Tafseer van De Maaltijd · Al-Maaida · 5:103
Allah heeft (geen bijgeloof) ingesteld zoals Behîrah, Sâ'ibah Washîlah an Hâm; maar het zijn degenen die ongelovig zijn, die over Allah leugens verzinnen en de meesten van hen begrijpen het niet.
Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: مَا جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَلا سَائِبَةٍ وَلا وَصِيلَةٍ وَلا حَامٍ (Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld.)
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding hoog is, zegt: Allah heeft geen baḥīra "ingekerfd", noch een sāʾiba vrijgelaten, noch een waṣīla "verbonden", noch een ḥām [voor het werk] gevrijwaard — maar jullie zijn het, o ongelovigen, die dat gedaan hebben, en jullie verboden het uit leugen tegen jullie Heer, zoals het volgende:
12819 - Muḥammad ibn ʿAbdallāh ibn ʿAbd al-Ḥakam heeft mij verteld, hij zei: mijn vader en Shuʿayb ibn al-Layth hebben mij verteld, op gezag van al-Layth, op gezag van Ibn al-Hād — en Yūnus heeft mij verteld, hij zei: ʿAbdallāh ibn Yūsuf heeft ons verteld, hij zei: al-Layth heeft mij verteld, hij zei: Ibn al-Hād heeft mij verteld — op gezag van Ibn Shihāb, op gezag van Saʿīd ibn al-Musayyab, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: ik hoorde de Boodschapper van Allah ﷺ zeggen: "Ik zag ʿAmr ibn ʿĀmir al-Khuzāʿī zijn ingewanden in het Vuur achter zich aan slepen, en hij was de eerste die de sāʾiba vrijliet."
12820 - Hannād ibn al-Sarī heeft ons verteld, hij zei: Yūnus ibn Bukayr heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Ibrāhīm ibn al-Ḥārith heeft mij verteld, op gezag van Abū Ṣāliḥ, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: ik hoorde de Boodschapper van Allah ﷺ tot Aktham ibn al-Jawn zeggen: O Aktham, ik zag ʿAmr ibn Luḥayy ibn Qamaʿa ibn Khindif zijn ingewanden in het Vuur achter zich aan slepen, en ik heb geen man gezien die meer op een andere man lijkt dan hij op jou, noch hij op jou! Toen zei Aktham: misschien zal zijn gelijkenis mij schaden, o Boodschapper van Allah! Toen zei de Boodschapper van Allah ﷺ: "Nee, jij bent een gelovige en hij is een ongelovige (kāfir); hij was de eerste die de religie van Ismāʿīl veranderde, de baḥīra inkerfde, de sāʾiba vrijliet en de ḥām vrijwaarde."
12821 - Hannād heeft ons verteld, hij zei: Yūnus heeft ons verteld, hij zei: Hishām ibn Saʿd heeft mij verteld, op gezag van Zayd ibn Aslam, dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: Ik heb de eerste herkend die de baḥāʾir inkerfde: een man van [de stam] Mudlij die twee kamelinnen had; hij sneed hun oren in, verklaarde hun melk en hun ruggen verboden, en zei: deze twee zijn voor Allah! Vervolgens had hij ze nodig, en hij dronk hun melk en bereed hun ruggen. Hij zei: en ik zag hem voorwaar in het Vuur, terwijl de stank van zijn ingewanden de mensen van het Vuur kwelde.
12822 - Hannād heeft ons verteld, hij zei: ʿAbda heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn ʿAmr, op gezag van Abū Salama, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: de Boodschapper van Allah ﷺ zei: Het Vuur werd mij getoond, en ik zag daarin ʿAmr ibn Fulān ibn Fulān ibn Khindif zijn ingewanden in het Vuur achter zich aan slepen; hij was de eerste die de religie van Ibrāhīm veranderde en de sāʾiba vrijliet. En de meest gelijkende op hem die ik gezien heb is Aktham ibn al-Jawn! Toen zei Aktham: o Boodschapper van Allah, zal zijn gelijkenis mij schaden? Hij zei: "Nee, want jij bent een moslim en hij is een ongelovige (kāfir)."
12823 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: [de Profeet ﷺ zei:] Ik zag ʿAmr ibn ʿĀmir al-Khuzāʿī zijn ingewanden in het Vuur achter zich aan slepen, en hij was de eerste die de sawāʾib vrijliet.
12824 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Zayd ibn Aslam, hij zei: de Boodschapper van Allah ﷺ zei: Ik herken voorwaar de eerste die de sawāʾib vrijliet, en de eerste die het verbond van Ibrāhīm veranderde! Zij zeiden: wie is hij, o Boodschapper van Allah? Hij zei: ʿAmr ibn Luḥayy, de broeder van de Banū Kaʿb; ik zag hem voorwaar zijn ingewanden in het Vuur achter zich aan slepen, terwijl zijn stank de mensen van het Vuur kwelde. En ik herken voorwaar de eerste die de baḥāʾir inkerfde! Zij zeiden: wie is hij, o Boodschapper van Allah? Hij zei: een man van de Banū Mudlij die twee kamelinnen had; hij sneed hun oren in en verklaarde hun melk verboden, en daarna dronk hij hun melk. Ik zag hem voorwaar in het Vuur, hem en de twee [kamelinnen], terwijl zij hem met hun bekken beten en hem met hun hoeven sloegen.
En "al-baḥīra" is de faʿīla-vorm van de uitspraak van degene die zegt: "ik kerfde het oor van deze kamelin in" (baḥartu udhn hādhihi al-nāqa), wanneer hij het inscheurt, "abḥaruhā baḥran", en de kamelin is dan "mabḥūra"; vervolgens wordt de "mafʿūla"-vorm omgezet in een "faʿīla"-vorm, zodat men zegt: "zij is baḥīra". Wat betreft "al-baḥir" onder de kamelen, dat is degene die door overmatig drinken van water een ziekte heeft opgelopen; men zegt daarvan: "baḥira al-baʿīr yabḥaru baḥaran", en daarvan is het woord van de dichter:
la-aʿliṭannahu wasman lā yufāriquhu kamā yuḥazzu bi-ḥamyi al-mīsami al-baḥiru (Ik zal hem voorzeker met een brandmerk tekenen dat hem niet verlaat, zoals de met-ziekte-bevangen kameel wordt ingekerfd met de gloed van het brandijzer.)
En overeenkomstig hetgeen wij hebben gezegd over de betekenis van "al-baḥīra", is het bericht van de Boodschapper van Allah ﷺ gekomen.
12825 - ʿAbd al-Ḥamīd ibn Bayān heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Yazīd heeft ons bericht, op gezag van Ismāʿīl ibn Abī Khālid, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van Abū al-Aḥwaṣ, op gezag van zijn vader, hij zei: ik kwam bij de Profeet ﷺ binnen, en de Profeet ﷺ zei tot hem: Wat denk je van je kamelen — fok je ze niet met ongeschonden oren, om dan het scheermes te nemen en ze in te kerven, en te zeggen: "deze is een baḥīra", en hun oren in te scheuren, terwijl jullie zeggen: "deze is een ṣarm"? Hij zei: ja! Hij zei: Voorwaar, de arm van Allah is sterker, en het scheermes van Allah is scherper! Al je bezit is voor jou toegestaan; niets daarvan is jou verboden gemaakt.
12826 - Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van Abū Isḥāq, hij zei: ik hoorde Abū al-Aḥwaṣ, op gezag van zijn vader, hij zei: ik kwam bij de Boodschapper van Allah ﷺ, en hij zei: Worden de kamelen van jouw volk geboren met gezonde oren, en wend je je dan tot het scheermes om hun oren af te snijden en te zeggen: "deze zijn buḥr", en scheur je ze of scheur je hun huiden in en zeg je: "deze zijn ṣurum", en verklaar je ze daarmee verboden voor jou en voor je familie? Hij zei: ja! Hij zei: Voorwaar, wat Allah jou gegeven heeft is voor jou toegestaan, en de arm van Allah is sterker, en het scheermes van Allah is scherper — en soms zei hij: de arm van Allah is sterker dan jouw arm, en het scheermes van Allah is scherper dan jouw scheermes.
Wat "al-sāʾiba" betreft, dat is de vrijgelaten, losgelaten [kamelin]. De mensen van de tijd van onwetendheid deden dat een van hen met sommige van zijn vee, zodat hij het zichzelf verbood er nut van te trekken, zoals sommige aanhangers van de Islam hun slaaf "sāʾiba" vrijlieten (ʿitq), zodat zij geen nut trokken van hem noch van zijn clientèle-band (walāʾ). En "al-musayyaba" is uitgedrukt met de bewoording "al-sāʾiba", zoals men zegt: "een tevreden leven" (ʿīsha rāḍiya), in de betekenis van: behaaglijk gemaakt.
* * *
Wat "al-waṣīla" betreft: wanneer het wijfje van hun vee in de tijd van onwetendheid een nest [tweeling] wierp met een mannelijk en een vrouwelijk dier, werd gezegd: "het wijfje heeft haar broer verbonden", doordat zij de slacht van hem afwendde, en daarom noemden zij haar "waṣīla".
* * *
Wat "al-ḥāmī" betreft, dat is de dekhengst van het vee, wiens rug gevrijwaard wordt van het berijden en het nuttigen, vanwege de opeenvolging van jongen die uit zijn dekking voortkomen.
* * *
En de uitleggers zijn van mening verschild over de kenmerken van datgene wat met deze namen wordt aangeduid, en over de oorzaak waarom men dat placht te doen.
* Vermelding van de overlevering over wat daarover gezegd is:
12827 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama ibn al-Faḍl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq, op gezag van Muḥammad ibn Ibrāhīm ibn al-Ḥārith al-Taymī: dat Abū Ṣāliḥ al-Sammān hem vertelde dat hij Abū Hurayra hoorde zeggen: ik hoorde de Boodschapper van Allah ﷺ tot Aktham ibn al-Jawn al-Khuzāʿī zeggen: O Aktham, ik zag ʿAmr ibn Luḥayy ibn Qamaʿa ibn Khindif zijn ingewanden in het Vuur achter zich aan slepen, en ik heb geen man gezien die meer op een andere man lijkt dan hij op jou, noch hij op jou! Toen zei Aktham: zal zijn gelijkenis mij schaden, o Profeet van Allah? Hij zei: nee, jij bent een gelovige en hij is een ongelovige (kāfir); hij was de eerste die de religie van Ismāʿīl veranderde, de afgodsbeelden oprichtte en de sāʾib onder hen vrijliet.
= En dat is omdat wanneer een kamelin tien wijfjes na elkaar wierp zonder dat er een mannetje bij was, zij werd vrijgelaten (sāʾiba): haar rug werd niet bereden, haar haar werd niet geschoren, en haar melk werd niet gedronken, behalve [door] een gast. En wat zij daarna aan een wijfje wierp, daarvan werd het oor ingescheurd, en vervolgens werd zij vrijgelaten samen met haar moeder onder de kamelen, zodat haar rug niet bereden werd, haar haar niet geschoren werd, en haar melk niet gedronken werd behalve [door] een gast, zoals met haar moeder was gedaan; en dat is de "baḥīra", de dochter van de "sāʾiba".
En "al-waṣīla" is: wanneer het schaap tien wijfjes na elkaar wierp in vijf nesten zonder dat er een mannetje bij was, werd het tot "waṣīla" gemaakt; zij zeiden: "zij heeft verbonden", en wat zij daarna wierp behoorde aan de mannen onder hen, niet aan hun vrouwen — tenzij er iets van zou sterven, dan deelden zij in het eten ervan, hun mannen en hun vrouwen.
En "al-ḥāmī" is: wanneer voor een dekhengst tien wijfjes na elkaar geboren werden zonder dat er een mannetje tussen was, werd zijn rug gevrijwaard en niet bereden, zijn haar werd niet geschoren, en hij werd onder de kamelen losgelaten om daarin te dekken; men trok er geen ander nut van. Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is, zegt: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld" tot aan Zijn uitspraak: "en zij worden niet recht geleid".
12828 - Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Abū al-Ḍuḥā, op gezag van Masrūq, over dit vers: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld" — Abū Jaʿfar zei: er is mij, naar ik meen, een woord daarvan ontvallen — hij zei: ik kwam bij ʿAlqama en vroeg het hem, en hij zei: wat wil je met iets wat de mensen van de tijd van onwetendheid plachten te doen?
12829 - Yaḥyā ibn Ibrāhīm al-Masʿūdī heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van zijn grootvader, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Muslim, hij zei: ik kwam bij ʿAlqama en vroeg hem over de uitspraak van Allah, de Verhevene: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld", en hij zei: wat doe je hiermee? Dit is slechts iets van de daden van de tijd van onwetendheid! Hij zei: toen kwam ik bij Masrūq en vroeg het hem, en hij zei: "al-baḥīra" was de kamelin die, wanneer zij vijf of zeven nesten wierp, [waarbij] zij haar oor inscheurden en zeiden: "deze is een baḥīra" — hij zei: "noch sāʾiba", hij zei: de man nam een deel van zijn bezit en zei: "deze is een sāʾiba" — hij zei: "noch waṣīla", hij zei: zij plachten, wanneer de kamelin een mannelijk dier wierp, [dat] door de mannen te laten eten, niet door de vrouwen; en wanneer zij een mannelijk en een vrouwelijk dier in één nest wierp, zeiden zij: "zij heeft haar broer verbonden", en zij aten ze niet. Hij zei: en wanneer het mannelijke dier stierf, aten de mannen het, niet de vrouwen — hij zei: "noch ḥām", hij zei: wanneer de kameel jongen kreeg en zijn jongen [op hun beurt] jongen kregen, zeiden zij: "deze heeft vervuld wat hem toekwam", en zij trokken geen nut meer van zijn rug. Zij zeiden: "deze is een ḥiman (gevrijwaarde)".
12830 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn ʿUbayd heeft ons verteld, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Muslim ibn Ṣubayḥ, hij zei: ik vroeg ʿAlqama over Zijn uitspraak: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba ingesteld", hij zei: wat doe je hiermee? Dit is iets wat de mensen van de tijd van onwetendheid plachten te doen.
12831 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Yamān en Yaḥyā ibn Ādam hebben ons verteld, op gezag van Isrāʾīl, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van Abū al-Aḥwaṣ: "Allah heeft geen baḥīra ingesteld", hij zei: de baḥīra is degene die vijf nesten heeft geworpen en vervolgens [met rust] gelaten werd.
12832 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Jarīr ibn ʿAbd al-Ḥamīd heeft ons verteld, op gezag van Mughīra, op gezag van al-Shaʿbī: "Allah heeft geen baḥīra ingesteld", hij zei: de baḥīra is de mukhaḍrama (de aan het oor ingekorte); "noch sāʾiba", en de sāʾiba is datgene wat voor de vreemdelingen (al-ʿidā, d.w.z. de gasten) werd vrijgelaten; en "al-waṣīla", wanneer zij na vier nesten wierp — naar wat Jarīr meent — en vervolgens als vijfde een mannelijk en een vrouwelijk dier wierp, [dan] heeft zij haar broer verbonden; en "al-ḥām", degene wiens kindskinderen onder de kamelen reeds gedekt hebben.
12833 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Mughīra, op gezag van al-Shaʿbī, op soortgelijke wijze — behalve dat hij zei: en "al-waṣīla" is degene die na vier nesten een mannelijk en een vrouwelijk dier wierp, [waarbij] zij zeiden: "zij heeft haar broer verbonden"; en de rest van de overlevering is gelijk aan de overlevering van Ibn Ḥumayd.
12834 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Isḥāq al-Azraq heeft ons verteld, op gezag van Zakariyyā, op gezag van al-Shaʿbī: dat hem gevraagd werd naar "al-baḥīra", en hij zei: dat is degene wier oren worden ingescheurd. En hem werd gevraagd naar "al-sāʾiba", en hij zei: zij plachten aan hun goden kamelen en schapen toe te wijden en lieten die bij hun goden achter, zodat zij wegliepen en zich vermengden met het vee van de mensen; alleen de mannen dronken hun melk, en wanneer er iets van stierf, aten de mannen en de vrouwen het tezamen.
12835 - Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over de uitspraak van Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is: "Allah heeft geen baḥīra ingesteld" en wat daarbij hoort: "al-baḥīra" behoort tot de kamelen waarvan de mensen van de tijd van onwetendheid het haar, de rug, het vlees en de melk verboden verklaarden behalve voor de mannen; en wat zij aan mannelijk of vrouwelijk wierp bleef in haar staat, en als zij stierf deelden de mannen en de vrouwen in het eten van haar vlees. En wanneer de kameelhengst uit het nageslacht van de baḥīra dekte, was hij de "ḥāmī"; en "al-ḥāmī" is een [eigen]naam. En "al-sāʾiba" onder de schapen is op soortgelijke wijze, behalve dat wat zij wierp tot zes jongen toe in haar staat bleef. En wanneer zij als zevende een mannelijk of een vrouwelijk dier of twee mannelijke dieren wierp, slachtten zij het, en hun mannen aten het, niet hun vrouwen. En als zij een vrouwelijk en een mannelijk dier als tweeling wierp, dan is zij een "waṣīla", vanwege het achterwege laten van de slacht van het mannelijke dier omwille van het vrouwelijke. En als zij twee vrouwelijke dieren waren, werden zij [met rust] gelaten.
12836 - Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba ingesteld" — de baḥīra is de kamelin; wanneer een man [zag dat] zij vijf nesten had geworpen, richtte hij zich op het vijfde, mits het geen mannelijk veulen was, en scheurde haar oren in, schoor geen haar van haar, en proefde geen melk van haar; dat is de "baḥīra" — "noch sāʾiba", de man liet van zijn bezit vrij wat hij wilde — "noch waṣīla", dat is het schaap, wanneer zij zevenmaal had geworpen, richtte hij zich op het zevende: als het een mannelijk dier was werd het geslacht, en als het een vrouwelijk dier was werd het [met rust] gelaten; en als er twee in haar buik waren, een mannelijk en een vrouwelijk dier, en zij ze beide wierp, zeiden zij: "zij heeft haar broer verbonden", en zij werden beide tezamen [met rust] gelaten en niet geslacht; dat is de "waṣīla" — en Zijn uitspraak: "noch ḥām", de man had een dekhengst, en wanneer hij tien [wijfjes] had bevrucht, werd gezegd: "ḥām, laat hem [met rust]".
12837 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbdallāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn uitspraak: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba ingesteld" — opdat zij ze voor hun afgodsbeelden zouden vrijlaten — "noch waṣīla", hij zegt: het schaap — "noch ḥām", hij zegt: de dekhengst onder de kamelen.
12838 - Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd ibn Zurayʿ heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld" — een verzwaring die de satan de mensen van de tijd van onwetendheid oplegde aangaande hun bezittingen, en een verstrenging tegen hen. Zo was "al-baḥīra" onder de kamelen: wanneer een man vijf [jongen] van zijn kamelen fokte, bekeek hij het vijfde nest; als het een mannelijk veulen was, werd het geslacht en aten de mannen het, niet de vrouwen; en als het dood was, deelden hun mannen en hun vrouwen daarin; en als het een wijfje was — en dat is het vrouwelijke dier — werd zij [met rust] gelaten en werd haar oor ingescheurd, en haar haar werd niet geschoren, haar melk werd niet gedronken, haar rug werd niet bereden, en de naam van Allah werd niet over haar uitgesproken. En "al-sāʾiba": zij lieten vrij wat hun van hun bezittingen goeddacht, en die werd niet weerhouden van een drinkbak om daaruit te drinken, noch van een beschermd weidegebied om daarin te grazen. En "al-waṣīla" was onder de schapen, [bij] het zevende nest: als het een bokje was, werd het geslacht en aten de mannen het, niet de vrouwen; en als het dood was, deelden hun mannen en hun vrouwen daarin; en als zij een mannelijk en een vrouwelijk dier wierp, werd gezegd: "zij heeft haar broer verbonden en hem de slacht bespaard". En "al-ḥām": wanneer er van de kindskinderen van de dekhengst tien bereden werden, of [wanneer] zijn kindskind jongen kreeg, werd gezegd: "ḥām, zijn rug is gevrijwaard"; en hij werd niet meer geteugeld, niet gehalsterd, en niet bereden.
12839 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld" — de baḥīra is van de kamelen: wanneer de kamelin vijf nesten wierp, en het vijfde een mannelijk veulen was, slachtten zij het en offerden het aan hun goden, en zijn moeder behoorde tot de gewone kamelen. En als het een ruba'a (in het voorjaar geboren wijfje) was, lieten zij haar in leven, scheurden het oor van haar moeder in, schoren haar haar, en lieten haar los in de vlakte; zij gold voor hen niet als bloedgeld (diya), zij molken geen melk van haar, schoren geen haar van haar, en laadden niets op haar rug; en zij behoort tot het vee waarvan de ruggen verboden zijn gemaakt. Wat "al-sāʾiba" betreft, dat is de man die van zijn bezit vrijlaat wat hij wil, bij wijze van dankbaarheid, als zijn bezit toenam, of als hij genas van een ziekte, of als hij een kamelin bereed en daarmee slaagde; dan noemt hij [haar] "al-sāʾiba", laat haar gaan, en niemand van de Arabieren raakt haar aan zonder dat hem in dit leven een straf treft. Wat "al-waṣīla" betreft, dat is van de schapen: het is het schaap dat, wanneer zij drie of vijf nesten wierp en het laatste daarvan een bokje was, [dan] slachtten zij het en offerden het aan het godenhuis; en als het een geitje (vrouwelijk) was, lieten zij het in leven; en als het een bokje en een geitje was, lieten zij het bokje in leven omwille van het geitje, want zij is een waṣīla die haar broer verbonden heeft. Wat "al-ḥām" betreft, dat is de dekhengst die tien jaar in de kamelen dekt — en men zegt: wanneer zijn kindskind dekt — [dan] werd gezegd: "hij heeft zijn rug gevrijwaard", en zij lieten hem [met rust]: hij werd nooit aangeraakt of geslacht, en hij werd niet weerhouden van weidegras dat hij wilde; en hij behoort tot het vee waarvan de ruggen verboden zijn gemaakt.
12840 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van al-Zuhrī, op gezag van Ibn al-Musayyab, over Zijn uitspraak: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld", hij zei: "al-baḥīra" onder de kamelen is degene wier melkgave aan de afgoden (al-ṭawāghīt) werd geschonken; en "al-sāʾiba" onder de kamelen — zij plachten die voor hun afgoden vrij te laten; en "al-waṣīla" onder de kamelen — de kamelin wierp als eersteling een vrouwelijk dier, vervolgens als tweede [opnieuw] een vrouwelijk dier, dan noemden zij haar "al-waṣīla", zij zeiden: "zij heeft twee vrouwelijke dieren verbonden zonder dat er een mannetje tussen is", en zij sneden haar oren in voor hun afgoden — of: zij slachtten haar; de twijfel is van Abū Jaʿfar — en "al-ḥām", de dekhengst onder de kamelen, placht een bepaald aantal keren te dekken; en wanneer hij dat bereikte, zeiden zij: "deze is een ḥām, hij heeft zijn rug gevrijwaard", en hij werd [met rust] gelaten, en zij noemden hem "al-ḥām". Maʿmar zei: Qatāda zei: wanneer hij tien [keer] gedekt heeft.
12841 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Qatāda, hij zei: "al-baḥīra" onder de kamelen: wanneer de kamelin vijf nesten wierp, en het vijfde mannelijk was, behoorde het aan de mannen, niet aan de vrouwen; en als het vrouwelijk was, scheurden zij haar oren in en lieten haar vervolgens los, en zij slachtten haar jong niet, dronken haar melk niet, en bereden haar rug niet. Wat "al-sāʾiba" betreft, zij plachten sommige van hun kamelen vrij te laten, en die werd niet weerhouden van een drinkbak om daaruit te drinken, noch van een weide om daarin te grazen. En "al-waṣīla", het schaap, was dat, wanneer zij zeven nesten wierp en het zevende mannelijk was, [dan] werd het geslacht en aten de mannen het, niet de vrouwen; en als het vrouwelijk was, werd het [met rust] gelaten.
12842 - Mij is verteld op gezag van al-Ḥusayn ibn al-Faraj, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh al-Faḍl ibn Khālid, hij zei: ʿUbayd ibn Sulaymān heeft ons verteld, op gezag van al-Ḍaḥḥāk: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld" — wat "al-baḥīra" betreft, [dat] was de kamelin die, wanneer zij vijf nesten voor hen wierp, [dan] slachtten zij het vijfde als het een mannelijk veulen was; en als het een wijfje (ruba'a) was, scheurden zij haar oor in en lieten haar in leven, en zij is een "baḥīra"; en wat het mannelijke veulen betreft, daarvan aten hun vrouwen niet, en het was uitsluitend voor hun mannen; en als de kamelin stierf, of zij haar dood wierpen, dan waren hun mannen en hun vrouwen daarin gelijk en aten zij ervan. Wat "al-sāʾiba" betreft, [dat] was wanneer de man van zijn vee-bezit vrijliet, zodat het in het beschermde weidegebied verwaarloosd werd; men trok geen nut van zijn rug, noch van zijn jong, noch van zijn melk, noch van zijn haar, noch van zijn wol. Wat "al-waṣīla" betreft, [dat] was het schaap dat, wanneer zij zeven nesten wierp, [dan] slachtten zij het zevende als het een bokje was; en als het een geitje was, lieten zij het in leven; en als het een bokje en een geitje was, lieten zij ze beide in leven en zeiden: "het bokje is door zijn zuster verbonden, en zij heeft het ons verboden gemaakt". Wat "al-ḥāmī" betreft, [dat] was de dekhengst die, wanneer zij zijn kindskinderen bereden, [dan] zeiden zij: "deze heeft zijn rug gevrijwaard, en zijn kindskinderen hebben hem behoed", en zij bereden hem niet, en weerhielden hem niet van een beschermd bosgebied, noch van een drinkbak waaruit hij wilde drinken, ook al was de drinkbak niet van zijn eigenaar. En een deel van hun kamelen was er waarover zij de naam van Allah niet uitspraken in iets van hun aangelegenheden: niet als zij bereden, niet als zij laadden, niet als zij molken, niet als zij fokten, en niet als zij verkochten. En daarover openbaarde Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba ingesteld", tot aan Zijn uitspraak: "en de meesten van hen begrijpen niet".
12843 - Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn uitspraak: "Allah heeft geen baḥīra, noch sāʾiba, noch waṣīla, noch ḥām ingesteld", hij zei: dit is iets wat de mensen van de tijd van onwetendheid plachten te doen, en het is verdwenen. Hij zei: "al-baḥīra", de man sneed de twee oren van zijn kamelin af en liet haar vervolgens vrij zoals hij zijn slavin (jāriya) en zijn slaaf (ghulām) vrijliet; zij werd niet gemolken en niet bereden. En "al-sāʾiba", hij liet haar vrij zonder [oren] af te snijden. En "al-ḥām": wanneer voor hem zeven vrouwelijke dieren na elkaar geboren werden, was zijn rug gevrijwaard, en hij werd niet bereden en niet voor werk gebruikt. En "al-waṣīla", onder de schapen: wanneer zij zeven vrouwelijke dieren na elkaar wierp, beschermde zij haar vlees ertegen dat het gegeten werd.
12844 - Yūnus heeft ons verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: ʿAbdallāh ibn Yūsuf heeft ons verteld, hij zei: al-Layth ibn Saʿd heeft ons verteld, hij zei: Ibn al-Hād heeft mij verteld, op gezag van Ibn Shihāb, hij zei: Saʿīd ibn al-Musayyab zei: "al-sāʾiba" is degene die werd vrijgelaten, zodat niets op haar geladen werd; en "al-baḥīra" is degene wier melkgave aan de afgoden geschonken werd, zodat niemand haar molk; en "al-waṣīla" is de jonge kamelin (al-bikr) die als eersteling van de kameelworp een vrouwelijk dier wierp, en vervolgens daarna [opnieuw] een vrouwelijk dier, en zij benoemden haar voor de afgoden en noemden haar "al-waṣīla", omdat zij haar zusters de ene met de andere verbond; en "al-ḥāmī", de dekhengst van de kamelen, dekte tien van de kamelen, en wanneer zijn dekking voltooid was (naqaḍa ḍirābahu) wijdden zij hem aan de afgoden, ontsloegen hem van het laden en laadden niets op hem, en noemden hem "al-ḥāmī".
* * *
Abū Jaʿfar zei: Dit zijn zaken die in de tijd van onwetendheid bestonden en die de Islam afgeschaft heeft, zodat wij geen volk kennen dat die heden ten dage in praktijk brengt.
Als dat dan zo is — en aangezien datgene wat de mensen van de tijd van onwetendheid in praktijk brachten niet tot kennis kan worden gebracht, daar het heden ten dage in de Islam geen spoor heeft, noch wij het in het [vroegere] polytheïsme kennen, behalve door een bericht — en aangezien de berichten over wat zij daarvan plachten te doen verschilden met het verschil dat wij hebben vermeld, [dan] is het juiste woord daarover dat men zegt: wat de betekenissen van deze namen betreft, dat is wat wij aan het begin van het woord over de uitleg van dit vers hebben uiteengezet; en wat de wijze betreft waarop het volk daarbij te werk ging, dat is iets waarvan wij geen kennis hebben. De berichten zijn weliswaar gekomen met een beschrijving van hun handelwijze daarbij, zoals wij hebben verhaald, maar het is niet schadelijk dit niet te weten, zolang het beoogde van de benodigde kennis ervan tot zijn werkelijkheid wordt gebracht; en dat is dat het volk van hun vee zichzelf verbood wat Allah niet verboden had, daarin de voetstappen van de satan volgend. Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is, berispte hen daarom, en lichtte hen in dat dit alles toegestaan is. Het verbodene van elk ding is bij ons dat wat Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is, en Zijn Boodschapper ﷺ verboden hebben gemaakt, door een [stellige] tekst of door een aanwijzing; en het toegestane daarvan is dat wat Allah en Zijn Boodschapper evenzo hebben toegestaan.
* * *
Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: وَلَكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَأَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ (103) (Maar zij die ongelovig zijn verzinnen leugens tegen Allah, en de meesten van hen begrijpen niet.) (103)
Abū Jaʿfar zei: De uitleggers zijn van mening verschild over wie bedoeld wordt met "zij die ongelovig zijn" op deze plaats, en over wat bedoeld wordt met Zijn uitspraak: "en de meesten van hen begrijpen niet".
Sommigen van hen zeiden: met "zij die ongelovig zijn" worden de joden bedoeld, en met "zij die niet begrijpen" de mensen van de afgoden.
* Vermelding van wie dat zei:
12845 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Abū Usāma heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Dāwūd ibn Abī Hind, op gezag van Muḥammad ibn Abī Mūsā: "Maar zij die ongelovig zijn verzinnen leugens tegen Allah", hij zei: de Mensen van het Boek — "en de meesten van hen begrijpen niet", hij zei: de mensen van de afgoden.
* * *
En anderen zeiden: nee, zij zijn van één en dezelfde geloofsgemeenschap; maar "de verzinners" zijn de gevolgden, en "zij die niet begrijpen" zijn de volgelingen.
* Vermelding van wie dat zei:
12846 - Mij is verteld op gezag van al-Ḥusayn ibn al-Faraj, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh, hij zei: Khārija heeft ons verteld, op gezag van Dāwūd ibn Abī Hind, op gezag van al-Shaʿbī, over Zijn uitspraak: "Maar zij die ongelovig zijn verzinnen leugens tegen Allah, en de meesten van hen begrijpen niet" — zij zijn de volgelingen; en wat "zij die verzonnen" betreft, zij beseften dat zij verzonnen.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En het meest passende der uitspraken daarover, naar ons oordeel het juiste, is dat men zegt: dat met Zijn uitspraak "Maar zij die ongelovig zijn verzinnen leugens tegen Allah" diegenen worden bedoeld die de baḥāʾir inkerfden, de sawāʾib vrijlieten, de waṣāʾil verbonden en de ḥawāmī vrijwaarden, zoals ʿAmr ibn Luḥayy en zijns gelijken onder hen die voor de aanhangers van het polytheïsme de verderfelijke gebruiken instelden, en de religie van Allah, de religie der waarheid, veranderden, en aan Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is, toeschreven dat Hij het was die verbood wat zij verboden en toestond wat zij toestonden — terwijl zij willens en wetens leugens tegen Allah verzonnen, en welbewust verzinsels tegen Hem fabriceerden. Toen verklaarde Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is, hen leugenachtig in hun zeggen daarvan en in hun toeschrijving aan Hem van datgene wat zij toeschreven aangaande het toestaan van wat zij toestonden en het verbieden van wat zij verboden, en Hij, de Verhevene, wiens vermelding hoog is, zei: Ik heb geen baḥīra noch sāʾiba ingesteld, maar de ongelovigen zijn het die dat doen en die leugens tegen Allah verzinnen.
= En dat men zegt dat met Zijn uitspraak "en de meesten van hen begrijpen niet" de volgelingen worden bedoeld van wie hun deze gebruiken instelde onder de onwetenden der polytheïsten; zij zijn ongetwijfeld talrijker dan diegenen die dat voor hen instelden, en Allah, de Verhevene, beschreef hen als degenen die niet begrijpen, omdat zij niet begrepen dat diegenen die hun die gebruiken instelden en hun berichtten dat die van Allah afkomstig waren, leugenaars waren in hun berichtgeving, verzinners; integendeel, zij meenden dat dezen waarheid spraken in wat zij zeiden en betrouwbaar waren in hun berichtgeving. En de betekenis van het woord is slechts: en de meesten van hen begrijpen niet dat dat verbod dat deze polytheïsten verboden verklaarden en aan Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is, toeschreven, leugen en valsheid is. En deze uitspraak die wij daarover hebben gedaan, is gelijk aan de uitspraak van al-Shaʿbī die wij eerder hebben vermeld. En er is geen grond voor de uitspraak van degene die zei: "met zij die ongelovig zijn worden de Mensen van het Boek bedoeld", en dat omdat de afkeuring aan het begin van het vers van Allah, de Verhevene, wiens vermelding hoog is, gericht is tegen de polytheïsten der Arabieren; het afsluiten [van het vers] met hen is dus passender dan met anderen, daar zich in het woord niets voordeed waardoor het van hen naar anderen zou worden afgewend.
* * *
En in dien zin placht Qatāda te spreken:
12847 - Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak: "en de meesten van hen begrijpen niet", hij zegt: het verbod van de satan dat hij hun oplegde, kwam slechts van de satan, en zij begrijpen niet.
