56:5

وَبُسَّتِ ٱلْجِبَالُ بَسًّۭا

En de bergen volledig vernietigd worden.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    En Zijn woord: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ("En de bergen zullen verkruimeld worden tot gruis"). Hij, verheven is Zijn vermelding, zegt: de bergen worden verbrokkeld tot gruis, zodat zij worden als fijngeweekt meel (al-mabsūs), dat wil zeggen: bevochtigd meel, zoals Hij, geprezen is Zijn lof, zegt: وَكَانَتِ الْجِبَالُ كَثِيبًا مَهِيلا ("En de bergen zullen worden tot een uiteenvloeiende zandheuvel"). En al-basīsa is bij de Arabieren: meel en geroosterde gerstemeel (sawīq) dat met water wordt aangelengd en als reisproviand wordt meegenomen.

    En er is overgeleverd over een dief uit [de stam] Ghaṭafān dat hij brood wilde bakken, maar vreesde dat hij overrompeld zou worden voordat het meel tot brood gebakken was, en het daarom als deeg opat, en zei:

    "Bakt geen brood, maar weekt het, weekt het, voert het snel weg met de kudde van de Ḥalasī-kamelen, drijft het voort." (2)

    En overeenkomstig wat wij hierover hebben gezegd, hebben de mensen van de uitleg (ahl al-taʾwīl) gesproken.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    ʿAlī heeft mij verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا , hij zei: zij worden verbrokkeld tot gruis.

    Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا , hij zei: zij worden verbrokkeld.

    Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Manṣūr, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا , hij zei: zoals de gerstemeel met water wordt aangelengd.

    Aḥmad ibn ʿAmr al-Baṣrī heeft mij verteld, hij zei: Ḥafṣ ibn ʿUmar al-ʿAdanī heeft ons verteld, op gezag van al-Ḥakam ibn Abān, op gezag van ʿIkrima: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا , hij zei: zij worden verbrokkeld tot gruis.

    Ismāʿīl ibn Mūsā ibn Bint al-Suddī heeft mij verteld, hij zei: Bishr ibn al-Ḥakam al-Aḥmasī heeft ons bericht, op gezag van Saʿīd ibn al-Ṣalt, op gezag van Ismāʿīl al-Suddī en Abū Ṣāliḥ: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا , hij zei: zij worden verbrokkeld tot gruis.

    Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Manṣūr, op gezag van Mujāhid: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا , hij zei: zoals de gerstemeel met water wordt aangelengd.

    Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei, over het woord van Allah: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا , hij zei: zij werden een uiteenvloeiende zandheuvel, zoals Allah heeft gezegd.

    Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Manṣūr, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord: وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا , hij zei: zij worden verbrokkeld tot gruis.

    ------------------------

    Voetnoten:

    (2) Dit vers behoort tot de getuigenissen (shawāhid) van Abū ʿUbayda in Majāz al-Qurʾān (folio 174-b) bij Zijn woord, de Verhevene: ( وبست الجبال بسا ). Hij zei: de betekenis ervan is als de betekenis van de met water aangelengde gerstemeel, dat wil zeggen het bevochtigde en het deeg. Hij zei: een dief uit Ghaṭafān, die brood wilde bakken maar vreesde overrompeld te worden voordat het meel gebakken was, at het daarom als deeg op, en zei: "Bakt geen brood, maar weekt het, weekt het." Einde citaat. En in (Lisān: mls): al-mals is het krachtig voortdrijven. En onder "bss": Thaʿlab zei: de betekenis van "wa-bussati l-jibālu bassan" is: zij werden met aarde vermengd. En sommigen zeiden: zij werden verbrokkeld, en anderen zeiden: zij werden gelijkgemaakt. Einde citaat. Abū ʿUbayda heeft het tweede vers niet aangehaald, en de auteur van de Lisān heeft het eerste vers gereciteerd, en daarna een ander vers gebracht, namelijk: * "en draalt niet bij de rustplaats met ḥays (een dadelgerecht)" *. En hij reciteerde onder "mls" het tweede vers, en zei: al-mals is het krachtig voortdrijven. Men zegt: "malastu bi-l-ibili amlusu" (uit de vervoegingsklasse van qatala) "malsan": wanneer men ze heimelijk voortdrijft. De rajaz-dichter zei: * "drijvend, de Ḥalasī-kamelen voortdrijvend, drijvend" *. En Ibn al-Aʿrābī zei: al-mals is een vorm van licht gaan. En al-mals is het zachte van elk ding. Einde citaat.

    En al-Farrāʾ reciteerde in Maʿānī al-Qurʾān de twee verzen volgens de overlevering van de auteur. En hij zei (folio 322): "وبست الجبال بسا" betekent: zij werden als meel, en dat is Zijn woord "وسيرت الجبال" ("en de bergen werden voortbewogen"). En ik hoorde de Arabieren reciteren: "لا تخبزا خبزا ... (de twee verzen)". En al-basīsa is bij hen: het meel of de gerstemeel, dat met water wordt aangelengd en als proviand wordt meegenomen. Einde citaat. En in al-Nawādir van Abū Zayd (Beiroet 11):

    "Drijvend, de Ḥumasī-kamelen voortdrijvend, drijvend, vanaf de morgenstond, totdat het was alsof de zon aan de westelijke horizon met wars (een gele kleurstof) bestreken werd."

    Abū Zayd zei: al-mals is het krachtige gaan. Abū Ḥātim zei: en ik zeg, niet op gezag van Abū Zayd: al-mals is het snelle, gemakkelijke gaan. En zijn woord "tuṭlā warsan" betekent: zij is geel geworden bij het ondergaan. Einde citaat.

    Toon originele Arabische tekst
    وقوله: ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) يقول تعالى ذكره: فتتت الجبال فتا، فصارت كالدقيق المبسوس، وهو المبلول، كما قال جلّ ثناؤه: وَكَانَتِ الْجِبَالُ كَثِيبًا مَهِيلا والبسيسة عند العرب: الدقيق والسويق تلتّ وتتخذ زادا. وذُكر عن لصّ من غطفان أنه أراد أن يخبز، فخاف أن يعجل عن الخبز قبل الدقيق وأكله عجينا، وقال: لا تَخْــبِزَا خَــبْزًا وبُسَّــا بَسَّــا مَلْســـا بِــذَوْدِ الحَلَسِــيّ مَلْســا (2) وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: حدثني عليّ، قال: ثنا أبو صالح، قال: ثني معاوية، عن عليّ، عن ابن عباس، قوله: ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) يقول: فتتت فتا. حدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، قوله: ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) قال: فتتت. حدثنا ابن بشار، قال: ثنا عبد الرحمن، قال: ثنا سفيان، عن منصور، عن مجاهد، في قوله: ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) قال: كما يبس السويق. حدثني أحمد بن عمرو البصري، قال: ثنا حفص بن عمر العدني، عن الحكم بن أبان، عن عكرِمة ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) قال: فُتَّتْ فتا. حدثني إسماعيل بن موسى ابن بنت السديّ، قال: أخبرنا بشر بن الحكم الأحمسيّ، عن سعيد بن الصلت، عن إسماعيل السديّ وأبي صالح ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) قال: فُتِّتت فتا. حدثنا ابن حُميد، قال: ثنا مهران، عن سفيان، عن منصور، عن مجاهد ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) قال: كما يبس السويق. حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال، قال ابن زيد، في قول الله: ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) قال: صارت كثيبا مهيلا كما قال الله. حدثنا ابن حُميَد، قال: ثنا جرير، عن منصور، عن مجاهد، في قوله: ( وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا ) قال: فُتتت فتا. ------------------------ الهوامش: (2) هذا الشاهد من شواهد أبي عبيدة في مجاز القرآن ( الورقة 174 - ب ) عند قوله تعالى : ( وبست الجبال بسا ) قال : مجازها كمجاز السويق المبسوس، أي المبلول والعجين . قال لص من غطفان وأراد أن يخبز، فخاف أن يعجل عن الخبز قبل الدقيق، فأكله عجينا، فقال: " لا تخبزا خبزا وبسا بسا ". ا هـ . وفي ( اللسان : ملس ) : والملس: السوق الشديد. وفي بس: وقال ثعلب : معنى: وبست الجبال بسا : خلطت بالتراب . وقال بعضهم :فتت، وقال بعضهم: سويت . ا هـ. ولم يورد أبو عبيدة البيت الثاني وأنشد صاحب اللسان البيت الأول، وجاء بعده ببيت آخر، وهو: * ولا تطيــلا بمنــاخ حيســا * وأنشد في "ملس" البيت الثاني قال: والملس : السوق الشديد . يقال ملست بالإِبل أملس ( من باب قتل ) ملسا: إذا سقتها سوقا في خفية، قال الراجز : * ملســا يـذود الحلسـي ملسـا * وقال ابن الأعرابي الملس : ضرب من السير الرقيق . والملس : اللين من كل شيء . ا هـ. وأنشده الفراء في معاني القرآن البيتين كرواية المؤلف. وقال ( الورقة 322 ): " وبست الجبال بسا " : صارت كالدقيق،وذلك قوله " وسيرت الجبال " . وسمعت العرب تنشد : "لا تخبزا خبزا ... البيتين " . والبسيسة عندهم : الدقيق أو السويق، يليت ويتخذ زادا . ا هـ. وفي النوادر لأبي زيد ( بيروت 11 ) : مَلْســا بِــذَوْدِ الحُمَسِــيَّ مَلْســا مِــنْ غَنْـوَةٍ حـتى كَـانَّ الشَّمْسـا *بالأُفُقِ الغَــرْبِيّ تُطْـلَى وَرْسَـا * قال أبو زيد : الملس : السير الشديد . قال أبو حاتم : وأقول أنا لا عن أبي زيد: الملس السير السريع السهل . وقوله " تطلى ورسا قد اصفرت للغروب " . ا هـ .