Tafseer van De Vrouwen · An-Nisaa · 4:176
Zij vragen jou, zeg (O Moehammad): "Allah geeft jullie een antwoord over de Kalâlah: indien een persoon overlijdt terwijl hij geen kind heeft en hij heeft (wel) een zuster: dan krijgt zij de helft van wat hij achterlaat. En hij erft (alles) in het geval dat zij (zijn zuster) geen kind heeft. En indien er twee (zusters) zijn, krijgen zij twee-derde van wat hij achterlaat. Maar indien er (van de overladen man) broeders en zusters (achterblijven), dan is er voor een man net zoveel als voor twee vrouwen." Allah heeft jullie dit duidelijk gemaakt, opdat jullie niet dwalen. En Allah is Alwetend over alle zaken.
De uitleg van Zijn woord: يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ ("Zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla [erfgenaam die noch ouders noch kinderen nalaat]. Indien een man sterft die geen kind heeft, maar wel een zuster, dan komt haar de helft toe van wat hij heeft nagelaten.") (4:176)
De Verhevene, wiens roem verheven is, bedoelt met Zijn woord "zij vragen u om uitsluitsel": zij vragen u, o Mohammed, om hun uitsluitsel te geven over de kalāla.
Wij hebben de betekenis van "de kalāla" reeds eerder uiteengezet, met de bewijzen die de juistheid daarvan aantonen, en wij hebben het meningsverschil van hen die daarover van mening verschilden vermeld, zodat dit ons ontheft van de noodzaak het te herhalen. En wij hebben aangetoond dat "de kalāla" naar onze opvatting is: al wie er overblijft buiten het kind en de ouder.
En Zijn woord "indien een man sterft die geen kind heeft, maar wel een zuster, dan komt haar de helft toe van wat hij heeft nagelaten" — met Zijn woord "indien een man sterft" bedoelt Hij: indien een mens van de mensen sterft, zoals:
10864- Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "indien een man sterft" — hij zegt: hij sterft.
En "die geen kind heeft" — mannelijk noch vrouwelijk — "maar wel een zuster" — Hij bedoelt: en de overledene heeft een zuster van zijn vader en moeder, of van zijn vader — "dan komt haar de helft toe van wat hij heeft nagelaten" — hij zegt: zo komt zijn zuster, die hij na zich heeft achtergelaten met de beschrijving die wij beschreven hebben, de helft toe van zijn nalatenschap als erfdeel van hem, met uitsluiting van de overige mannelijke verwanten (ʿaṣaba). En wat overblijft is voor zijn mannelijke verwanten.
En er is vermeld dat de zaak van de kalāla de metgezellen van de Boodschapper van Allah ﷺ zorgen baarde, waarop Allah, de Gezegende en Verhevene, daarover dit vers neerzond.
* Vermelding van wie dit gezegd heeft:
10865- Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla" — zij vroegen de Profeet van Allah daarover, en Allah zond daarover de Qurʾān neer: "indien een man sterft die geen kind heeft" — en hij las verder tot hij kwam aan: وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ("En Allah is alwetend over alle dingen"). Hij zei: en aan ons is bericht dat Abū Bakr al-Ṣiddīq, moge Allah tevreden over hem zijn, in zijn preek zei: "Voorwaar, het vers dat Allah aan het begin van 'Sūrat al-Nisāʾ' neerzond aangaande de erfregels, dat zond Allah neer aangaande het kind en de ouder. En het tweede vers zond Hij neer aangaande de echtgenoot, de echtgenote en de broers van moederszijde. En het vers waarmee Hij 'Sūrat al-Nisāʾ' afsloot, zond Hij neer aangaande de broers en zusters van vaders- en moederszijde. En het vers waarmee Hij 'Sūrat al-Anfāl' afsloot, zond Hij neer aangaande de bloedverwanten (ūlū al-arḥām): zij zijn elkaar nader in het Boek van Allah dan wat de bloedband van de mannelijke verwanten (ʿaṣaba) heeft voortgebracht."
10866- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van al-Shaybānī, op gezag van ʿAmr ibn Murra, op gezag van Saʿīd ibn al-Musayyab, hij zei: ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb vroeg de Profeet ﷺ over de kalāla, waarop hij zei: "Heeft Allah dat niet reeds uiteengezet?" Hij zei: toen werd neergezonden: "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla."
10867- Muʾammal ibn Hishām Abū Hishām heeft ons verteld, hij zei: Ismāʿīl ibn Ibrāhīm heeft ons verteld, op gezag van Hishām al-Dastawāʾī, hij zei: Abū al-Zubayr heeft ons verteld, op gezag van Jābir ibn ʿAbd Allāh, hij zei: ik werd ziek, en bij mij waren negen zusters van mij — of: zeven, ik twijfel — en de Profeet ﷺ kwam bij mij binnen en blies in mijn gezicht, waarop ik bijkwam en zei: "O Boodschapper van Allah, zal ik niet voor mijn zusters de twee derden vermaken?" Hij zei: "Goed!" Ik zei: "De helft?" Hij zei: "Goed!" Daarna ging hij weg en liet mij achter. Vervolgens keerde hij naar mij terug en zei: "O Jābir, ik meen niet dat jij aan deze ziekte van jou zult sterven, en voorwaar, Allah heeft neergezonden aangaande datgene wat voor jouw zusters is, en Hij heeft hun de twee derden toegekend." Hij zei: en Jābir placht te zeggen: "Dit vers werd aangaande mij neergezonden: 'zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla'."
10868- Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī ʿAdī heeft ons verteld, op gezag van Hishām — dat wil zeggen al-Dastawāʾī — op gezag van Abū al-Zubayr, op gezag van Jābir, op gezag van de Profeet ﷺ, het gelijke daaraan.
10869- Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Sufyān ibn ʿUyayna heeft ons verteld, op gezag van Ibn al-Munkadir, op gezag van Jābir ibn ʿAbd Allāh, hij zei: ik werd ziek, en de Profeet ﷺ kwam mij bezoeken, hij en Abū Bakr, beiden te voet, en zij troffen mij bewusteloos aan. Toen verrichtte de Boodschapper van Allah ﷺ de rituele wassing, en daarna goot hij van zijn waswater over mij uit, waarop ik bijkwam en zei: "O Boodschapper van Allah, hoe zal ik over mijn bezit beschikken — of: hoe zal ik met mijn bezit handelen?" En hij had negen zusters, en hij had geen ouder en geen kind.
Hij zei: en hij gaf mij geen enkel antwoord totdat het vers van het erfrecht werd neergezonden: "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla" tot het einde van de soera. Ibn al-Munkadir zei: Jābir zei: voorwaar, dit vers werd uitsluitend aangaande mij neergezonden.
En sommige metgezellen van de Boodschapper van Allah ﷺ plachten te zeggen: voorwaar, dit vers is het laatste vers dat van de Qurʾān werd neergezonden.
* Vermelding van wie dit gezegd heeft:
10870- Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Wāḍiḥ heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn ibn Wāqid heeft ons verteld, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van al-Barāʾ ibn ʿĀzib, hij zei: ik hoorde hem zeggen: voorwaar, het laatste vers dat van de Qurʾān werd neergezonden is: "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla."
10871- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Khālid, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van al-Barāʾ, hij zei: het laatste vers dat van de Qurʾān werd neergezonden is: "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla."
10872- Muḥammad ibn Khalaf heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Ṣamad ibn al-Nuʿmān heeft ons verteld, hij zei: Mālik ibn Mighwal heeft ons verteld, op gezag van Abū al-Safar, op gezag van al-Barāʾ, hij zei: het laatste vers dat van de Qurʾān werd neergezonden is: "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla."
10873- Hārūn ibn Isḥāq al-Hamdānī heeft ons verteld, hij zei: Muṣʿab ibn al-Miqdām heeft ons verteld, hij zei: Isrāʾīl heeft ons verteld, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van al-Barāʾ, hij zei: de laatste soera die in haar geheel werd neergezonden is "Barāʾa" [al-Tawba], en het laatste vers dat werd neergezonden is het slotvers van "Sūrat al-Nisāʾ": "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla."
En men verschilde van mening over de plaats waar het vers werd neergezonden.
Jābir ibn ʿAbd Allāh zei: het werd in Medina neergezonden. Ik heb de overlevering daarover op zijn gezag reeds eerder vermeld, een deel daarvan aan het begin van de soera bij de inleiding van het vers over de erfdelen, en een deel daarvan bij de aanvang van de berichten over de oorzaak waarom dit vers werd neergezonden.
En anderen zeiden: nee, het werd neergezonden tijdens een reis waarop de Boodschapper van Allah ﷺ en zijn metgezellen zich bevonden.
* Vermelding van wie dit gezegd heeft:
10874- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Ḥumayd heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Ayyūb, op gezag van Ibn Sīrīn, hij zei: "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla" werd neergezonden terwijl de Profeet op een reis van hem was, en aan zijn zijde bevond zich Ḥudhayfa ibn al-Yamān. De Profeet ﷺ deelde het [vers] mee aan Ḥudhayfa, en Ḥudhayfa deelde het mee aan ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb, die achter hem reed. Toen ʿUmar als kalief was aangesteld, vroeg hij Ḥudhayfa daarover, in de hoop dat hij de uitleg ervan bezat. Toen zei Ḥudhayfa tot hem: "Bij Allah, voorwaar, jij bent onbekwaam indien je meent dat jouw gezag mij ertoe zal brengen je daarover iets te vertellen wat ik je destijds niet verteld heb!" Toen zei ʿUmar: "Dit heb ik niet bedoeld, moge Allah zich over je ontfermen!"
10875- Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Ayyūb, op gezag van Ibn Sīrīn, op vergelijkbare wijze — behalve dat hij in zijn overlevering zei: toen zei Ḥudhayfa tot hem: "Bij Allah, voorwaar, jij bent een dwaas indien je meent..."
10876- Yaʿqūb ibn Ibrāhīm heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, hij zei: Ibn ʿAwn heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Sīrīn, hij zei: zij waren op reis, en de kop van Ḥudhayfa's rijdier bevond zich bij het achterstel van het rijdier van de Boodschapper van Allah ﷺ, en de kop van ʿUmar's rijdier bevond zich bij het achterstel van Ḥudhayfa's rijdier. Hij zei: en "zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla" werd neergezonden, en de Boodschapper van Allah ﷺ onderwees het aan Ḥudhayfa, en Ḥudhayfa onderwees het aan ʿUmar. Toen het daarna zo was, vroeg ʿUmar Ḥudhayfa daarover, waarop hij zei: "Bij Allah, voorwaar, jij bent een dwaas indien je meende dat de Boodschapper van Allah het mij heeft onderwezen zodat ik het jou zou onderwijzen zoals hij het mij heeft onderwezen. Bij Allah, ik zal je daar nimmer iets aan toevoegen!" Hij zei: en ʿUmar placht te zeggen: "O Allah, voor wie U haar [de kalāla] hebt uiteengezet — voor mij is zij niet uiteengezet."
En men verschilde van mening over ʿUmar aangaande de kalāla. Er is van hem overgeleverd dat hij daarover bij zijn dood zei: "Het is wie geen kind heeft en geen ouder." Wij hebben de overlevering daarover op zijn gezag reeds eerder vermeld, aan het begin van deze soera in het vers over het erfrecht.
En er is van hem overgeleverd dat hij vóór zijn dood zei: het is al wie er overblijft buiten de vader.
* Vermelding van wie dit gezegd heeft:
10877- Al-Ḥasan ibn ʿArafa heeft ons verteld, hij zei: Shabāba heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, op gezag van Sālim ibn Abī al-Jaʿd, op gezag van Maʿdān ibn Abī Ṭalḥa al-Yaʿmurī, hij zei: ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb zei: De Boodschapper van Allah ﷺ is jegens mij nimmer zo bars geweest — of: ik heb met de Boodschapper van Allah ﷺ nimmer over iets zozeer getwist als ik met hem getwist heb over het vers van de kalāla, totdat hij op mijn borst sloeg en zei: "Voor jou volstaat daarvan het zomervers dat aan het einde van 'Sūrat al-Nisāʾ' werd neergezonden: 'zij vragen u om uitsluitsel. Zeg: Allah geeft u uitsluitsel over de kalāla'. En ik zal daarover een uitspraak doen die hij die leest en hij die niet leest [beiden] zal kennen: het is al wie er overblijft buiten de vader." — Zo, meen ik, zei Ibn ʿArafa. Shabāba zei: de twijfel komt van Shuʿba.
En er is van hem overgeleverd dat hij zei: "Voorwaar, ik schaam mij om daarin van Abū Bakr af te wijken", en Abū Bakr placht te zeggen: "Het is al wie er overblijft buiten het kind en de ouder." Wij hebben de overlevering daarover op zijn gezag reeds eerder vermeld, aan het begin van de soera.
En er is van hem overgeleverd dat hij bij zijn dood zei: "Voorwaar, ik had over de kalāla een geschrift geschreven, en ik placht Allah daarover om het goede te vragen (istikhāra), en nu heb ik besloten jullie te laten bij datgene waarop jullie waren." En hij placht tijdens zijn leven te wensen dat hij daarover kennis zou bezitten.
* Vermelding van wie dit gezegd heeft:
10878- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Ḥumayd al-Maʿmarī heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van al-Zuhrī, op gezag van Saʿīd ibn al-Musayyab: dat ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb over de grootvader en de kalāla een geschrift schreef, en hij bleef Allah daarover om het goede vragen, zeggende: "O Allah, indien U weet dat daarin iets goeds is, voer het dan uit", totdat hij, toen hij werd neergestoken, om het geschrift vroeg en het werd uitgewist, zodat niemand wist wat hij daarin had geschreven. En hij zei: "Voorwaar, ik had over de grootvader en de kalāla een geschrift geschreven, en ik placht Allah daarover om het goede te vragen, en ik heb besloten jullie te laten bij datgene waarop jullie waren."
10879- Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van al-Zuhrī, op gezag van Saʿīd ibn al-Musayyab, op gezag van ʿUmar, op vergelijkbare wijze.
10880- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, hij zei: ʿAmr ibn Murra heeft ons verteld, op gezag van Murra al-Hamdānī, hij zei: ʿUmar zei: "Drie [zaken] waarvan ik liever zou hebben dat de Profeet ﷺ ze ons had uiteengezet dan de wereld en al wat erin is: de kalāla, het kalifaat, en de soorten woekerrente (ribā)."
10881- Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: ʿAththām heeft ons verteld, hij zei: al-Aʿmash heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde hen het vermelden — en ik meen dat Ibrāhīm zich onder hen bevond — op gezag van ʿUmar, hij zei: "Dat ik de kalāla zou kennen, zou mij liever zijn dan dat ik het gelijke zou bezitten van de hoofdgeld-opbrengst (jizyah) van de paleizen van Byzantium (al-Rūm)."
10882- Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: ʿAththām heeft ons verteld, hij zei: al-Aʿmash heeft ons verteld, op gezag van Qays ibn Muslim, op gezag van Ṭāriq ibn Shihāb, hij zei: ʿUmar nam een schouderblad [om op te schrijven] en verzamelde de metgezellen van Mohammed ﷺ, en zei vervolgens: "Voorwaar, ik zal over de kalāla een uitspraak doen waarover de vrouwen in hun vertrekken zullen spreken!" Op dat moment kwam een slang uit het huis tevoorschijn, en zij verspreidden zich, waarop hij zei: "Indien Allah gewild had deze zaak te voltooien, had Hij haar voltooid."
10883- Yaʿqūb ibn Ibrāhīm heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, hij zei: Abū Ḥayyān heeft ons verteld, hij zei: al-Shaʿbī heeft mij verteld, op gezag van Ibn ʿUmar, hij zei: ik hoorde ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb een preek houden op de preekstoel van Medina, en hij zei: "O mensen, drie [zaken] waarvan ik wenste dat de Boodschapper van Allah ﷺ ons niet had verlaten voordat hij ons daarover een verbintenis had nagelaten waarnaar men zich zou richten: de grootvader, de kalāla, en de soorten woekerrente (ribā)."
10884- Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, op gezag van Saʿīd ibn Abī ʿArūba, op gezag van Qatāda, op gezag van Sālim ibn Abī al-Jaʿd, op gezag van Maʿdān ibn Abī Ṭalḥa: dat ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb zei: ik heb de Boodschapper van Allah ﷺ over niets meer gevraagd dan ik over de kalāla heb gevraagd, totdat hij met zijn vinger in mijn borst prikte en zei: "Voor jou volstaat het zomervers dat aan het einde van 'Sūrat al-Nisāʾ' staat."
10885- Ibrāhīm ibn Saʿīd al-Jawharī heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Bakr al-Sahmī heeft ons verteld, op gezag van Saʿīd, op gezag van Qatāda, op gezag van Sālim ibn Abī al-Jaʿd, op gezag van Maʿdān, op gezag van ʿUmar, hij zei: ik zal niets achterlaten dat mij belangrijker is dan de zaak van de kalāla, en de Boodschapper van Allah ﷺ is jegens mij over niets zo bars geweest als hij jegens mij daarover bars was, totdat hij met zijn vinger in mijn borst prikte — of hij zei: in mijn zijde — en zei: "Voor jou volstaat het vers dat aan het einde van 'al-Nisāʾ' werd neergezonden."
10886- Muḥammad ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī ʿAdī heeft ons verteld, op gezag van Saʿīd, op gezag van Qatāda, op gezag van Sālim ibn Abī al-Jaʿd, op gezag van Maʿdān ibn Abī Ṭalḥa: dat ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb de mensen op de vrijdag een preek hield en zei: "Voorwaar, bij Allah, ik zal na mij niets achterlaten dat mij belangrijker is dan de zaak van de kalāla, en ik heb de Boodschapper van Allah ﷺ daarover gevraagd, en hij is jegens mij over niets zo bars geweest als hij jegens mij daarover bars was, totdat hij in mijn keel prikte en zei: 'Voor jou volstaat het zomervers dat aan het einde van Sūrat al-Nisāʾ werd neergezonden', en indien ik in leven blijf, zal ik daarover een uitspraak doen waarover niemand die de Qurʾān heeft gelezen van mening zal verschillen."
10887- Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Saʿīd heeft ons verteld, hij zei: Hishām heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, op gezag van Sālim ibn Abī al-Jaʿd, op gezag van Maʿdān ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb, op vergelijkbare wijze.
10888- Muḥammad ibn ʿAlī ibn al-Ḥasan ibn Shaqīq heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde mijn vader zeggen: Abū Ḥamza heeft ons bericht, op gezag van Jābir, op gezag van al-Ḥasan ibn Masrūq, op gezag van zijn vader, hij zei: ik vroeg ʿUmar, terwijl hij de mensen een preek hield, over een bloedverwant van mij die [als] kalāla erfde, waarop hij zei: "De kalāla, de kalāla, de kalāla!!" En hij greep zijn baard, en zei vervolgens: "Bij Allah, dat ik haar zou kennen is mij liever dan dat ik alles op de aarde zou bezitten. Ik heb de Boodschapper van Allah ﷺ daarover gevraagd, en hij zei: 'Heb je het vers niet gehoord dat in de zomer werd neergezonden?'" En hij herhaalde dit driemaal.
10889- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Abū Usāma heeft ons verteld, op gezag van Zakariyyā, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van Abū Salama, hij zei: een man kwam tot de Profeet ﷺ en vroeg hem over de kalāla, waarop hij zei: "Heb je het vers niet gehoord dat in de zomer werd neergezonden: وَإِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً ('En indien een man die [als] kalāla geërfd wordt') tot het einde van het vers?"
10890- Muḥammad ibn Khalaf heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq ibn ʿĪsā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Lahīʿa heeft ons verteld, op gezag van Yazīd ibn Abī Ḥabīb, op gezag van Abū al-Khayr: dat een man ʿUqba over de kalāla vroeg, waarop hij zei: "Verbazen jullie je niet over deze [man]? Hij vraagt mij over de kalāla, terwijl de metgezellen van de Boodschapper van Allah ﷺ door niets zo in verlegenheid zijn gebracht als zij door de kalāla in verlegenheid zijn gebracht!"
Abū Jaʿfar zei: Indien iemand zou zeggen: wat is dan de strekking van Zijn woord, machtig is Zijn lof, "indien een man sterft die geen kind heeft, maar wel een zuster, dan komt haar de helft toe van wat hij heeft nagelaten", terwijl je toch weet dat alle mensen van de qibla — met uitzondering van Ibn ʿAbbās en Ibn al-Zubayr, moge Allahs barmhartigheid over hen beiden zijn — het erover eens zijn dat wanneer de overledene een dochter en een zuster nalaat, aan zijn dochter de helft toekomt en wat overblijft aan zijn zuster, mits zijn zuster van zijn vader en moeder is, of van zijn vader? En hoe verhoudt dat zich tot Zijn woord "indien een man sterft die geen kind heeft, maar wel een zuster, dan komt haar de helft toe van wat hij heeft nagelaten", terwijl zij haar [toch] de helft hebben doen erven samen met het kind?
Het antwoord luidt: voorwaar, de zaak is daarin anders dan waar jij van uitgegaan bent. Allah, machtig is Zijn lof, heeft met Zijn woord "indien een man sterft die geen kind heeft, maar wel een zuster, dan komt haar de helft toe van wat hij heeft nagelaten" slechts gemaakt — wanneer de overledene geen kind heeft, mannelijk noch vrouwelijk, en hij [als] kalāla geërfd wordt — dat de helft van zijn nalatenschap een vastgesteld erfdeel voor haar is dat met name genoemd wordt. Maar wanneer de overledene een vrouwelijk kind [een dochter] heeft, dan is zij [de zuster] samen met haar een mannelijke verwante (ʿaṣaba): haar komt toe wat aan de overige mannelijke verwanten zou toekomen indien zij er niet was. En dat is niet door een [vaste] grens begrensd, noch is het voor haar voorgeschreven als het vaste deel van de erfgenamen met vastgestelde aandelen in hun erfenis van hun overledene. En Allah heeft in Zijn Boek niet gezegd: "indien hij een kind heeft, dan komt zijn zuster met hem niets toe", zodat datgene wat van Ibn ʿAbbās en Ibn al-Zubayr daarover is overgeleverd een strekking zou hebben waarheen het gericht kan worden. Hij, machtig is Zijn lof, heeft slechts de omvang van haar recht uiteengezet wanneer de overledene [als] kalāla geërfd wordt, en Hij heeft het uiteenzetten van wat haar aan recht toekomt wanneer hij niet [als] kalāla geërfd wordt achterwege gelaten in Zijn Boek, en Hij heeft het uiteengezet door Zijn openbaring bij monde van Zijn Boodschapper ﷺ, en haar tot een mannelijke verwante (ʿaṣaba) gemaakt samen met de vrouwelijke kinderen [dochters] van de overledene. En dat is een andere betekenis dan de betekenis van haar erven van de overledene wanneer hij [als] kalāla geërfd wordt.
De uitleg van Zijn woord: وَهُوَ يَرِثُهَا إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌ ("En hij erft van haar indien zij geen kind heeft.") (4:176)
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, machtig is Zijn lof, bedoelt daarmee: en de broer van de vrouw erft van haar indien zij vóór hem sterft, wanneer zij [als] kalāla geërfd wordt, en zij geen kind heeft en geen ouder.
De uitleg van Zijn woord: فَإِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ ("En indien er twee [zusters] zijn, dan komen hun de twee derden toe van wat hij heeft nagelaten. En indien er broers en zusters zijn, mannen en vrouwen, dan komt de man een aandeel toe gelijk aan dat van twee vrouwen.") (4:176)
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, machtig is Zijn lof, bedoelt met Zijn woord "en indien er twee zijn": en indien degenen die nagelaten zijn van de zusters van vaders- en moederszijde, of van vaderszijde, "twee" zijn, dan komen hun de twee derden toe van wat hun overleden broer heeft nagelaten, wanneer hij geen kind heeft en [als] kalāla geërfd wordt. "En indien er broers en zusters zijn" — Hij bedoelt: en indien degenen die nagelaten zijn van zijn broers en zusters "mannen en vrouwen" zijn, "dan komt de man" onder hen, als hun erfdeel van hem uit zijn nalatenschap, "een aandeel toe gelijk aan dat van twee vrouwen" — Hij bedoelt: gelijk aan het deel van twee van zijn zusters. En dat is wanneer hij [als] kalāla geërfd wordt, en de broers en zusters zijn broers en zusters van vaders- en moederszijde, of van vaderszijde.
De uitleg van Zijn woord: يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا ("Allah zet [het] voor jullie uiteen, opdat jullie niet dwalen.") (4:176)
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, machtig is Zijn lof, bedoelt daarmee: Allah zet voor jullie de verdeling van jullie erfenissen uiteen, en de bepaling van de kalāla, en hoe hun erfdelen zijn. "Opdat jullie niet dwalen" — met de betekenis: opdat jullie niet dwalen in de zaak van de erfenissen en hun verdeling, dat wil zeggen: opdat jullie daarin niet afwijken van de waarheid en de bepaling daarin niet missen, en zo afdwalen van het rechte pad, zoals:
10891- Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, over Zijn woord: "Allah zet [het] voor jullie uiteen, opdat jullie niet dwalen", hij zei: in de zaak van de erfenissen.
10892- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Ḥumayd al-Maʿmarī heeft ons verteld — en al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht — zij beiden zeiden: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Ayyūb, op gezag van Ibn Sīrīn, hij zei: ʿUmar placht, wanneer hij las: "Allah zet [het] voor jullie uiteen, opdat jullie niet dwalen", te zeggen: "O Allah, voor wie U de kalāla hebt uiteengezet — voor mij is zij niet uiteengezet."
Abū Jaʿfar zei: En de positie van "an" (أَنْ) in Zijn woord "Allah zet [het] voor jullie uiteen, opdat jullie niet dwalen (an taḍillū)" is in de accusatief (naṣb), volgens de uitspraak van sommige taalkundigen van het Arabisch, vanwege haar verbinding met het werkwoord.
En volgens de uitspraak van sommigen van hen: in de genitief (khafḍ), met de betekenis: Allah zet voor jullie uiteen opdat jullie niet dwalen, en opdat jullie niet afdwalen — waarbij de "lā" (لا) [van ontkenning] is weggevallen in de bewoording, terwijl zij in de betekenis vereist is, omdat de woordvolgorde daarop wijst. En de Arabieren doen dat: zij zeggen "ik kwam tot je opdat je mij niet zou berispen (an talūmanī)", met de betekenis: ik kwam tot je opdat je mij niet zou berispen (an lā talūmanī), zoals al-Quṭāmī zei in de beschrijving van een kameelin:
"Wij zagen aan haar wat de scherpzienden zien, en wij zwoeren bij haar dat zij niet verkocht zou worden (an tubāʿā),"
met de betekenis: dat zij niet verkocht zou worden (an lā tubāʿā).
De uitleg van Zijn woord: وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ("En Allah is alwetend over alle dingen.") (4:176)
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, machtig is Zijn lof, bedoelt daarmee: "En Allah is over alle dingen" — van de belangen van Zijn dienaren in de verdeling van hun erfenissen en in andere zaken, en [over] alle dingen — "alwetend", hij zegt: Hij bezit over dat alles kennis.
(Einde van de uitleg van Sūrat al-Nisāʾ)
En alle lof komt Allah toe, de Heer der werelden.
En moge Allah Mohammed en zijn familie zegenen en vrede schenken.
