Tafseer van De Vergevende · Ghafir · 40:3
De Vergever van de zonden en de Aanvaarder van het berouw, de Harde in de bestraffing, de Bezitter van grote macht. Geen god is er dan Hij, tot Hem is de terugkeer.
Betreffende Zijn woorden: غَافِرِ الذَّنْبِ ("Vergever van de zonde") zijn er twee opvattingen. De eerste is dat het de betekenis heeft van "Hij vergeeft de zonden van de dienaren". Wanneer deze betekenis bedoeld is, kan de genitiefuitgang van "ghāfir" en "qābil" op twee manieren verklaard worden. De eerste daarvan is dat er een herhaling van "min" wordt verondersteld, zodat de betekenis van het vers dan luidt: "de neerzending van het Boek is van Allah, de Almachtige, de Alwetende, van de Vergever van de zonde en de Aanvaarder van het berouw" — want "ghāfir al-dhanb" ("Vergever van de zonde") is onbepaald, en het is niet de meest welsprekende constructie dat een onbepaald woord als bijvoeglijke bepaling bij een bepaald woord optreedt terwijl het onbepaald is. De tweede manier is dat de naamvalsuitgang ervan — hoewel het onbepaald is — meeloopt met de uitgang van het voorgaande woord, als ware het een bijvoeglijke bepaling daarbij, omdat het geplaatst is tussen dat woord en Zijn uitspraak ذِي الطَّوْلِ ("Bezitter van overvloed"), wat bepaald is. Het is ook toegestaan dat de uitgang ervan — hoewel het onbepaald is — de uitgang van het voorgaande woord volgt, aangezien het een lofprijzing betreft, en de lofprijzing volgt soms in zijn naamvalsuitgang het voorgaande, terwijl er soms van de uitgang van het voorgaande wordt afgeweken met de accusatief of de nominatief, zoals de dichter zei:
Moge mijn volk niet ver weg zijn, zij die zijn het gif van de vijanden en de plaag van de slachtdieren,
zij die afdalen op elk slagveld, en de zuiveren van geweven gordels. (3)
En zoals de Verhevene, wiens lof groot is, zei: وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ * ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ * فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ ("En Hij is de Vergevensgezinde, de Liefdevolle, de Bezitter van de Troon, de Glorierijke, Volbrenger van wat Hij wil"); Hij gaf "faʿʿāl" de nominatief hoewel het zuiver onbepaald is, en liet de uitgang ervan de uitgang van "al-ghafūr al-wadūd" volgen. De andere opvatting is dat de betekenis ervan is: dat dit tot Zijn eigenschap, de Verhevene, behoort, aangezien Hij steeds vergevend is geweest voor de zonden van de dienaren — vóór de neerzending van dit vers, ten tijde van de neerzending ervan en daarna — zodat het dan een correct bepaald woord is en een correcte bijvoeglijke bepaling. En Hij zei غَافِرِ الذَّنْبِ ("Vergever van de zonde") en niet "de zonden" (al-dhunūb), omdat daarmee het werkwoordelijke aspect bedoeld is. Wat betreft Zijn woorden وَقَابِلِ التَّوْبِ ("Aanvaarder van het berouw"): "al-tawb" kan een meervoud van "tawba" (berouw) zijn, zoals men "dawma" tot "dawm" maakt en "ʿawma" tot "ʿawm" — van "ʿawmat al-safīna" (het drijven van het schip) — zoals de dichter zei:
het drijven der schepen; en toen het zich tussen hen oprichtte (4)
En het kan ook een verbaalzelfstandig naamwoord (maṣdar) zijn van "tāba — yatūbu — tawban".
Muḥammad ibn ʿUbayd al-Muḥāribī heeft mij verteld, hij zei: Abū Bakr ibn ʿAyyāsh heeft ons verteld, op gezag van Abū Isḥāq, hij zei: Er kwam een man bij ʿUmar en zei: "Ik heb gedood; is er voor mij berouw mogelijk?" Hij zei: "Ja, handel goed en wanhoop niet." Vervolgens reciteerde hij: حم تَنْزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ ("Ḥā Mīm. De neerzending van het Boek is van Allah, de Almachtige, de Alwetende, Vergever van de zonde en Aanvaarder van het berouw").
En Zijn woorden: شَدِيدُ الْعِقَابِ ("Streng in bestraffing"), de Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: streng is Zijn bestraffing voor wie Hij bestraft onder degenen die Hem ongehoorzaam zijn. Vertrouwt dus niet op de wijdte van Zijn barmhartigheid, maar weest op uw hoede voor Hem door Zijn ongehoorzaamheden te vermijden en Zijn verplichtingen te vervullen. Want evenals Hij de mensen van misdaad en zonde niet doet wanhopen aan Zijn vergiffenis en aan de aanvaarding van het berouw van wie onder hen berouw toont over zijn misdaad, zo ook stelt Hij hen niet veilig voor Zijn bestraffing en Zijn wraak op hen vanwege wat zij voor toelaatbaar hielden van wat Hij verboden heeft en de ongehoorzaamheden die zij begingen.
En Zijn woorden: ذِي الطَّوْلِ ("Bezitter van overvloed"), dat wil zeggen: Bezitter van gunst en van weldaden die uitgespreid zijn over wie Hij wil van Zijn schepselen. Men zegt hiervan: "Voorwaar, een zekere persoon is bezitter van overvloed (ṭawl) jegens zijn metgezellen", wanneer hij hun gunsten verleent.
En overeenkomstig hetgeen wij hierover gezegd hebben, hebben de geleerden van de uitleg gesproken.
* Vermelding van wie dat gezegd heeft:
ʿAlī heeft mij verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, betreffende Zijn woorden: ذِي الطَّوْلِ ("Bezitter van overvloed"), hij zegt: Bezitter van wijdte en rijkdom.
Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden — op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, betreffende de woorden van Allah ذِي الطَّوْلِ ("Bezitter van overvloed"): de rijkdom.
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: ذِي الطَّوْلِ ("Bezitter van overvloed"): dat wil zeggen Bezitter van weldaden.
En sommigen van hen zeiden: "al-ṭawl" betekent: de macht.
* Vermelding van wie dat gezegd heeft:
Yūnus heeft ons verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei betreffende Zijn woorden ذِي الطَّوْلِ ("Bezitter van overvloed"), hij zei: "al-ṭawl" is de macht; dat is "al-ṭawl".
En Zijn woorden: لا إِلَهَ إِلا هُوَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ ("Er is geen god dan Hij; tot Hem is de terugkeer"), dat wil zeggen: er is geen aanbedene die de aanbidding waardig is dan Allah, de Almachtige, de Alwetende, wiens eigenschap is zoals Hij, wiens lof verheven is, beschreven heeft. Aanbidt dus niets buiten Hem. إِلَيْهِ الْمَصِيرُ ("Tot Hem is de terugkeer"), de Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: tot Allah is jullie terugkeer en jullie wederkeer, o mensen. Aanbidt dus Hem, want niets dat jullie buiten Hem zouden aanbidden, zal jullie dan baten.
---------------------------
De voetnoten:
(3) De twee verzen zijn van Khirnaq bint Haffān, uit een gedicht waarin zij haar echtgenoot Bishr ibn ʿAmr ibn Marthad al-Ḍubaʿī beweende, alsook haar zoon ʿAlqama ibn Bishr en een groep van haar volk die gedood werden in een veldslag (Khizānat al-adab al-kubrā van al-Baghdādī 2:306). Het bewijspunt in de twee verzen is dat het toegestaan is de bijvoeglijke bepaling van een bepaald woord met de "wāw" af te breken; haar uitspraak "wa-l-ṭayyibūn" (en de zuiveren) is een door de "wāw" afgebroken bijvoeglijke bepaling bij "qawmī" (mijn volk), ter lofprijzing en verheerlijking, die zij tot predicaat maakt van een weggelaten onderwerp, dat wil zeggen: "zij zijn de zuiveren". En haar uitspraak "al-nāzilīn" (de afdalenden) is afgebroken met de accusatief, hoewel het een bijvoeglijke bepaling is bij het nominatief "qawmī". Het kreeg de accusatief vanwege een verondersteld werkwoord, dat wil zeggen "ik prijs" of "ik bedoel" of iets dergelijks. De auteur (al-Ṭabarī) voert beide aan als bewijs dat Zijn woorden "ghāfir al-dhanb" een bijvoeglijke bepaling zijn bij het woord "Allah", dat door "min" in de genitief staat, en dat bij deze bijvoeglijke bepaling de genitief is toegestaan ter aansluiting, evenals de afbreking met de accusatief is toegestaan onder veronderstelling van een werkwoord, dat wil zeggen "ik onderscheid in het bijzonder de Vergever van de zonde", of met de nominatief onder veronderstelling van een onderwerp, dat wil zeggen "Hij is de Vergever van de zonde".
(4) Dit is de eerste vershelft van een vers waarvan wij de dichter niet kennen, en evenmin de tweede vershelft. De auteur voert het aan als bewijs dat "al-tawb" in Zijn woorden "qābil al-tawb" een meervoud van "tawba" kan zijn, zoals men "dawma" tot "dawm" maakt en "ʿawma" tot "ʿawm", van "ʿawm al-safīna" (het drijven van het schip).
