Tafseer van De Vrouwen · An-Nisaa · 4:170
O mensen, waarlijk, de Boodschapper is tot jullie gekomen met de Waarheid van jullie Heer. Gelooft dus, (dat is) beter voor jullie. En indien jullie niet geloven: voorwaar, aan Allah behoort wat er in de hemelen en op de aarde is, En Allah is Alwetend, Alwijs.
De uitleg van Zijn woord, verheven is Zijn lof: يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْرًا لَكُمْ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (170) ("O mensen, voorzeker is de Boodschapper tot u gekomen met de waarheid van uw Heer; gelooft dan, dat is beter voor u. En indien gij ongelovig blijft, voorwaar, aan Allah behoort wat in de hemelen en op de aarde is, en Allah is Alwetend, Alwijs." (4:170))
Abū Jaʿfar zei: Met Zijn woord, verheven is Zijn lof, "O mensen" bedoelt Hij de polytheïsten (mushrikīn) van de Arabieren en alle overige soorten ongelovigen. "Voorzeker is de Boodschapper tot u gekomen", dat wil zeggen: Muḥammad — de Profeet ﷺ —, hij is tot u gekomen "met de waarheid van uw Heer", dat wil zeggen: met de islam die Allah als religie voor Zijn dienaren heeft uitverkoren. Met Zijn woord "van uw Heer" bedoelt Hij: van bij uw Heer vandaan. "Gelooft dan, dat is beter voor u", dat wil zeggen: bevestigt hem als waarachtig en bevestigt wat hij van bij uw Heer aan religie tot u heeft gebracht, want het geloof daaraan is beter voor u dan het ongeloof daaraan. "En indien gij ongelovig blijft", dat wil zeggen: en indien gij zijn boodschap ontkent en hem en datgene wat hij van bij uw Heer tot u heeft gebracht voor leugen verklaart, dan zal die ontkenning en die leugenverklaring van u niemand anders dan uzelf schaden; het kwaad daarvan keert immers slechts op uzelf terug, en niet op Degene die u datgene heeft bevolen waarmee Hij Zijn boodschapper Muḥammad ﷺ tot u heeft gezonden. Dat komt doordat aan Allah behoort wat in de hemelen en op de aarde is, in eigendom en als schepping, en uw ongeloof aan datgene waaraan gij niet wilt geloven van Zijn gebod, en uw ongehoorzaamheid aan Hem in datgene waarin gij Hem ongehoorzaam zijt, zal niets afdoen aan Zijn koningschap en Zijn heerschappij. "En Allah is Alwetend, Alwijs", dat wil zeggen: "En Allah is Alwetend" omtrent datgene waartoe gij zult komen, hetzij in gehoorzaamheid aan Hem in wat Hij u heeft bevolen en in wat Hij u heeft verboden, hetzij in ongehoorzaamheid daarin — met kennis Zijnerzijds van dat alles van u, toen Hij u beval en verbood. "Alwijs", dat wil zeggen: wijs in Zijn bevel aan u van datgene wat Hij u heeft bevolen, en in Zijn verbod aan u van datgene wat Hij u heeft verboden, en in al het overige van Zijn beschikking over u en over de overige schepselen van Hem.
* * *
De taalkundigen van het Arabisch verschilden van mening over de reden waarom Zijn woord "khayran lakum" (beter voor u) in de accusatief (naṣb) staat.
Sommige grammatici van Kūfa zeiden: "khayran" staat in de accusatief op grond van het uittreden uit (al-khurūj) datgene wat eraan voorafging in de zinsbouw, omdat datgene wat eraan voorafgaat reeds een volledige zin vormt, namelijk Zijn woord "fa-āminū" (gelooft dan). Hij zei: Ik heb de Arabieren dit horen doen bij elke uitspraak die volledig was en waaraan vervolgens, na haar voltooiing, een nieuwe uitspraak werd verbonden, op de wijze waarop "khayr" met het voorafgaande verbonden wordt. Zo zegt men: "la-taqūmanna khayran lak" (sta zeker op, dat is beter voor u), en "law faʿalta dhālika khayran lak" (had gij dat gedaan, dat ware beter voor u), en "ittaqi llāha khayran lak" (vrees Allah, dat is beter voor u). Hij zei: Maar wanneer de uitspraak onvolledig is, dan kan het slechts in de nominatief (rafʿ) staan, zoals uw uitspraak "in tattaqi llāha khayrun lak" (als gij Allah vreest, is dat beter voor u), en وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ ("en dat gij geduld toont, is beter voor u") (Sūrat al-Nisāʾ: 25).
* * *
Een ander van hen zei: De accusatief in "khayr" treedt op omdat de oorspronkelijke uitspraak luidt: "fa-āminū huwa khayrun lakum" (gelooft dan, dat geloof is beter voor u). Toen het woord "huwa" — dat een verwijzing en een verbaal substantief (maṣdar) is — wegviel, werd de uitspraak verbonden met het voorafgaande, en het voorafgaande is bepaald (maʿrifa), terwijl "khayr" onbepaald (nakira) is, zodat het in de accusatief kwam te staan vanwege zijn verbinding met het bepaalde. Dit omdat de impliciete verwijzing afkomstig is van het werkwoord: "qum fa-l-qiyāmu khayrun lak" (sta op, want het opstaan is beter voor u), en "lā taqum fa-tarku l-qiyāmi khayrun lak" (sta niet op, want het nalaten van het opstaan is beter voor u). Toen dit wegviel, werd het met het eerste deel verbonden. Hij zei: Ziet gij niet dat de verwijzing naar de zaak vóór het predicaat geoorloofd is, zodat gij tot de man zegt: "ittaqi llāha huwa khayrun lak" (vrees Allah, dat is beter voor u), dat wil zeggen: het vrezen is beter voor u? Hij zei: De accusatief is niet op grond van een impliciet "yakun" (het zij), want dat zou leiden tot een analogie die deze [verklaring] tenietdoet. Ziet gij niet dat gij zegt: "ittaqi llāha takun muḥsinan" (vrees Allah, dan zijt gij weldoend), maar dat het niet geoorloofd is te zeggen: "ittaqi llāha muḥsinan" (vrees Allah, weldoend) terwijl gij "kāna" impliceert, en dat het niet juist is te zeggen: "unṣurnā akhānā" (help ons, onze broeder) terwijl gij bedoelt: "takun akhānā" (gij zijt onze broeder)? De voorstander van deze opvatting beweerde dat hij dit slechts toelaat bij "afʿal" (de comparatief) in het bijzonder, zodat gij zegt: "ifʿal hādhā khayran lak" (doe dit, dat is beter voor u), en "lā tafʿal hādhā khayran lak" (doe dit niet, dat is beter voor u), en "afḍala lak" (gunstiger voor u), maar gij zegt niet: "ṣalāḥan lak" (een verbetering voor u). En hij beweerde dat het slechts bij "afʿal" gezegd wordt, omdat "afʿal" erop wijst dat dit beter is dan dat.
* * *
Sommige grammatici van Baṣra zeiden: "khayran" staat in de accusatief, omdat Hij, toen Hij tot hen zei "āminū" (gelooft), hun datgene gebood wat beter voor hen is; het is alsof Hij zei: "iʿmalū khayran lakum" (verricht datgene wat beter voor u is). Evenzo: انْتَهُوا خَيْرًا لَكُمْ ("houdt op, dat is beter voor u") (Sūrat al-Nisāʾ: 171). Hij zei: Dit komt slechts voor bij het gebod en het verbod in het bijzonder, en niet bij de mededeling — gij zegt immers niet: "an antahiya khayran lī" (dat ik ophoud, beter voor mij)? Veeleer staat het in de nominatief op grond van twee uitspraken, omdat bij het gebod en het verbod iets geïmpliceerd wordt; het is alsof gij de aangesprokene van het ene naar het andere hebt overgebracht, want toen gij tot hem zei "intahi" (houd op), was het alsof gij tot hem zei: "tree uit dit en treed binnen in iets anders." En hij voerde als bewijs het woord van de dichter ʿUmar ibn Abī Rabīʿa aan:
"Beloof haar [een ontmoeting bij] de twee sidr-bomen van Mālik, of bij de heuvels die daartussen liggen — kies het gemakkelijkste."
— gelijk gij zegt: "wāʿid-hi khayran lak" (beloof hem [een ontmoeting], dat is beter voor u). Hij zei: En ik heb de accusatief hiervan ook in de mededeling gehoord; de Arabieren zeggen: "ātī l-bayta khayran lī wa-atruku-hu khayran lī" (ik kom naar het huis, beter voor mij, en ik laat het, beter voor mij), en dat is overeenkomstig hetgeen ik u bij het gebod en het verbod heb uitgelegd.
* * *
Een ander van hen zei: "khayran" staat in de accusatief door een impliciet werkwoord, waarbij men zich met betrekking tot dat impliciete werkwoord tevredenstelt met de uitspraak "lā tafʿal hādhā" (doe dit niet) of "ifʿal al-khayr" (doe het goede). En hij liet dit ook toe bij andere woorden dan "afʿal", zodat hij zei: "lā tafʿal dhāka ṣalāḥan lak" (doe dat niet, een verbetering voor u).
* * *
Een ander van hen zei: "khayran" staat in de accusatief op grond van het impliciete antwoord "yakun khayran lakum" (het zij beter voor u). En hij zei: zo is het bij elk gebod en verbod.
* * *
