Tabari
Terug naar surah 4, ayah 112

Tafseer van De Vrouwen · An-Nisaa · 4:112

وَمَن يَكْسِبْ خَطِيٓـَٔةً أَوْ إِثْمًۭا ثُمَّ يَرْمِ بِهِۦ بَرِيٓـًۭٔا فَقَدِ ٱحْتَمَلَ بُهْتَٰنًۭا وَإِثْمًۭا مُّبِينًۭا

En wie een fout of een zonde begaat en die dan toeschrijft aan degene die onschuldig is: voorzeker, hij laadt een lasterlijk verzinsel en een duidelijke zonde op zich.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: وَلَوْلا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا (4:113)

    (En ware niet Allahs gunst over u en Zijn barmhartigheid, dan zou een groep van hen hebben getracht u te misleiden; maar zij misleiden slechts zichzelf en zij berokkenen u geen enkel kwaad. En Allah heeft het Boek en de wijsheid op u neergezonden en u geleerd wat gij niet wist; en Allahs gunst over u is geweldig.)

    Abū Jaʿfar zei: Met Zijn woord, de Verhevene: "En ware niet Allahs gunst over u en Zijn barmhartigheid" — en ware het niet dat Allah u begunstigde, o Mohammed (de Profeet ﷺ), en u beschermde door Zijn ingeving van het juiste en Zijn verheldering aan u van de zaak van deze verrader, zodat gij u daarom onthield van het pleiten voor hem en van het verdringen van de rechtmatigen van het recht dat zij tegen hem hadden — "dan zou een groep van hen hebben getracht u te misleiden". Hij zegt: dan zou een fractie van hen hebben getracht — dat wil zeggen: van dezen die zichzelf bedriegen — "u te misleiden", dat wil zeggen: u te doen afdwalen van het pad van de waarheid. En dat vanwege hun verhullen van de zaak van de verrader voor hem ﷺ, en hun getuigenis voor de verrader bij hem dat hij vrij was van wat hem ten laste was gelegd, en hun verzoek aan hem om hem te verontschuldigen en zijn verontschuldiging te bepleiten onder zijn metgezellen. Toen zei Allah, de Gezegende en Verhevene: maar dezen die getracht hebben u te doen afdwalen van het verplichte oordeel in de zaak van deze verrader betreffende het harnas van zijn buurman, misleiden niemand "behalve zichzelf".

    Indien iemand vraagt: op welke wijze misleidden zij zichzelf?

    Dan wordt geantwoord: de wijze waarop zij zichzelf misleidden is dat zij zichzelf inzetten op een pad anders dan dat wat Allah hun heeft toegestaan. Want Allah, de Verhevene, had hun reeds tevoren geboden in wat Hij in Zijn Boek bij monde van Zijn Boodschapper aan Zijn schepselen had laten neerdalen: het verbod om elkaar te helpen in zonde en overtreding, en het gebod om elkaar te helpen in de waarheid. Het was dus voor Allah verplicht dat wie zich inspande voor de zaak van de verraders — over wier zaak Allah zegt in Zijn woord: وَلا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (En wees geen pleitbezorger voor de verraders) — degene zou helpen die zij onrecht aandeden, en niet degene die met hen twistte bij de Boodschapper van Allah ﷺ in het opeisen van zijn recht op hen. Hun inspanning om hen te helpen, in plaats van degene te helpen die zij onrecht aandeden, was dus een inzet van henzelf op een pad anders dan het pad van Allah. En dat is het misleiden van zichzelf dat Allah heeft beschreven toen Hij zei: "maar zij misleiden slechts zichzelf".

    "En zij berokkenen u geen enkel kwaad" — en dezen die getracht hebben u te doen afglijden van de waarheid in de zaak van deze verrader uit zijn volk en stam berokkenen u geen kwaad — "geen enkel" — want Allah is uw bevestiger en uw versterker in uw aangelegenheden, en Hij maakt u de zaak duidelijk van hen die zich inspanden om u van de waarheid af te doen dwalen in zijn zaak en in hun zaak, en Hij ontmaskert zo hem en hen.

    En Zijn woord: "En Allah heeft het Boek en de wijsheid op u neergezonden" — Hij zegt: en tot Allahs gunst over u, o Mohammed, behoort, naast alle overige gunsten waarmee Hij u begenadigd heeft, dat Hij op u "het Boek" heeft neergezonden, en dat is de Koran waarin de uiteenzetting van alle dingen is, en leiding en vermaning — "en de wijsheid", dat wil zeggen: en Hij heeft op u, naast het Boek, de wijsheid (ḥikma) neergezonden, en dat is wat in het Boek slechts beknopt is vermeld, van wat het toelaat en verbiedt, en zijn gebod en verbod, en zijn voorschriften, en zijn belofte en zijn dreiging — "en Hij heeft u geleerd wat gij niet wist" van de berichten der vroegeren en der lateren, en wat geweest is en wat zijn zal. Dit alles behoort tot Allahs gunst over u, o Mohammed, sinds Hij u geschapen heeft. Wees Hem dus dankbaar voor de weldadigheid die Hij u betoond heeft, door vast te houden aan Zijn gehoorzaamheid, en door te haasten naar Zijn welbehagen en Zijn liefde, en door te volharden in het handelen naar wat tot u is neergezonden in Zijn Boek en Zijn wijsheid, en door je te verzetten tegen wie tracht u te doen afdwalen van Zijn pad en de weg van Zijn godsdienst. Want Allah is het die zich over u ontfermt door Zijn gunst, en die u behoedt voor de boosaardigheid van wie u kwaad wenst en tracht u van Zijn weg af te houden, zoals Hij u behoed heeft voor de groep die getracht heeft u van Zijn weg te doen afdwalen in de zaak van deze verrader. En niemand behalve Hij kan u redden van het kwaad indien Hij dat voor u wil, indien gij Hem in enig deel van Zijn gebod en verbod zoudt tegenstreven en de begeerte zoudt volgen van wie tracht u van Zijn weg af te houden.

    En dit vers is een waarschuwing van Allah aan Zijn Profeet Mohammed ﷺ op de plaats van zijn vergissing, en een herinnering van Hem aan hem aangaande wat voor hem verplicht is uit hoofde van Zijn recht.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : وَلَوْلا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا (113) قال أبو جعفر: يعني بقوله جل ثناؤه: " ولولا فضل الله عليك ورحمته "، ولولا أن الله تفضل عليك، يا محمد، (75) فعصمك بتوفيقه وتبيانه لك أمر هذا الخائن، فكففت لذلك عن الجدال عنه، ومدافعة أهل الحق عن حقهم قِبَله=" لهمت طائفة منهم "، يقول: لهمت فرقة منهم، (76) يعني: من هؤلاء الذين يختانون أنفسهم=" أن يضلوك "، يقول: يزلُّوك عن طريق الحق، (77) وذلك لتلبيسهم أمر الخائن عليه صلى الله عليه وسلم، وشهادتهم للخائن عنده بأنه بريء مما ادعى عليه، ومسألتهم إياه أن يعذره ويقوم بمعذرته في أصحابه، فقال الله تبارك وتعالى: وما يضل هؤلاء الذين هموا بأن يضلوك عن الواجب من الحكم في أمر هذا الخائن درعَ جاره،" إلا أنفسهم ". * * * فإن قال قائل: ما كان وجه إضلالهم أنفسَهم؟ قيل: وجهُ إضلالهم أنفسهم: أخذُهم بها في غير ما أباح الله لهم الأخذَ بها فيه من سبله. وذلك أن الله جل ثناؤه قد كان تقدّم إليهم فيما تقدّم في كتابه على لسان رسوله إلى خلقه، بالنهي عن أن يتعاونوا على الإثم والعدوان، والأمر بالتعاون على الحق. فكان من الواجب لله فيمن سعى في أمر الخائنين الذين وصف الله أمرهم بقوله: وَلا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا ، معاونة من ظلموه، دون من خاصمهم إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم في طلب حقه منهم. فكان سعيهم في معونتهم، دون معونة من ظلموه، أخذًا منهم في غير سبيل الله. وذلك هو إضلالهم أنفسهم الذي وصفه الله فقال: " وما يضلون إلا أنفسهم ". * * * =" وما يضرونك من شيء "، وما يضرك هؤلاء الذين هموا لك أن يزلُّوك عن الحق في أمر هذا الخائن من قومه وعشيرته=" من شيء "، لأن الله مثبِّتك ومسدِّدك في أمورك، ومبيِّن لك أمر من سعوا في إضلالك عن الحق في أمره وأمرهم، ففاضِحُه وإياهم. = وقوله: " وأنـزل الله عليك الكتاب والحكمة "، يقول: ومن فضل الله عليك، يا محمد، مع سائر ما تفضَّل به عليك من نعمه، أنه أنـزل عليك " الكتاب "، وهو القرآن الذي فيه بيان كل شيء وهدًى وموعظة=" والحكمة "، يعني: وأنـزل عليك مع الكتاب الحكمة، وهي ما كان في الكتاب مجملا ذكره، من حلاله وحرامه، وأمره ونهيه، وأحكامه، ووعده ووعيده (78) =" وعلمك ما لم تكن تعلم " من خبر الأولين والآخرين، وما كان وما هو كائن، فكل ذلك من فضل الله عليك، يا محمد، مُذْ خلقك، (79) فاشكره على ما أولاك من إحسانه إليك، بالتمسك بطاعته، &; 9-201 &; والمسارعة إلى رضاه ومحبته، ولزوم العمل بما أنـزل إليك في كتابه وحكمته، ومخالفة من حاول إضلالك عن طريقه ومنهاج دينه، فإن الله هو الذي يتولاك بفضله، ويكفيك غائلة من أرادك بسوء وحاول صدّك عن سبيله، كما كفاك أمر الطائفة التي همت أن تضلك عن سبيله في أمر هذا الخائن. ولا أحد دونه ينقذك من سوء إن أراد بك، إن أنت خالفته في شيء من أمره ونهيه، واتبعت هوى من حاول صدَّك عن سبيله. * * * وهذه الآية تنبيهٌ من الله نبيَّه محمدًا صلى الله عليه وسلم على موضع خطئه، (80) وتذكيرٌ منه له الواجبَ عليه من حقه. * * * --------------- (75) انظر تفسير"الفضل" فيما سلف من فهارس اللغة. (76) انظر تفسير"طائفة" فيما سلف 141 ، تعليق: 1 ، والمراجع هناك. (77) انظر تفسير"الإضلال" فيما سلف 8 : 507 ، تعليق: 1 ، والمراجع هناك. (78) انظر تفسير"الحكمة" فيما سلف 3 : 87 ، 88 ، 211 / 5 : 15 ، وغيرها من المواضع في فهارس اللغة. (79) في المطبوعة والمخطوطة: "وما كان وما هو كائن قبل ذلك من فضل الله عليك" ، وهو غير مستقيم ، والصواب ما أثبت ، "فكل" مكان"قبل". (80) في المطبوعة: "موضع حظه" ، وهي في المخطوطة غير منقوطة ، وهذا صواب قراءتها موافقا لسياق القصة.