Tabari
Terug naar surah 4, ayah 13

Tafseer van De Vrouwen · An-Nisaa · 4:13

تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ ۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدْخِلْهُ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ

Dit zijn de door Allah vastgestelde bepalingen en hij die Allah en Zijn Boodschapper gehoorzaamt: Hij (Allah) zal hem het Paradijs binnenleiden, waar waaronder door de rivieren stromen. Zij zijn eeuwig levenden daarin. En dat is de geweldige overwinning.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak, de Verhevene: Dat zijn de grenzen van Allah (ḥudūd). En wie Allah en Zijn Boodschapper gehoorzaamt, hem zal Hij tuinen binnenvoeren waar de rivieren onderdoor stromen, daarin eeuwig verblijvend. En dat is de geweldige zegepraal (4:13).

    Abū Jaʿfar zei: De uitleggers verschilden van mening over de uitleg van Zijn uitspraak: "Dat zijn de grenzen van Allah." Sommigen van hen zeiden: Hiermee bedoelt Hij: Dat zijn de voorwaarden van Allah.

    * Vermelding van wie dat zei:

    8790 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "Dat zijn de grenzen van Allah", hij zegt: de voorwaarden van Allah.

    * * *

    Anderen zeiden: Veeleer is de betekenis daarvan: Dat is de gehoorzaamheid aan Allah.

    * Vermelding van wie dat zei:

    8791 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās, betreffende zijn uitspraak: "Dat zijn de grenzen van Allah", dat wil zeggen: de gehoorzaamheid aan Allah, te weten de erfdelen (mīrāth) die Allah heeft benoemd.

    * * *

    Anderen zeiden: De betekenis daarvan is: Dat is de gewoonte van Allah (sunna) en Zijn gebod.

    * * *

    Anderen zeiden: Veeleer is de betekenis daarvan: Dat zijn de verplichtingen van Allah (farāʾiḍ).

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: En de juiste van de uitspraken daaromtrent is wat wij gaan uiteenzetten, namelijk dat de "grens" (ḥadd) van elk ding datgene is wat het scheidt van iets anders. Daarom worden de grenzen van het huis en de grenzen van de landerijen "grenzen" (ḥudūd) genoemd, vanwege hun scheiding tussen datgene wat ermee is afgebakend en het overige.

    Zo ook Zijn uitspraak: "Dat zijn de grenzen van Allah", waarvan de betekenis is: deze verdeling die jullie Heer voor jullie heeft verdeeld, en de verplichtingen die Hij voor jullie levenden heeft vastgesteld uit jullie doden in dit vers, overeenkomstig wat Hij in deze twee verzen heeft opgelegd en verduidelijkt – "de grenzen van Allah", dat wil zeggen: de scheidingen tussen gehoorzaamheid aan Allah en ongehoorzaamheid aan Hem in jullie verdeling van de erfenissen van jullie doden, zoals Ibn ʿAbbās heeft gezegd. Hij heeft "gehoorzaamheid aan Allah" weggelaten – terwijl de bedoeling is: de grenzen van de gehoorzaamheid aan Allah – omdat Hij Zich vergenoegde met de kennis van degenen tot wie dit gericht is omtrent de betekenis van de uitspraak, zodat de vermelding ervan achterwege bleef. Het bewijs voor de juistheid van wat wij daaromtrent hebben gezegd, is Zijn uitspraak: "En wie Allah en Zijn Boodschapper gehoorzaamt", en het vers dat daarop volgt: En wie Allah en Zijn Boodschapper ongehoorzaam is.

    * * *

    De uitleg van het vers is dan: deze verdeling die jullie Heer onder jullie heeft verdeeld, o mensen, betreffende de erfenissen van jullie doden, zijn scheidingen waarmee Hij voor jullie heeft afgebakend tussen gehoorzaamheid aan Hem en ongehoorzaamheid aan Hem, en grenzen voor jullie waartoe jullie je dienen te beperken en die jullie niet mogen overschrijden, opdat onder jullie de mensen van Zijn gehoorzaamheid onderscheiden worden van de mensen van Zijn ongehoorzaamheid, in datgene wat Hij jullie heeft opgedragen omtrent de verdeling van de erfenissen van jullie doden onder jullie, en in datgene wat Hij jullie daarvan heeft verboden.

    Vervolgens berichtte Hij, verheven zij Zijn lof, over wat Hij voor elk van de twee groepen onder hen heeft bereid, en zei tot de groep van de mensen van Zijn gehoorzaamheid daarin: "En wie Allah en Zijn Boodschapper gehoorzaamt" in het handelen naar wat Hij hem heeft opgedragen, en in het zich houden aan wat Hij voor hem heeft afgebakend bij de verdeling van de erfenissen en het overige, en zich onthoudt van wat Hij hem daarin en in het overige heeft verboden, "hem zal Hij tuinen binnenvoeren waar de rivieren onderdoor stromen."

    * * *

    Zijn uitspraak "hem zal Hij tuinen binnenvoeren" betekent: gaarden waar de rivieren onder hun aanplant en hun bomen door stromen, "daarin eeuwig verblijvend", Hij zegt: daarin voor altijd blijvend, zij sterven daarin niet en zij vergaan niet, en zij worden er niet uit verdreven. "En dat is de geweldige zegepraal."

    Hij zegt: En het binnenvoeren door Allah van hen in de tuinen die Hij heeft beschreven, overeenkomstig wat Hij daarvan beschreef, is "de geweldige zegepraal", dat wil zeggen: de geweldige redding en voorspoed (al-falaḥ).

    * * *

    En overeenkomstig wat wij daaromtrent hebben gezegd, hebben de uitleggers gesproken.

    * Vermelding van wie dat zei:

    8792 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft ons verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid: "Dat zijn de grenzen van Allah, en wie Allah en Zijn Boodschapper gehoorzaamt, hem zal Hij binnenvoeren", het vers. Hij zei: Aangaande de zaak van de erfenissen die tevoren is vermeld.

    8793 - Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, betreffende zijn uitspraak: "Dat zijn de grenzen van Allah", die Hij voor Zijn schepselen heeft afgebakend, en Zijn verplichtingen onder hen betreffende de erfenis en de verdeling. Houdt jullie dus daaraan en overschrijdt ze niet naar iets anders.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله تعالى : تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (13) قال أبو جعفر: اختلف أهل التأويل في تأويل قوله: " تلك حدود الله ". فقال بعضهم: يعني به: تلك شروط الله. (41) *ذكر من قال ذلك: 8790 - حدثنا محمد بن الحسين قال، حدثنا أحمد بن مفضل قال، حدثنا &; 8-69 &; أسباط، عن السدي: " تلك حدود الله "، يقول: شروط الله. * * * وقال آخرون: بل معنى ذلك: تلك طاعة الله. * ذكر من قال ذلك: 8791 - حدثني المثنى قال: حدثنا أبو صالح قال، حدثنا معاوية بن صالح، عن علي بن أبي طلحة، عن ابن عباس قوله: " تلك حدود الله "، يعني: طاعة الله، يعني المواريث التي سمَّى الله. * * * وقال آخرون: معنى ذلك: تلك سنة الله وأمره. * * * وقال آخرون: بل معنى ذلك: تلك فرائض الله. * * * وقال أبو جعفر: وأولى الأقوال في ذلك بالصواب ما نحن مبيِّنوه، وهو أن " حدّ" كل شيء: ما فصَل بينه وبين غيره، ولذلك قيل لحدود الدار وحدود الأرضين: " حدود "، لفصلها بين ما حُدَّ بها وبين غيره. (42) فكذلك قوله: " تلك حدود الله "، معناه: هذه القسمة التي قسمها لكم ربكم، والفرائض التي فرضها لأحيائكم من موتاكم في هذه الآية على ما فرض وبيَّن في هاتين الآيتين،" حدود الله "، يعني: فصول ما بين طاعة الله ومعصيته في قسمكم مواريث موتاكم، كما قال ابن عباس. (43) وإنما ترك " طاعة الله "، (44) والمعنى بذلك: حدود طاعة الله، اكتفاء بمعرفة المخاطبين بذلك بمعنى الكلام من ذكرها. والدليل على صحة ما قلنا في ذلك قوله: " ومن يطع الله ورسوله "، والآية التي بعدها: وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ . (45) * * * فتأويل الآية إذًا: هذه القسمة التي قسم بينكم، أيها الناس، عليها ربكم مواريثَ موتاكم، فصولٌ فصَل بها لكم بين طاعته ومعصيته، وحدود لكم تنتهون إليها فلا تتعدَّوها، ليعلم منكم أهلَ طاعته من أهل معصيته، (46) فيما أمركم به من قسمة مواريث موتاكم بينكم، وفيما نهاكم عنه منها. ثم أخبر جل ثناؤه عما أعدَّ لكل فريق منهم فقال لفريق أهل طاعته في ذلك: " ومن يطع الله ورسوله " في العمل بما أمره به، والانتهاء إلى ما حدَّه له في قسمة المواريث وغيرها، ويجتنبْ ما نهاه عنه في ذلك وغيره =" يدخله جنات تجري من تحتها الأنهار ". * * * = فقوله: " يدخله جنات "، يعني: بساتين تجري من تحت غروسها وأشجارها الأنهار =" خالدين فيها "، يقول: باقين فيها أبدًا لا يموتون فيها ولا يفنون، ولا يُخْرجون منها = (47) " وذلك الفوز العظيم ". يقول: وإدخال الله إياهم الجنانَ التي وصفها على ما وصف من ذلك " الفوز العظيم "، يعني: الفَلَح العظيم. (48) * * * وبنحو ما قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: 8792 - حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثنا حجاج، عن ابن جريج، عن مجاهد: " تلك حدود الله ومن يطع الله ورسوله يدخله " الآية، قال: في شأن المواريث التي ذكر قبل. 8793 - حدثنا بشر بن معاذ قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة قوله: " تلك حدود الله "، التي حدَّ لخلقه، وفرائضه بينهم من الميراث والقسمة، فانتهوا إليها ولا تعدَّوها إلى غيرها. ------------------------------ الهوامش : (41) انظر تفسير"الحدود" فيما سلف 3: 546 ، 547 / 4: 564 ، 565 ، 583 - 585 ، 599 ، وفي هذا الموضع تفصيل لم يسبق مثله فيما سلف ، وهو تفصيل في غاية الجودة والدقة. (42) في المخطوطة والمطبوعة: "لفصولها بين ما حد بها وبين غيره" كأن"الفصول" مصدر"فصل بين الشيئين يفصل" ، ولكن أهل اللغة لم يجعلوا ذلك مصدرًا لهذا المعنى ، بل قالوا مصدره"الفصل". أما "الفصول" فهو مصدر"فصل فلان من عندي" إذا خرج. والذي قاله أصحاب اللغة هو الصواب المحض. وأنا أرجح أن الناسخ أسقط من الكلام شيئًا ، وأن أصل عبارة الطبري: "ولذلك قيل لحدود الدار وحدود الأرضين حدود - وهي فصولها ، لفصلها..." ، و"الفصول" هنا ، وكما ستأتي في عبارته بعد ، جمع"فصل" (بفتح فسكون) ، وهو مثل"الحد" ، وهو الحاجز بين الشيئين. (43) يعني في الأثر رقم: 8791. (44) هكذا في المخطوطة والمطبوعة: "طاعة الله" ، وإنما المتروك"طاعة" وحدها: فكنت أوثر أن يكون الكلامْ: "وإنما ترك - طاعة - والمعنى بذلك...". (45) في المطبوعة والمخطوطة: "الآية التي بعدها" بإسقاط واو العطف ، وهو فساد ، والصواب إثباتها. وهذه حجة ظاهرة مبينة في تفسير معنى"حدود الله" ، ورحم الله أبا جعفر وجزاه خيرًا عن كتابه. (46) في المطبوعة: "وفصل منكم أهل طاعته من أهل معصيته" ، لم يحسن قراءة ما كان في المخطوطة فبدله ، وكان فيها: "لسلم منكم أهل طاعته" كأنها رؤوس"سين" ، وصواب قراءتها ما أثبت. (47) انظر تفسير"الجنات" ، و"الخلود" فيما سلف من فهارس اللغة. (48) انظر تفسير"الفوز" فيما سلف: 7: 452: 472. وقوله"الفلح" (بفتح الفاء واللام معًا). و"الفلح": و"الفلاح": الفوز والنجاة والبقاء في النعيم والخير.