Tabari
Terug naar surah 5, ayah 17

Tafseer van De Maaltijd · Al-Maaida · 5:17

لَّقَدْ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْمَسِيحُ ٱبْنُ مَرْيَمَ ۚ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ مِنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا إِنْ أَرَادَ أَن يُهْلِكَ ٱلْمَسِيحَ ٱبْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُۥ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًۭا ۗ وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ

Voorzeker, zij waren ongelovig, degenen die zeiden: "Voorwaar, Allah is de Masîh, zoon van Maryam." Zeg (O Moehammad): "Wie zou er enige macht hebben om Allah (af te houden) wanneer Hij zou wensen dat de Masîh, zoon van Maryam, en zijn moeder en wie er ook allemaal op de aarde zijn, vernietigd zou worden?" En aan Allah behoort het Koninkrijk van de hemelen en de aarde en wat er tussen hen is. Hij schept wat Hij wil. En Allah is Almachtig over alle zaken.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Uitleg van de uitspraak van Hem, machtig is Zijn vermelding: لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ (Voorzeker, zij die zeggen: "Waarlijk, Allah is de Messias, de zoon van Maryam" zijn ongelovig geworden).

    Abū Jaʿfar zei: Dit is een verwijt van Allah — machtig is Zijn vermelding — aan de christenen en het christendom, die afgedwaald zijn van de wegen van de vrede — en een bewijsvoering van Hem ten gunste van Zijn profeet Mohammed, de zegen en vrede van Allah zij over hem, tegen hun verzinsel jegens Hem doordat zij Hem een kind toedichtten.

    Hij — verheven zij Zijn lof — zegt: Ik zweer, voorzeker, zij die zeiden: "Waarlijk, Allah is de Messias, de zoon van Maryam" zijn ongelovig geworden. En hun "ongeloof (kufr)" hierin is hun toedekken van de waarheid doordat zij nalieten het kind van Allah — machtig en verheven is Hij — te ontkennen, en doordat zij beweerden dat de Messias Allah is, hetgeen verzinsel en leugen jegens Hem is. (24)

    * * *

    Wij hebben reeds de betekenis van "de Messias (al-Masīḥ)" uiteengezet in wat voorafging, op een wijze die ons ontslaat van herhaling daarvan op deze plaats. (25)

    * * *

    Uitleg van de uitspraak van Hem, machtig is Zijn vermelding: قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الأَرْضِ جَمِيعًا (Zeg: "Wie heeft dan enige macht tegenover Allah, indien Hij de Messias, de zoon van Maryam, en zijn moeder en allen die op de aarde zijn wilde vernietigen?").

    Abū Jaʿfar zei: Hij — verheven zij Zijn lof — zegt tegen Zijn profeet Mohammed, de zegen en vrede van Allah zij over hem: Zeg, o Mohammed, tegen de christenen die jegens Mij verzinsels uitten en afdwaalden van het rechte pad door hun woorden "Waarlijk, Allah is de Messias, de zoon van Maryam": "Wie heeft enige macht tegenover Allah", dat wil zeggen: wie is in staat iets van het gebod van Allah — machtig en verheven is Hij — af te wenden en het terug te wijzen wanneer Hij het besluit?

    * * *

    — Dit is ontleend aan de uitspraak van iemand die zegt: "Ik heb over die-en-die zijn zaak in handen gekregen (malaktu)", wanneer hij niet meer in staat is enige zaak ten uitvoer te brengen behalve door hem. (26)

    * * *

    En Zijn woorden "indien Hij de Messias, de zoon van Maryam, en zijn moeder en allen die op de aarde zijn wilde vernietigen", Hij zegt: wie is degene die in staat is iets van het gebod van Allah af te wenden, indien Hij verkoos de Messias, de zoon van Maryam, te vernietigen door hem van de aarde weg te nemen, en zijn moeder Maryam weg te nemen, en allen die op de aarde zijn aan schepselen tezamen weg te nemen? (27)

    * * *

    Hij — verheven zij Zijn lof — zegt tegen Zijn profeet Mohammed, de zegen en vrede van Allah zij over hem: Zeg tegen deze onwetenden onder de christenen: indien de Messias zou zijn zoals jullie beweren — namelijk dat hij Allah is, en zo is het niet — dan zou hij in staat zijn het gebod van Allah af te wenden wanneer het tot hem kwam met zijn vernietiging en de vernietiging van zijn moeder. Doch Hij heeft zijn moeder vernietigd en hij was niet in staat Zijn gebod aangaande haar af te wenden toen dat neerdaalde. Daarin ligt voor jullie een les ter overweging, indien jullie overwegen, en een bewijs tegen jullie, indien jullie verstandig zijn: namelijk dat de Messias een mens is zoals alle andere kinderen van Adam, en dat Allah — machtig en verheven is Hij — Degene is die niet overwonnen of overweldigd wordt en wiens gebod niet kan worden teruggewezen; veeleer is Hij de Levende, de Eeuwigblijvende, de Onderhouder die doet leven en doet sterven, die voortbrengt en doet vergaan, en Hij is levend en sterft niet.

    * * *

    Uitleg van de uitspraak van Hem, machtig is Zijn vermelding: وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ (En aan Allah behoort de heerschappij over de hemelen en de aarde en wat daartussen is; Hij schept wat Hij wil).

    Abū Jaʿfar zei: Hij — gezegend en verheven is Hij — bedoelt daarmee: en aan Allah behoort de beschikking over wat in de hemelen en de aarde is en wat daartussen is (28) — dat wil zeggen: en wat tussen de hemel en de aarde is — Hij vernietigt daarvan wie Hij wil en laat daarvan voortbestaan wat Hij wil, en Hij brengt tot bestaan wat Hij wil en doet vergaan wat Hem behaagt; geen belemmeraar weerhoudt Hem van iets dat Hij daarvan wil, en geen afweerder weert Hem daarvan af. Hij voert Zijn oordeel onder hen uit en doet Zijn beschikking onder hen doorgaan — niet de Messias, die, indien zijn Heer zijn vernietiging en de vernietiging van zijn moeder wilde, geen macht had om af te wenden wat zijn Heer daarmee wilde.

    * * *

    Hij — machtig en verheven is Hij — zegt: Hoe kan iemand die niet in staat is af te wenden wat een ander hem aan kwaad toewenst, en die niet bij machte is af te keren wat hem aan vernietiging overkomt, een god zijn die aanbeden wordt? Veeleer is de aanbeden God Degene aan wie de heerschappij over alle dingen toebehoort, en in wiens hand de beschikking ligt over allen die in de hemel en de aarde zijn en wat daartussen is.

    * * *

    Hij — verheven zij Zijn lof — zei "en wat daartussen is (wa-mā baynahumā)", terwijl Hij "de hemelen (al-samāwāt)" in de meervoudsvorm had vermeld, en Hij zei niet "en wat tussen hen (baynahunna) is", omdat de betekenis is: en wat tussen deze twee soorten dingen is, zoals al-Rāʿī zei:

    Beide kwamen 's nachts; en dat zijn mijn zorgen, ik onthaal hen beide

    op jonge dromedarinnen, dragend, als bogen, en gust.

    Hij zei dus "beide kwamen" (ṭaraqā), berichtend over twee dingen, en zei vervolgens "en dat zijn mijn zorgen" (fa-tilka hamāhimī), waarmee hij terugkeerde naar de betekenis van de uitspraak.

    * * *

    En Zijn woorden "Hij schept wat Hij wil", Hij — verheven zij Zijn lof — zegt: en Hij brengt voort wat Hij wil en doet het bestaan, en Hij haalt het uit de toestand van niet-bestaan tot de toestand van bestaan, en niemand zal daartoe in staat zijn behalve Allah, de Ene, de Overweldiger. En Hij bedoelt daarmee enkel dat aan Hem het bestuur over de hemelen en de aarde en wat daartussen is toebehoort, en de beschikking daarover, en het doen vergaan en wegnemen daarvan, en het tot bestaan brengen van wat Hij wil van datgene wat niet bestaand noch voortgebracht is. Hij zegt: dat behoort aan niemand anders dan Mij. Hoe beweerden jullie dan, o leugenaars, dat de Messias een god is, terwijl hij niets daarvan vermag, ja zelfs niet in staat is het kwaad van zichzelf af te wenden noch van zijn moeder, en hun geen nut kan verschaffen behalve met Mijn toestemming?

    * * *

    Uitleg van de uitspraak van Hem, machtig is Zijn vermelding: وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (En Allah is tot alle dingen in staat) (17).

    Abū Jaʿfar zei: Hij — machtig is Zijn vermelding — zegt: Allah, de Aanbedene, is Degene die tot alle dingen in staat is, en de Bezitter van alle dingen, die door niets dat Hij wil onmachtig wordt gemaakt, en die door niets dat Hij nastreeft overwonnen wordt; de Almachtige om de Messias en zijn moeder en allen die op de aarde zijn tezamen te vernietigen — niet de onmachtige die niet in staat is zichzelf te behoeden voor kwaad dat hem van Allah overkomt, noch zijn moeder voor vernietiging te behoeden. (30)

    * * *

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله عز ذكره : لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قال أبو جعفر: هذا ذمٌّ من الله عز ذكره للنصارى والنصرانية، الذين ضلُّوا عن سبل السلام= واحتجاجٌ منه لنبيه محمد صلى الله عليه وسلم في فِرْيتهم عليه بادّعائهم له ولدًا. يقول جل ثناؤه: أقسم، لقد كفر الذين قالوا: إن الله هو المسيح ابن مريم= و " كفرهم " في ذلك، تغطيتهم الحقّ في تركهم نفي الولد عن الله جل وعز، وادِّعائهم أن المسيح هو الله، فرية وكذبًا عليه. (24) * * * وقد بينا معنى: " المسيح " فيما مضى، بما أغنى عن إعادته في هذا الموضع. (25) . * * * القول في تأويل قوله عز ذكره : قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الأَرْضِ جَمِيعًا قال أبو جعفر: يقول جل ثناؤه، لنبيه محمد صلى الله عليه وسلم: قل، يا محمد، للنصارى الذين افتروا عليّ، وضلُّوا عن سواء السبيل بقيلهم: إنّ الله هو المسيح ابن مريم: " من يملك من الله شيئًا "، يقول: من الذي يطيق أن يدفع من أمر الله جل وعز شيئا، فيردّه إذا قضاه. * * * = من قول القائل: " ملكت على فلان أمره "، إذا صار لا يقدر أن ينفذ أمرًا إلا به. (26) * * * وقوله: " إن أراد أن يهلك المسيح ابن مريم وأمه ومن في الأرض جميعًا "، يقول: من ذا الذي يقدر أن يرد من أمر الله شيئًا، إن شاء أن يهلك المسيح ابن مريم، بإعدامه من الأرض وإعدام أمه مريم، وإعدام جميع من في الأرض من الخلق جميعا. (27) * * * يقول جل ثناؤه لنبيه محمد صلى الله عليه وسلم: قل لهؤلاء الجهلة من النصارى: لو كان المسيح كما تزعمون= أنّه هو الله، وليس كذلك= لقدر أن يردَّ أمرَ الله إذا جاءه بإهلاكه وإهلاك أمه. وقد أهلك أمَّه فلم يقدر على دفع أمره فيها إذْ نـزل ذلك. ففي ذلك لكم معتَبرٌ إن اعتبرتم، وحجة عليكم إن عقلتم: في أن المسيح، بَشَر كسائر بني آدم، وأن الله عز وجل هو الذي لا يغلب ولا يقهر ولا يردُّ له &; 10-148 &; أمر، بل هو الحيُّ الدائم القيُّوم الذي يحيي ويميت، وينشئ ويفني، وهو حي لا يموت. * * * القول في تأويل قوله عز ذكره : وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يخْلُقُ مَا يَشَاءُ قال أبو جعفر: يعني تبارك وتعالى بذلك: والله له تصريف ما في السماوات والأرض وما بينهما (28) = يعني: وما بين السماء والأرض= يهلك من يشاء من ذلك ويبقي ما يشاء منه، ويوجد ما أراد ويعدم ما أحبّ، لا يمنعه من شيء أراد من ذلك مانع، ولا يدفعه عنه دافع، يُنْفِذ فيهم حكمه، ويُمضي فيهم قضاءه= لا المسيح الذي إن أراد إهلاكه ربُّه وإهلاكَ أمّه، لم يملك دفع ما أراد به ربُّه من ذلك. * * * يقول جل وعز: كيف يكون إلهًا يُعبد من كان عاجزًا عن دفع ما أراد به غيره من السوء، وغير قادرٍ على صرف ما نـزل به من الهلاك؟ بل الإله المعبود، الذي له ملك كل شيء، وبيده تصريف كل من في السماءِ والأرض وما بينهما. * * * فقال جل ثناؤه: " وما بينهما "، وقد ذكر " السموات " بلفظ الجمع، ولم يقل: " وما بينهن "، لأن المعنى: وما بين هذين النوعين من الأشياء، كما قال الراعي: طَرَقَــا, فَتِلْـكَ هَمَـاهِمِي, أَقْرِيهِمَـا قُلُصًــا لَــوَاقِحَ كَالقِسِـيِّ وَحُـولا (29) فقال: " طرقا "، مخبًرا عن شيئين، ثم قال: " فتلك هَمَاهمي"، فرجع إلى معنى الكلام. * * * وقوله: " يخلق ما يشاء "، يقول جل ثناؤه: وينشئ ما يشاء ويوجده، ويخرجُه من حال العدم إلى حال الوجود، ولن يقدر على ذلك غير الله الواحد القهَّار. وإنما يعني بذلك، أنّ له تدبير السموات والأرض وما بينهما وتصريفه، وإفناءه وإعدامه، وإيجادَ ما يشاء مما هو غير موجود ولا مُنْشأ. يقول: فليس ذلك لأحد سواي، فكيف زعمتم، أيها الكذبة، أنّ المسيح إله، وهو لا يطيق شيئا من ذلك، بل لا يقدر على دفع الضرَر عن نفسه ولا عن أمه، ولا اجتلابِ نفعٍ إليها إلا بإذني؟ * * * القول في تأويل قوله عز ذكره : وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (17) قال أبو جعفر: يقول عز ذكره: الله المعبودُ، هو القادر على كل شيء، والمالك كلَّ شيء، الذي لا يعجزُه شيء أراده، ولا يغلبه شيء طلبه، المقتدرُ على هلاك المسيح وأمه ومن في الأرض جميعًا = لا العاجز الذي لا يقدر على منع نفسه من ضُرّ نـزل به من الله، ولا منْعِ أمّه من الهلاك. (30) * * * ----------------------- الهوامش : (24) انظر تفسير"الكفر" فيما سلف من فهارس اللغة. (25) انظر تفسير"المسيح" فيما سلف 9: 417 ، تعليق: 1 ، والمراجع هناك. (26) هذا بيان قلما تصيبه في كتب اللغة. (27) انظر تفسير"الإهلاك" فيما سلف 4: 239 ، 240/9: 430. (28) انظر تفسير"الملك" فيما سلف 8: 48 ، تعليق: 3 ، والمراجع هناك. (29) من قصيدته في جمهرة أشعار العرب: 173 ، ومجاز القرآن لأبي عبيدة 1: 118 ، 160 ، يقول لابنته خليدة: لَمَّــا رَأَتْ أَرَقِــي وَطُـولَ تَلَـدُّدِي ذَاتَ الْعِشَــاء وَلَيْــلَيِ الْمَوْصُــولا قَـالَتْ خُـلَيْدَةُ: مَـا عَـرَاكَ، وَلَمْ تَكُنْ أَبَــدًا إِذَا عَــرَتِ الشُّـئُونُ سَـؤُولا أَخُــلَيْدَ، إِنَّ أَبَــاكِ ضَـافَ وِسَـادَهُ هَمَّــان باتَـــا جَنْبَــةً وَدَخِــيلا طَرَقَــا، فَتِلْــكَ هَمَــا هِــي.... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . "الهماهم": الهموم. و"قلص" جمع"قلوص": الفتية من الإبل."لواقح": حوامل ، جمع"لاقح". و"الحول" ، جمع"حائل" ، وهي الناقة التي لم تحمل سنة أو سنتين أو سنوات ، وكذلك كل حامل ينقطع عنها الحمل. يقول: أجعل قرى هذه الهموم ، نوقًا هذه صفاتها ، كأنها قسى موترة من طول أسفارها ، فأضرب بها الفيافي. والشاهد الذي أراده الطبري أنه قال: "فتلك هماهمي" ، وقد ذكر قبل"همان" ، ثم عاد بعد يقول: "أقريهما" ، وقد قال: "فتلك هماهمي" جمعًا. وانظر مجاز القرآن لأبي عبيدة 1: 118 ، 160. (30) انظر تفسير"قدير" فيما سلف من فهارس اللغة.