Tabari
Terug naar surah 5, ayah 66

Tafseer van De Maaltijd · Al-Maaida · 5:66

وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا۟ ٱلتَّوْرَىٰةَ وَٱلْإِنجِيلَ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْهِم مِّن رَّبِّهِمْ لَأَكَلُوا۟ مِن فَوْقِهِمْ وَمِن تَحْتِ أَرْجُلِهِم ۚ مِّنْهُمْ أُمَّةٌۭ مُّقْتَصِدَةٌۭ ۖ وَكَثِيرٌۭ مِّنْهُمْ سَآءَ مَا يَعْمَلُونَ

En als zij zich aan de Taurât vastgehouden hadden en aan de Indjil en aan wat hun van hun Heer neergezonden was, dan hadden zij gegeten van wat boven ben en onder hun voeten (aan voedsel) was. Onder hen is een gematigde gemeenschap, maar van velen van hen is het slecht wat zij doen.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ ("En als zij de Tora en het Evangelie hadden nageleefd en wat van hun Heer tot hen was neergezonden, dan zouden zij gegeten hebben van boven hen en van onder hun voeten." (5:66))

    Abū Jaʿfar zei: Hij, verheven is Zijn vermelding, bedoelt met Zijn woord: "En als zij de Tora en het Evangelie hadden nageleefd" — als zij gehandeld hadden naar wat in de Tora en het Evangelie staat — "en wat van hun Heer tot hen was neergezonden", hij zegt: en gehandeld hadden naar wat van hun Heer tot hen was neergezonden van het Onderscheid (al-furqān) dat Mohammed (Allah zegene hem en geve hem vrede) hun bracht.

    Indien iemand zou zeggen: En hoe kunnen zij de Tora en het Evangelie naleven, alsook wat aan Mohammed (Allah zegene hem en geve hem vrede) is neergezonden, gegeven het verschil tussen deze Boeken en het feit dat het ene het andere afschaft (naskh)?

    Dan wordt gezegd: ook al zijn zij zo in sommige van hun voorschriften en wetten, toch zijn zij eensgezind in het gebod om te geloven in de boodschappers van Allah en het voor waar houden van wat zij van bij Allah hebben gebracht. De betekenis van hun naleving van de Tora en het Evangelie en wat aan Mohammed (Allah zegene hem en geve hem vrede) is neergezonden, is dus: hun voor-waar-houden van wat daarin staat, en het handelen naar datgene waarin zij eensgezind zijn, en naar elk ervan in de tijd waarin het handelen ernaar verplicht was gesteld.

    En wat betreft de betekenis van Zijn woord: "dan zouden zij gegeten hebben van boven hen en van onder hun voeten" — dat betekent: dan zou Allah uit de hemel haar regen op hen hebben neergezonden, en daardoor zou de aarde voor hen haar graan en haar gewassen hebben voortgebracht en haar vruchten hebben uitgebracht.

    En wat betreft Zijn woord: "en van onder hun voeten" — Hij, verheven is Zijn vermelding, bedoelt: dan zouden zij gegeten hebben van de zegen van wat zich onder hun voeten van de aarde bevindt, en dat is wat de aarde voortbrengt aan haar graan, haar gewassen en haar vruchten, en al het overige eetbare dat de aarde voortbrengt.

    En overeenkomstig hetgeen wij hierover hebben gezegd, hebben de mensen van de uitleg gesproken.

    Vermelding van wie dat zei:

    12257 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn Ṣāliḥ heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās: "En als zij de Tora en het Evangelie hadden nageleefd en wat van hun Heer tot hen was neergezonden, dan zouden zij gegeten hebben van boven hen", dat betekent: dan zou Hij de hemel overvloedig regenend op hen hebben neergezonden — "en van onder hun voeten", de aarde brengt haar zegen voort.

    12258 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "En als zij de Tora en het Evangelie hadden nageleefd en wat van hun Heer tot hen was neergezonden, dan zouden zij gegeten hebben van boven hen en van onder hun voeten", hij zegt: dan zou de hemel hun haar zegen hebben gegeven en de aarde haar gewas.

    12259 — Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "En als zij de Tora en het Evangelie hadden nageleefd en wat van hun Heer tot hen was neergezonden, dan zouden zij gegeten hebben van boven hen en van onder hun voeten", hij zegt: als zij gehandeld hadden naar wat tot hen was neergezonden van wat Mohammed (Allah zegene hem en geve hem vrede) hun bracht, dan zouden Wij de regen op hen hebben neergezonden, en zou Hij de vrucht hebben doen ontspruiten.

    12260 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: "En als zij de Tora en het Evangelie hadden nageleefd en wat van hun Heer tot hen was neergezonden" — wat betreft "hun naleving van de Tora", dat is het handelen ernaar; en wat betreft "wat van hun Heer tot hen was neergezonden", dat is Mohammed (Allah zegene hem en geve hem vrede) en wat aan hem is neergezonden. Hij zegt: "dan zouden zij gegeten hebben van boven hen en van onder hun voeten" — wat betreft "van boven hen", dan zou Hij regen op hen hebben neergezonden; en wat betreft "van onder hun voeten", hij zegt: dan zou Ik voor hen uit de aarde van Mijn voorziening hebben doen ontspruiten wat hen rijk genoeg maakt.

    12261 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord: "dan zouden zij gegeten hebben van boven hen en van onder hun voeten", hij zei: de zegeningen van de hemel en de aarde. Ibn Jurayj zei: "dan zouden zij gegeten hebben van boven hen", de regen; "en van onder hun voeten", van de gewassen van de aarde.

    12262 — Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: "van boven hen en van onder hun voeten", hij zegt: dan zouden zij gegeten hebben van de voorziening die uit de hemel neerdaalt — "en van onder hun voeten", hij zegt: van de aarde.

    En sommigen van hen plachten te zeggen: met Zijn woord "dan zouden zij gegeten hebben van boven hen en van onder hun voeten" wordt slechts de ruime overvloed bedoeld, zoals iemand zegt: "hij verkeert in welstand van zijn kruin tot zijn voet."

    Maar de uitleg van de mensen van de uitleg wijkt af van wat wij van deze uitspraak hebben vermeld, en dat volstaat als getuige tegen haar ondeugdelijkheid.

    De uitleg van Zijn woord: مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ (66) ("Onder hen is een gematigde gemeenschap, maar velen van hen — slecht is wat zij doen." (5:66))

    Abū Jaʿfar zei: Hij, verheven is Zijn vermelding, bedoelt met Zijn woord: "Onder hen is een gemeenschap (umma)", onder hen is een groep — "gematigd (muqtaṣida)", hij zegt: gematigd in de uitspraak over ʿĪsā ibn Maryam, die over hem de waarheid zeggen: dat hij de boodschapper van Allah is en Zijn Woord dat Hij tot Maryam wierp en een geest van Hem; niet overdrijvend, zeggend: "hij is de zoon van Allah" — verheven is Allah boven wat zij daarover zeiden — en niet tekortschietend, zeggend: hij is van onwettige geboorte. "En velen van hen", dat wil zeggen: van de Kinderen van Israël, van de Mensen van het Boek, de Joden en de Christenen — "slecht is wat zij doen", hij zegt: velen van hen, hun daad is slecht; en dat komt doordat zij ongelovig zijn aan Allah: de Christenen verloochenen Mohammed (Allah zegene hem en geve hem vrede) en beweren dat de Messias de zoon van Allah is, en de Joden verloochenen ʿĪsā en Mohammed (Allah zegene hen beiden). Daarom zei Allah, verheven is Hij, over hen, hen laakend: "slecht is wat zij doen", in dat van hun daad.

    En overeenkomstig hetgeen wij hierover hebben gezegd, hebben de mensen van de uitleg gesproken.

    Vermelding van wie dat zei:

    12264 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: "Onder hen is een gematigde gemeenschap", en zij zijn de moslims onder de Mensen van het Boek — "en velen van hen, slecht is wat zij doen".

    12265 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Kathīr heeft ons verteld, dat hij Mujāhid hoorde zeggen: de Kinderen van Israël splitsten zich in groepen; een groep zei: "ʿĪsā is de zoon van Allah", een groep zei: "hij is Allah", en een groep zei: "hij is de dienaar van Allah en Zijn geest" — en dat is de gematigde, en dat zijn de moslims onder de Mensen van het Boek.

    12266 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: Allah zei: "Onder hen is een gematigde gemeenschap", hij zegt: op Zijn Boek en Zijn gebod. Vervolgens laakte Hij de meerderheid van het volk en zei: "en velen van hen, slecht is wat zij doen".

    12267 — Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "Onder hen is een gematigde gemeenschap", hij zegt: een gelovige.

    12268 — Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord: "Onder hen is een gematigde gemeenschap, maar velen van hen, slecht is wat zij doen", hij zei: de gematigde zijn de mensen van gehoorzaamheid aan Allah. Hij zei: en dezen zijn de Mensen van het Boek.

    12269 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ ibn Anas, over Zijn woord: "Onder hen is een gematigde gemeenschap, maar velen van hen, slecht is wat zij doen", hij zei: deze gematigde gemeenschap zijn degenen die noch grof zijn geweest in de godsdienst, noch hebben overdreven. Hij zei: en "het overdrijven (al-ghulūw)" is de afkeer [ervan], en "de verdorvenheid (al-fisq)" is het tekortschieten ten opzichte ervan.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ قال أبو جعفر: يعني تعالى ذكره بقوله: " ولو أنهم أقامُوا التوراة والإنجيلَ"، ولو أنهم عملوا بما في التوراة والإنجيل (3) =" وما أنـزل إليهم من ربهم "، يقول: وعملوا بما أنـزل إليهم من ربهم من الفرقانِ الذي جاءهم به محمد صلى الله عليه وسلم. * * * فإن قال قائل: وكيف يقيمون التوراة والإنجيل وما أنـزل إلى محمد صلى الله عليه وسلم، مع اختلاف هذه الكتب، ونسخِ بعضها بعضًا؟ قيل: إنها وإن كانت كذلك في بعض أحكامها وشرائعها، فهي متَّفِقة في الأمر بالإيمان برُسُل الله، والتصديق بما جاءت به من عند الله. فمعنى إقامتهم التوراةَ والإنجيل وما أنـزل إلى محمد صلى الله عليه وسلم: تصديقُهُم بما فيها، والعملُ بما هي متفقة فيه، وكل واحد منها في الحين الذي فرض العمل به. (4) * * * وأما معنى قوله: " لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم "، فإنه يعني: لأنـزل الله عليهم من السماء قَطْرَها، فأنبتت لهم به الأرض حبها ونباتها، فأخرج ثمارَها. * * * وأما قوله: " ومن تحت أرجلهم "، فإنه يعني تعالى ذكره: لأكلوا من برَكة ما تحت أقدامِهم من الأرض، وذلك ما تخرجه الأرض من حَبِّها ونباتها وثمارِها، وسائرِ ما يؤكل مما تخرجه الأرض. * * * وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. ذكر من قال ذلك: 12257 - حدثني المثنى قال، حدثنا عبد الله بن صالح قال، حدثني معاوية بن صالح، عن علي بن أبي طلحة، عن ابن عباس: " ولو أنهم أقاموا التوراة والإنجيل وما أنـزل إليهم من ربّهم لأكلوا من فوقهم "، يعني: لأرسل السماءَ عليهم مدرارًا=" ومن تحت أرجلهم "، تخرج الأرض برَكتها. 12258 - حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة: " ولو أنهم أقاموا التوراة والإنجيل وما أنـزل إليهم من ربهم لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم "، يقول: إذًا لأعطتهم السماء برَكتها والأَرْضُ نَباتها. 12259 - حدثنا محمد بن الحسين قال، حدثنا أحمد بن المفضل قال، حدثنا أسباط، عن السدي: " ولو أنهم أقاموا التوراة والإنجيل وما أنـزل إليهم من ربهم لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم "، يقول: لو عملوا بما أنـزل إليهم مما جاءهم به محمد صلى الله عليه وسلم، لأنـزلنا عليهم المطرَ، فلأنبت الثَّمر. (5) 12260 - حدثني المثنى قال، حدثنا أبو حذيفة قال، حدثنا شبل، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد: " ولو أنهم أقاموا التوراة والإنجيل وما أنـزل إليهم من ربهم "، أمّا " إقامتهم التوراة "، فالعمل بها= وأما " ما أنـزل إليهم من ربهم "، فمحمد صلى الله عليه وسلم وما أنـزل عليه. يقول: " لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم "، أما " من فوقهم "، فأرسلت عليهم مطرًا، وأما " من تحت أرجلهم "، يقول: لأنبتُّ لهم من الأرض من رزقي ما يُغْنيهم. 12261 - حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج، عن ابن جريج، عن مجاهد قوله: " لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم "، قال: بركات السماء والأرض= قال ابن جريج: " لأكلوا من فوقهم "، المطر=" ومن تحت أرجلهم "، من نبات الأرض. 12262 - حدثني محمد بن سعد قال، حدثني أبي قال، حدثني عمي قال، حدثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس قوله: " من فوقهم ومن تحت أرجلهم "، يقول: لأكلوا من الرزق الذي ينـزل من السماء=" ومن تحت أرجلهم "، يقول: من الأرض. * * * وكان بعضهم يقول (6) إنما أريد بقوله: " لأكلوا من فوقهم ومن تحت أرجلهم "، التَّوْسِعَة، كما يقول القائل: " هو في خير من قَرْنه إلى قدمه ". (7) وتأويل أهل التأويل بخلاف ما ذكرنا من هذا القول، وكفى بذلك شهيدًا على فساده. * * * القول في تأويل قوله : مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ (66) قال أبو جعفر: يعني تعالى ذكره بقوله: " منهم أمة "، منهم جماعة (8) =" مقتصدة "، يقول: مقتصدة في القول في عيسى ابن مريم، قائلةٌ فيه الحقَّ أنه رسول الله وكلمته ألقاها إلى مريم وروح منه، لا غاليةٌ قائلةٌ: إنه ابن الله، تعالى الله عما قالوا من ذلك، ولا مقصرة قائلةٌ: هو لغير رِشْدَة=" وكثير منهم "، يعني: من بني إسرائيل من أهل الكتابِ اليهودِ والنصارى =" ساء ما يعملون "، يقول: كثير منهم سيئ عملهم، (9) وذلك أنهم يكفرون بالله، فتكذب النصارى بمحمد صلى الله عليه وسلم، وتزعُم أن المسيحَ ابن الله= وتكذِّب اليهود بعيسى وبمحمد صلى الله عليهما. فقال الله تعالى فيهم ذامًّا لهم: " ساء ما يعملون "، في ذلك من فعلهم. * * * وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. ذكر من قال ذلك: 12264 - حدثني المثنى قال، حدثنا أبو حذيفة قال، حدثنا شبل، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد: " منهم أمة مقتصدة "، وهم مسلمة أهل الكتاب=" وكثير منهم ساءَ ما يعملون ". (10) 12265 - حدثني المثنى قال، حدثنا أبو حذيفة قال، حدثنا شبل قال، حدثنا عبد الله بن كثير، أنه سمع مجاهدًا يقول: تفرَّقت بنو إسرائيل فِرَقًا، فقالت &; 10-466 &; فرقة: " عيسى هو ابن الله "، وقالت فرقة: " هو الله "، وقالت فرقة: " هو عبد الله وروحه "، وهي المقتصدة، وهي مسلمةُ أهل الكتاب. 12266 - حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة، قال الله: " منهم أمة مقتصدة "، يقول: على كتابه وأمره. ثم ذمّ أكثر القوم فقال: " وكثير منهم ساء ما يعملون ". 12267 - حدثني محمد بن الحسين قال، حدثنا أحمد بن المفضل قال، حدثنا أسباط، عن السدي: " منهم أمة مقتصدة "، يقول: مؤمنة. 12268 - حدثني يونس قال، أخبرنا ابن وهب قال، قال ابن زيد في قوله: " منهم أمة مقتصدة وكثير منهم ساء ما يعملون " قال: المقتصدة، أهلُ طاعة الله. قال: وهؤلاء أهل الكتاب. 12269 - حدثني المثنى قال، حدثنا إسحاق قال، حدثنا عبد الله بن أبي جعفر، عن أبيه، عن الربيع بن أنس في قوله: " منهم أمة مقتصدة وكثير منهم ساء ما يعملون "، قال: فهذه الأمة المقتصدة، الذين لا هم جَفَوا في الدين ولا هم غلوا. (11) قال: و " الغلو "، الرغبة [عنه]، و " الفسق "، التقصير عنه. (12) ---------------- الهوامش: (3) انظر تفسير"الإقامة" فيما سلف من فهارس اللغة (قوم) مثل"إقامة الصلاة". (4) في المطبوعة: "وكل واحد منهما في الخبر الذي فرض العمل به" ، وهي جملة لا معنى لها ، صوابها من المخطوطة. (5) في المطبوعة: "فأنبتت الثمر" ، وأثبت ما في المخطوطة ، وهو صواب محض. (6) هذه مقالة الفراء في معاني القرآن 1: 315. (7) في المطبوعة: "من فرقه إلى قدمه" ، وأثبت ما في المخطوطة ، ومعاني القرآن للفراء و"القرن": حد الرأس وجانبها ، ورأس كل عال قرنه. (8) انظر تفسير"أمة" فيما سلف 7: 106 ، تعليق: 2 ، والمراجع هناك. (9) انظر تفسير"ساء" فيما سلف 9: 205 ، تعليق: 4 ، والمراجع هناك. (10) سقط من الترقيم ، رقم: 12263 سهوًا. (11) في المطبوعة: "الذين لا هم فسقوا في الدين" ، وهي كذلك في الدر المنثور 2: 297 ، والذي في المخطوطة هو ما أثبته ، وهو الصواب إن شاء الله ، وفي الحديث: "وحامل القرآن غير الغالي فيه ولا الجافي" ، وفيه أيضا: "اقرأوا القرآن ولا تجفوا عنه" ، أي تعاهدوه ولا تبعدوا عن تلاوته. (12) هذه الزيادة بين القوسين لا بد منها ، استظهرتها من الأثر السالف رقم: 10853 ، من تفسير الربيع بن أنس أيضا لآية سورة النساء: 171.