Tafseer van De Vrouwen · An-Nisaa · 4:142
Voorwaar, de huichelaars proberen Allah te misleiden, en Hij vargeldt hun (misleading). En wanneer zij in de shalât staan, staan zij of lui bij, om door de mensen gezien te worden. En zij gedenken Allah slechts weinig.
De uitleg van Zijn woord: إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلاةِ قَامُوا كُسَالَى يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلا قَلِيلا (4:142) (Voorwaar, de hypocrieten trachten Allah te misleiden, terwijl Hij hen misleidt; en wanneer zij opstaan voor het rituele gebed, staan zij lusteloos op, zich vertonend aan de mensen, en zij gedenken Allah slechts weinig.)
Abū Jaʿfar zei: Wij hebben reeds eerder de betekenis aangegeven van "het misleiden van de hypocriet (munāfiq) jegens zijn Heer" en de wijze van "Allahs misleiden van hen", op een manier die het overbodig maakt dit op deze plaats te herhalen, mét de meningsverschillen van wie daarover van mening verschilden.
* * *
De uitleg daarvan is dus: voorwaar, de hypocrieten trachten Allah te misleiden, doordat zij door hun hypocrisie (nifāq) hun bloed en hun bezittingen veilig stellen, terwijl Allah hen misleidt door wat Hij over hen heeft beslist aangaande het sparen van hun bloed op grond van het geloof (īmān) dat zij met hun tongen openlijk beleden, ondanks Zijn kennis van het verborgene van hun innerlijk en hun vasthouden aan het ongeloof (kufr) — als een geleidelijk verlokken (istidrāj) van Zijn kant jegens hen in het wereldse leven, totdat zij Hem in het Hiernamaals ontmoeten, waarop Hij hen wegens het ongeloof dat zij verborgen hielden in het Vuur van de hel (jahannam) doet binnengaan, zoals:
10721- Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "Voorwaar, de hypocrieten trachten Allah te misleiden, terwijl Hij hen misleidt". Hij zei: Hij geeft hun op de Dag der Opstanding een licht waarmee zij met de moslims voortgaan, zoals zij met hen waren in het wereldse leven; vervolgens ontneemt Hij hun dat licht en dooft het, zodat zij in hun duisternis blijven staan, en er wordt tussen hen een muur opgetrokken.
10722- Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, hij zei: Ibn Jurayj zei: "Voorwaar, de hypocrieten trachten Allah te misleiden, terwijl Hij hen misleidt". Hij zei: het werd geopenbaard over ʿAbd Allāh ibn Ubayy en Abū ʿĀmir ibn al-Nuʿmān en over de hypocrieten. "Trachten Allah te misleiden, terwijl Hij hen misleidt" — hij zei: zoals Zijn woord in "al-Baqarah": يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يَخْدَعُونَ إِلا أَنْفُسَهُمْ [soera al-Baqarah: 9] (zij trachten Allah en hen die geloven te misleiden, doch zij misleiden slechts zichzelf). Hij zei: en wat betreft Zijn woord "terwijl Hij hen misleidt", dat slaat — zo zegt hij — op het licht dat aan de hypocrieten samen met de gelovigen gegeven wordt; hun wordt dus het licht gegeven, maar wanneer zij de muur bereiken, wordt het ontnomen — en dat is wat Allah vermeldt in Zijn woord انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ [soera al-Ḥadīd: 13] (wacht op ons, opdat wij iets van uw licht mogen ontlenen). Hij zei: dat is Zijn woord "terwijl Hij hen misleidt".
10723- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Yazīd ibn Hārūn heeft ons verteld, op gezag van Sufyān ibn Ḥusayn, op gezag van al-Ḥasan: dat hij, wanneer hij las "Voorwaar, de hypocrieten trachten Allah te misleiden, terwijl Hij hen misleidt", zei: Aan iedere gelovige en hypocriet wordt een licht gegeven waarmee zij voortgaan, totdat zij, wanneer zij de Brug (al-Ṣirāṭ) bereiken, het licht van de hypocrieten gedoofd wordt, terwijl de gelovigen met hun licht doorgaan; dan roepen zij hun toe: انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ tot aan Zijn woord وَلَكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَكُمْ [soera al-Ḥadīd: 13, 14] (wacht op ons, opdat wij iets van uw licht mogen ontlenen … maar gij hebt uzelf in verzoeking gebracht). Al-Ḥasan zei: dat is dus Allahs misleiden van hen.
* * *
Wat betreft Zijn woord "en wanneer zij opstaan voor het rituele gebed, staan zij lusteloos op, zich vertonend aan de mensen": dat betekent dat de hypocrieten niets verrichten van de daden die Allah de gelovigen heeft opgelegd op de wijze van nadering tot Allah daarmee, omdat zij niet overtuigd zijn van een terugkeer, noch van beloning, noch van bestraffing; zij verrichten slechts datgene wat zij verrichten aan uiterlijke daden ter behoud van zichzelf, en uit vrees voor de gelovigen voor hun leven, dat zij gedood of van hun bezittingen beroofd zouden worden. Wanneer zij dus opstaan voor het rituele gebed (ṣalāh), dat tot de uiterlijke verplichtingen behoort, staan zij er lusteloos voor op, uit vertoon aan de gelovigen opdat dezen hen tot zich zouden rekenen, terwijl zij niet tot hen behoren, want zij geloven niet in de verplichting en de bindendheid ervan voor hen; in hun opstaan ervoor zijn zij dus lusteloos, zoals:
10724- Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woord "en wanneer zij opstaan voor het rituele gebed, staan zij lusteloos op". Hij zei: Bij Allah, ware het niet om de mensen, dan zou de hypocriet niet bidden, en hij bidt slechts uit vertoon en om gehoord te worden.
10725- Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord "en wanneer zij opstaan voor het rituele gebed, staan zij lusteloos op, zich vertonend aan de mensen". Hij zei: het zijn de hypocrieten; ware het niet om het vertoon, dan zouden zij niet bidden.
* * *
Wat betreft Zijn woord "en zij gedenken Allah slechts weinig": wellicht zou iemand kunnen zeggen: is er soms in de gedachtenis van Allah iets dat weinig is?
Tot hem wordt gezegd: de betekenis daarvan is — anders dan waarvan gij uitgingt —: en zij gedenken Allah slechts met een gedenken uit vertoon, om daarmee van zichzelf de dood, de gevangenneming en de beroving van bezittingen af te wenden; niet de gedenking van een overtuigde die de eenheid van Allah voor waar houdt en het Heerschap zuiver aan Hem toekent. Daarom heeft Allah het "weinig" genoemd, omdat daarmee niet Allah beoogd wordt, noch de nadering tot Allah ermee nagestreefd wordt, noch de beloning van Allah en wat bij Hem is ermee bedoeld wordt. Het is dus, hoeveel het ook moge zijn, vanuit het oogpunt dat het degene die het verricht en het gedenkt vermoeit, gelijk aan de luchtspiegeling die een uiterlijke schijn heeft zonder de werkelijkheid van water.
* * *
En in overeenstemming met wat wij hierover hebben gezegd, spraken ook de mensen van de uitleg.
*Vermelding van wie dat zei:
10726- Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Abū Usāma heeft ons verteld, op gezag van Abū al-Ashhab, die zei: al-Ḥasan las "en zij gedenken Allah slechts weinig", en hij zei: het was slechts weinig omdat het voor iets anders dan Allah was.
10727- Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "en zij gedenken Allah slechts weinig". Hij zei: de gedenking van de hypocriet was slechts weinig, omdat Allah haar niet aanvaardde. En alles wat Allah verwerpt is weinig, en alles wat Allah aanvaardt is veel.
