Tabari
Terug naar surah 5, ayah 109

Tafseer van De Maaltijd · Al-Maaida · 5:109

۞ يَوْمَ يَجْمَعُ ٱللَّهُ ٱلرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَآ أُجِبْتُمْ ۖ قَالُوا۟ لَا عِلْمَ لَنَآ ۖ إِنَّكَ أَنتَ عَلَّٰمُ ٱلْغُيُوبِ

Op de Dag dat Allah de Boodschappers zal verzamelen en en dan zal zeggen: "Wat was het antwoord (opjullie Boodschap)?" Zij zeggen: "Wij hebben er geen kennis van, voorwaar, U bent de Kenner van het verborgene."

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: "Op de Dag waarop Allah de boodschappers zal verzamelen en zal zeggen: 'Wat is jullie geantwoord?' Zij zullen zeggen: 'Wij hebben geen kennis; voorwaar, U bent de Kenner van het verborgene.'" (109)

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens lof wordt vermeld, zegt: En vrees Allah, o mensen. En luister naar Zijn vermaning aan jullie en Zijn herinnering voor jullie, en wees op jullie hoede voor de Dag waarop Allah de boodschappers zal verzamelen — vervolgens liet Hij "en wees op jullie hoede" weg en volstond Hij met Zijn uitspraak: "En vrees Allah en luister", zonder het uitdrukkelijk te vermelden, zoals de dichter (al-rājiz) zei:

    "Ik voederde haar met stro en koud water,

    totdat haar beide ogen overvloedig traanden." (1)

    Hij bedoelt: "en ik gaf haar koud water te drinken", maar hij volstond met zijn uitspraak "ik voederde haar met stro" en hoefde "ik gaf haar te drinken" niet uitdrukkelijk te vermelden, omdat de hoorder, wanneer hij het hoort, de betekenis ervan begrijpt. Zo ook in Zijn uitspraak: "de Dag waarop Allah de boodschappers verzamelt" liet Hij "en wees op jullie hoede" weg, omdat de hoorder de betekenis ervan kent, en volstond Hij met Zijn uitspraak: "En vrees Allah en luister", aangezien dat een waarschuwing was vanwege de zaak van Allah, de Verhevene wiens lof wordt vermeld, die Zijn schepping waarschuwt voor Zijn bestraffing voor hun ongehoorzaamheden.

    * * *

    En wat betreft Zijn uitspraak: "Wat is jullie geantwoord?", daarmee bedoelt Hij: Wat hebben jullie gemeenschappen jullie geantwoord, (2) toen jullie hen opriepen tot het belijden van Mijn eenheid, het erkennen van Mij, het handelen volgens Mijn gehoorzaamheid en het zich onthouden van Mijn ongehoorzaamheid? = "Zij zullen zeggen: 'Wij hebben geen kennis.'"

    * * *

    De geleerden van de uitleg (ahl al-taʾwīl) verschilden van mening over de uitleg daarvan.

    Sommigen van hen zeiden: De betekenis van hun uitspraak "Wij hebben geen kennis" is niet dat de boodschappers ontkenden dat zij wisten wat hun gemeenschappen hadden gedaan, maar zij waren door de verschrikking van die Dag de antwoord vergeten, en vervolgens antwoordden zij — nadat hun verstand tot hen was teruggekeerd — met de getuigenis tegen hun gemeenschappen.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    12986 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn Mufaḍḍal heeft ons verteld. Hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "Op de Dag waarop Allah de boodschappers verzamelt en zal zeggen: 'Wat is jullie geantwoord?' Zij zullen zeggen: 'Wij hebben geen kennis'", hij zei: Dat is omdat zij op een plaats kwamen waar het verstand verbijsterd raakte, (3) en toen hun gevraagd werd, zeiden zij: "Wij hebben geen kennis", en vervolgens kwamen zij op een andere plaats, en daar getuigden zij tegen hun volk.

    12987 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Ḥukkām heeft ons verteld, op gezag van ʿAnbasa ......... hij zei: Ik hoorde al-Ḥasan zeggen over Zijn uitspraak: "Op de Dag waarop Allah de boodschappers verzamelt", de vers, hij zei: vanwege de verschrikking van die Dag. (4)

    12988 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: al-Thawrī heeft ons bericht, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Mujāhid over Zijn uitspraak: "Op de Dag waarop Allah de boodschappers verzamelt en zal zeggen: 'Wat is jullie geantwoord?'", dan raken zij in paniek, en Hij zegt: Wat is jullie geantwoord? En zij zeggen: Wij hebben geen kennis!

    * * *

    En anderen zeiden: De betekenis daarvan is: Wij hebben geen kennis behalve wat U ons hebt geleerd.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    12989 - Muḥammad ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Muʾammal heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Mujāhid over Zijn uitspraak: "Op de Dag waarop Allah de boodschappers verzamelt en zal zeggen: 'Wat is jullie geantwoord?'", en zij zeggen: = Wij hebben geen kennis behalve wat U ons hebt geleerd = "Voorwaar, U bent de Kenner van het verborgene."

    * * *

    En anderen zeiden: De betekenis daarvan is: Zij zeiden: Wij hebben geen kennis, behalve een kennis die U beter kent dan wij.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    12990 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn Ṣāliḥ heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn uitspraak: "Op de Dag waarop Allah de boodschappers verzamelt en zal zeggen: 'Wat is jullie geantwoord?' Zij zullen zeggen: 'Wij hebben geen kennis'", behalve een kennis die U beter kent dan wij.

    * * *

    En anderen zeiden: De betekenis daarvan is: "Wat is jullie geantwoord?" betekent: Wat hebben zij na jullie gedaan? En wat hebben zij voor nieuws teweeggebracht?

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    12991 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, over Zijn uitspraak: "Op de Dag waarop Allah de boodschappers verzamelt en zal zeggen: 'Wat is jullie geantwoord?'", wat hebben zij na jullie gedaan? En wat hebben zij na jullie voor nieuws teweeggebracht? = "Zij zullen zeggen: 'Wij hebben geen kennis; voorwaar, U bent de Kenner van het verborgene.'"

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: En de juiste van de meningen is de uitspraak van wie zei: "De betekenis ervan is: Wij hebben geen kennis, behalve een kennis die U beter kent dan wij", omdat Hij, de Verhevene wiens lof wordt vermeld, over hen heeft bericht dat zij zeiden: "Wij hebben geen kennis; voorwaar, U bent de Kenner van het verborgene", dat wil zeggen: Voorwaar, voor U is niet verborgen wat wij aan kennis daarvan bezitten, noch iets anders van de verborgen en de openlijke kennis. De mensen ontkenden slechts dat zij over datgene waarnaar gevraagd werd een kennis bezaten die Hij, de Verhevene wiens lof wordt vermeld, niet kent = niet dat zij ontkenden te weten wat zij hadden waargenomen. Hoe zou het mogelijk zijn dat het zo was, terwijl Hij, de Verhevene wiens lof wordt vermeld, over hen bericht dat zij berichten wat de gemeenschappen hun geantwoord hebben, en dat zij getuigen zullen aanroepen voor het feit dat zij de boodschap hebben overgebracht, (5) zodat Hij, de Verhevene wiens lof wordt vermeld, zei: "En zo hebben Wij jullie tot een gematigde gemeenschap gemaakt, opdat jullie getuigen zouden zijn over de mensen en opdat de Boodschapper een getuige over jullie zou zijn" [Surah Al-Baqarah:143].

    * * *

    En wat betreft datgene wat Ibn Jurayj zei, namelijk dat de betekenis ervan is: "Wat hebben de gemeenschappen na jullie gedaan? En wat hebben zij voor nieuws teweeggebracht?", dat is een uitleg die geen betekenis heeft. Want de profeten bezaten geen kennis over wat na hen zou gebeuren, behalve dat wat Allah hun daarover bekendmaakte, en wanneer hun gevraagd wordt over wat de gemeenschappen na hen hebben gedaan, terwijl de zaak zo is, dan wordt slechts tegen hen gezegd: Wat hebben Wij jou laten weten dat zich na jou onder hen zou voordoen? En de uiterlijke betekenis van Allahs bericht, de Verhevene wiens lof wordt vermeld, over Zijn ondervraging van hen, wijst op iets anders dan dat.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَا أُجِبْتُمْ قَالُوا لا عِلْمَ لَنَا إِنَّكَ أَنْتَ عَلامُ الْغُيُوبِ (109) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: واتقوا الله، أيها الناس. واسمعوا وَعْظه إياكم وتذكيرَه لكم, واحذروا يَوْم يَجْمع الله الرسل = ثم حذف وَاحْذَرُوا ، واكتفى بقوله: وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُوا ، عن إظهاره, كما قال الراجز: عَلَفْتُهَـــا تِبْنًــا وَمَــاءً بَــارِدًا حَــتَّى شَــتَتْ هَمَّالَــةً عَيْنَاهَــا (1) يريد: " وسقيتها ماء باردًا ", فاستغنى بقوله " علفتها تبنًا " من إظهار " سقيتها ", إذ كان السامع إذا سَمِعه عرف معناه. فكذلك في قوله: " يوم يجمع الله الرسل " ، حذف وَاحْذَرُوا لعلم السامع معناه, اكتفاءً بقوله: وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُوا ، إذ كان ذلك تحذيرًا من أمر الله تعالى ذكره، خلقَه عقابَه على معاصيه. * * * وأما قوله: " ماذا أُجبتم " ، فإنه يعني به: ما الذي أجابتكم به أممكم، (2) حين دعوتموهم إلى توحيدي، والإقرار بي، والعمل بطاعتي، والانتهاء عن معصيتي؟ =" قالوا لا علم لنا ". * * * فاختلف أهل التأويل في تأويل ذلك. فقال بعضهم: معنى قولهم: " لا علم لنا " ، لم يكن ذلك من الرسل إنكارًا أن يكونوا كانوا عالمين بما عملت أممهم, ولكنهم ذَهِلوا عن الجواب من هَوْلِ ذلك اليوم, ثم أجابوا بعد أن ثَابَتْ إليهم عقولهم بالشَّهادة على أممهم. * ذكر من قال ذلك: 12986 - حدثني محمد بن الحسين قال ، حدثنا أحمد بن مفضل. قال ، حدثنا أسباط, عن السديّ: " يوم يجمع الله الرسل فيقول مَاذا أجبتم قالوا لا علم لنا " ، قال: فذلك أنهم نـزلوا منـزلا ذَهِلت فيه العقول, (3) فلما سئلوا قالوا: " لا علم لنا "، ثم نـزلوا منـزلا آخر, فشهدوا على قومهم. 12987 - حدثنا ابن حميد قال ، حدثنا حكام, عن عنبسة......... قال : سمعت الحسن يقول في قوله: " يوم يجمع الله الرسل " ، الآية، قال : من هول ذلك اليوم. (4) 12988 - حدثنا الحسن بن يحيى قال ، أخبرنا عبد الرزاق قال ، أخبرنا الثوري, عن الأعمش, عن مجاهد في قوله: " يوم يجمع الله الرسل فيقول ماذا أجبتم " ، فيفزعون, فيقول: ماذا أجبتم؟ فيقولون: لا علم لنا ! * * * وقال آخرون: معنى ذلك: لا علم لنا إلا ما علّمتنا. * ذكر من قال ذلك: 12989- حدثنا محمد بن بشار قال، حدثنا مؤمل قال، حدثنا سفيان، عن الأعمش، عن مجاهد في قوله: " يوم يجمع الله الرسل فيقول ماذا أجبتم "، فيقولون: = لا علم لنا إلا ما علمتنا =" إنك أنتَ علام الغيوب ". * * * وقال آخرون: معنى ذلك: قالوا لا علم لنا، إلا علمٌ أنت أعلَمُ به منَّا. * ذكر من قال ذلك: 12990- حدثني المثنى قال ، حدثنا عبد الله بن صالح قال ، حدثني معاوية بن صالح, عن علي بن أبي طلحة, عن ابن عباس قوله: " يوم يجمع الله الرسل فيقول ماذا أجبتم قالوا لا علم لنا " ، إلا علم أنت أعلم به منا. * * * وقال آخرون: معنى ذلك: " ماذا أجبتم " ، ماذا عملوا بعدكم؟ وماذا أحدثوا؟ * ذكر من قال ذلك: 12991 - حدثنا القاسم قال ، حدثنا الحسين قال ، حدثني حجاج, عن ابن جريج قوله: " يوم يجمع الله الرسل فيقول ماذا أجبتم " ، ماذا عملوا بعدكم؟ وماذا أحدثوا بعدكم؟ =" قالوا لا علم لنا إنك أنت علام الغيوب ". * * * قال أبو جعفر: وأولى الأقوال بالصواب، قولُ من قال: " معناه: لا علم لنا، إلا علم أنت أعلم به منّا ", لأنه تعالى ذكره أخبر عنهم أنهم قالوا: " لا علم لنا إنَّك أنتَ علام الغيوب " ، أي: إنك لا يخفى عليك ما عندنا من علم ذلك ولا غيره من خفيِّ العلوم وجليِّها. فإنما نَفى القومُ أن يكون لهم بما سُئلوا عنه من ذلك علم لا يعلمه هو تعالى ذكره = لا أنَّهم نَفَوا أن يكونوا علموا ما شاهدُوا. كيف يجوز أن يكون ذلك كذلك، وهو تعالى ذكره يخبر عنهم أنَّهم يُخْبرون بما أجابتهم به الأمم، وأنهم يسْتشهدون على تبليغهم الرسالة شهداء, (5) فقال تعالى ذكره: وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا [سورة البقرة:143]. * * * وأما الذي قاله ابن جريج، من أن معناه: " ماذا عملت الأمم بعدكم؟ وماذا أحدثوا؟" فتأويل لا معنَى له. لأن الأنبياء لم يكن عندها من العلم بما يَحدُث بعدها إلا ما أعلمها الله من ذلك, وإذا سئلت عَمَّا عملت الأمم بعدها والأمر كذلك، فإنما يقال لها: ماذا عَرَّفناك أنه كائن منهم بعدك؟ وظاهرُ خَبر الله تعالى ذكره عن مسألته إيّاهم، يدلّ على غير ذلك. ------------------------ الهوامش : (1) مضى تخريج البيت وتفسيره فيما سلف 1: 264 ، وكان في المطبوعة هنا: "حتى غدت همالة" ، غير ما في المخطوطة. (2) انظر تفسير"ماذا" فيما سلف 4: 292 ، 346 ، 347/8: 359. (3) في المطبوعة: "ذلك أنهم لما نزلوا" ، وفي المخطوطة: "فذلك أنهم لما نزلوا" وأثبت ما في المخطوطة ، وحذفت"لما" لأنه لا موضع لها هنا ، وكأنها زيادة من عجلة الناسخ. (4) الأثر: 12987 - هذا إسناد ناقص بلا شك ، بين"عتبة" ، و"الحسن البصري" ، فوضعت مكانه النقط ، وقد أعجلت أن أجد مثله فيما سلف ، فتركته حتى أجد تمامه. (5) في المطبوعة: "سيشهدون على تبليغهم" ، حرف ما في المخطوطة وأساء.