Tafseer van De in Rijen Geschaarden · As-Saaffaat · 37:65
De kolven ervan zijn als satanskoppen.
Zijn woord طَلْعُهَا كَأَنَّهُ رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ("Haar vruchtknoppen zijn als de hoofden van duivels" — 37:65): de Verhevene, wiens lof wordt vermeld, zegt: het is alsof de vruchtknop van deze boom — Hij bedoelt de zaqqūm-boom — in zijn lelijkheid en weerzinwekkendheid de hoofden van de duivels zijn in hun lelijkheid.
En er is vermeld dat dit in de recitatie van ʿAbd Allāh staat als: "Voorwaar, het is een boom die opschiet in de bodem van het Hellevuur (al-jaḥīm)."
Zoals Bishr ons heeft verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woord طَلْعُهَا كَأَنَّهُ رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ("Haar vruchtknoppen zijn als de hoofden van duivels"), hij zei: Hij vergeleek het daarmee.
Indien iemand zou zeggen: wat is de wijze waarop Hij de vruchtknop van deze boom vergelijkt met de hoofden van de duivels in lelijkheid, terwijl wij geen kennis hebben van de mate van lelijkheid van de hoofden van de duivels? Een ding wordt immers slechts met een ander ding vergeleken om degene voor wie de vergelijking wordt gemaakt te onderrichten over de nabije gelijkenis tussen de twee vergeleken zaken, mits degene voor wie de vergelijking wordt gemaakt beide zaken kent, of ten minste één ervan. En het is bekend dat degenen tot wie dit vers gericht werd, van de polytheïsten (mushrikīn), de zaqqūm-boom niet kenden, noch de hoofden van de duivels, en dat zij geen van beide hadden gezien, geen van beide.
Hem wordt geantwoord: wat de zaqqūm-boom betreft, die heeft Allah, de Verhevene wiens lof wordt vermeld, voor hen beschreven en uiteengezet, totdat zij wisten wat hij was en wat zijn kenmerk was. Hij zei tegen hen: شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ * طَلْعُهَا كَأَنَّهُ رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ("een boom die opschiet uit de bodem van het Hellevuur; haar vruchtknoppen zijn als de hoofden van duivels"). Zo liet Hij hen niet in onwetendheid daarover. En wat Zijn vergelijking van haar vruchtknop met de hoofden van de duivels betreft, ik zeg: voor elk daarvan is er een begrijpelijke wijze. De eerste is dat de vergelijking met de hoofden van de duivels geschiedt overeenkomstig hetgeen gebruikelijk was onder degenen tot wie het vers gericht was. Want het gebruik der mensen onder elkaar is zo verlopen dat, wanneer iemand van hen iets in lelijkheid wil overdrijven, hij zegt: "het is alsof het een duivel is." Dat is dus één van de uitspraken. De tweede is dat de vergelijking is met de kop van een bepaalde slang, bij de Arabieren bekend onder de naam "duivel" (shayṭān); dat is een slang met een kuif, naar wat vermeld wordt, lelijk van gezicht en aanblik. En haar bedoelde de dichter van de rajaz met zijn woorden:
ʿAnjarid, zij zweert wanneer ik zweer
als de duivel van de ḥamāṭ, met een kuif.
En men reciteert het ook als "ʿUjayyiz". De derde is dat de vergelijking is met een bekende plant die "de hoofden van de duivels" wordt genoemd, waarvan vermeld is dat zij een lelijke kop heeft.
