Tafseer van De Schepper · Faatir · 35:32
Daarna deden Wij degenen die Wij verkozen van Onze dienaren het Boek erven. En onder hen zijn er die zichzelf onrecht aandoen, en onder hen zijn er die gematigd zijn, en onder hen zijn er die wedijveren in de goede werken, met toestemming van Allah. Dat is de grote gunst.
De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren; onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, en onder hen is er die de middenweg houdt, en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden met de toestemming van Allah; dat is de grote gunst (35:32).
De geleerden van de uitleg verschilden over de betekenis van het Boek dat Allah in deze vers vermeldt als datgene wat Hij heeft doen erven aan degenen die Hij heeft uitverkoren onder Zijn dienaren, en over wie de uitverkorenen onder Zijn dienaren zijn, en wie degene is die zichzelf onrecht aandoet. Sommigen zeiden: het Boek zijn de Boeken die Allah heeft neergezonden vóór de Furqān (de Koran). En de uitverkorenen onder Zijn dienaren zijn de gemeenschap (umma) van Mohammed (de Profeet ﷺ). En degene die zichzelf onrecht aandoet zijn de misdadigers onder hen.
* Vermelding van wie dat gezegd heeft:
ʿAlī heeft ons verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, betreffende Zijn woord Vervolgens deden Wij het Boek erven... tot aan Zijn woord de grote gunst: zij zijn de gemeenschap van Mohammed (de Profeet ﷺ); Allah deed hen elk Boek dat Hij heeft neergezonden erven; degene onder hen die onrecht doet wordt vergeven, degene die de middenweg houdt wordt met een lichte afrekening afgerekend, en degene die voorop loopt treedt het paradijs binnen zonder afrekening.
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥakam ibn Bashīr heeft ons verteld, hij zei: ʿAmr ibn Qays heeft ons verteld, op gezag van ʿAbd Allāh ibn ʿĪsā, op gezag van Yazīd ibn al-Ḥārith, op gezag van Shaqīq, op gezag van Abū Wāʾil, op gezag van ʿAbd Allāh ibn Masʿūd, dat hij zei: deze gemeenschap zal op de Dag der Opstanding in drie derden zijn: een derde treedt het paradijs binnen zonder afrekening, een derde wordt met een lichte afrekening afgerekend, en een derde komt met grote zonden, totdat Hij zegt: wie zijn dezen? — en Hij, de Gezegende en Verhevene, weet het — waarop de engelen zeggen: dezen zijn gekomen met grote zonden, behalve dat zij geen deelgenoten aan U hebben toegekend; waarop de Heer zegt: doet dezen binnentreden in de wijdheid van Mijn barmhartigheid. En ʿAbd Allāh reciteerde deze vers Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren.
Ḥumayd ibn Masʿada heeft ons verteld, hij zei: Yazīd ibn Zurayʿ heeft ons verteld, hij zei: ʿAwn heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn al-Ḥārith ibn Nawfal heeft ons verteld, hij zei: Kaʿb al-Aḥbār heeft ons verteld dat degene die zichzelf onrecht aandoet uit deze gemeenschap, en degene die de middenweg houdt, en degene die voorop loopt in de goede daden — zij allen zijn in het paradijs. Zie je niet dat Allah zei Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren... tot aan Zijn woord iedere ondankbare?
ʿAlī ibn Saʿīd al-Kindī heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn al-Mubārak heeft ons verteld, op gezag van ʿAwf, op gezag van ʿAbd Allāh ibn al-Ḥārith ibn Nawfal, hij zei: ik hoorde Kaʿb zeggen, betreffende onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, en onder hen is er die de middenweg houdt, en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden met de toestemming van Allah, hij zei: zij allen zijn in het paradijs; en hij reciteerde deze vers Tuinen van ʿAdn (eeuwige verblijfplaats) die zij binnentreden.
Al-Ḥasan ibn ʿArafa heeft ons verteld, hij zei: Marwān ibn Muʿāwiya al-Fazārī heeft ons verteld, op gezag van ʿAwf ibn Abī Jabala, hij zei: ʿAbd Allāh ibn al-Ḥārith ibn Nawfal heeft ons verteld, hij zei: Kaʿb heeft ons verteld dat de onrechtdoener uit deze gemeenschap, en degene die de middenweg houdt, en degene die voorop loopt in de goede daden — zij allen zijn in het paradijs. Zie je niet dat Allah zei Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren... tot aan Zijn woord vermoeidheid, en (over) degenen die ongelovig waren: voor hen is het vuur van de hel (jahannam). Hij zei: Kaʿb zei: dezen zijn de mensen van het Vuur.
Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, op gezag van ʿAwf, hij zei: ik hoorde ʿAbd Allāh ibn al-Ḥārith zeggen: Kaʿb zei: voorwaar, degene die zichzelf onrecht aandoet, en degene die de middenweg houdt, en degene die voorop loopt in de goede daden uit deze gemeenschap — zij allen zijn in het paradijs. Zie je niet dat Allah zegt Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren... totdat hij Zijn woord bereikte Tuinen van ʿAdn die zij binnentreden?
Yaʿqūb ibn Ibrāhīm heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, hij zei: Ḥumayd heeft ons bericht, op gezag van Isḥāq ibn ʿAbd Allāh ibn al-Ḥārith, op gezag van zijn vader, dat Ibn ʿAbbās aan Kaʿb vroeg over Zijn woord, de Verhevene Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren... tot aan Zijn woord met de toestemming van Allah, waarop hij zei: hun schouders raken elkaar aan, bij de Heer van de Kaʿba, vervolgens worden zij naar hun daden de voorrang verleend.
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥakam ibn Bashīr heeft ons verteld, hij zei: ʿAmr ibn Qays heeft ons verteld, op gezag van Abū Isḥāq al-Sabīʿī, betreffende deze vers Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren, hij zei: Abū Isḥāq zei: wat betreft wat ik gehoord heb sinds zestig jaar — zij allen zijn gered.
Hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, op gezag van Mohammed ibn al-Ḥanafiyya, hij zei: voorwaar, het is een begenadigde gemeenschap; de onrechtdoener wordt vergeven, degene die de middenweg houdt is in de tuinen bij Allah, en degene die voorop loopt in de goede daden is in de hoge rangen bij Allah.
En anderen zeiden: het Boek dat Hij deze lieden deed erven is de getuigenis dat er geen god is dan Allah; en de uitverkorenen zijn de gemeenschap van Mohammed (de Profeet ﷺ); en degene onder hen die zichzelf onrecht aandoet is de hypocriet (munāfiq), en hij is in het Vuur; en degene die de middenweg houdt en degene die voorop loopt in de goede daden zijn in het paradijs.
* Vermelding van wie dat gezegd heeft:
Abū ʿAmmār al-Ḥusayn ibn Ḥurayth al-Marwazī heeft ons verteld, hij zei: al-Faḍl ibn Mūsā heeft ons verteld, op gezag van Ḥusayn ibn Wāqid, op gezag van Yazīd, op gezag van ʿIkrima, op gezag van ʿAbd Allāh onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, en onder hen is er die de middenweg houdt, en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden, hij zei: twee zijn in het paradijs en één in het Vuur.
Mohammed ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, betreffende Zijn woord Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren... tot het einde van de vers, hij zei: Hij stelde de mensen van het geloof in drie rangen, zoals Zijn woord Zo zijn er de mensen van de rechterzijde — wat zijn de mensen van de rechterzijde! — en de mensen van de linkerzijde — wat zijn de mensen van de linkerzijde! — en de voorlopers, de voorlopers; zij zijn de nabijgebrachten; zo zijn zij naar dit model.
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Wāḍiḥ heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, op gezag van Yazīd, op gezag van ʿIkrima onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, en onder hen is er die de middenweg houdt... — de vers, hij zei: de twee zijn in het paradijs en één in het Vuur; en het is van dezelfde rang als die in (sūrat) al-Wāqiʿa Zo zijn er de mensen van de rechterzijde — wat zijn de mensen van de rechterzijde! — en de mensen van de linkerzijde — wat zijn de mensen van de linkerzijde! — en de voorlopers, de voorlopers; zij zijn de nabijgebrachten.
Sahl ibn Mūsā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Majīd heeft ons verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, betreffende Zijn woord Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren; onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, hij zei: zij zijn de mensen van de linkerzijde. en onder hen is er die de middenweg houdt, hij zei: zij zijn de mensen van de rechterzijde. en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden, hij zei: zij zijn de voorlopers van alle mensen.
Al-Ḥasan ibn ʿArafa heeft ons verteld, hij zei: Marwān ibn Muʿāwiya heeft ons verteld, hij zei: ʿAwf zei: al-Ḥasan zei: wat betreft degene die zichzelf onrecht aandoet — voorwaar, dat is de hypocriet, deze valt af; en wat betreft degene die de middenweg houdt en degene die voorop loopt in de goede daden — die twee zijn de bewoners van het paradijs.
Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, op gezag van ʿAwf, hij zei: al-Ḥasan zei: degene die zichzelf onrecht aandoet is de hypocriet.
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, betreffende Zijn woord Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren: de getuigenis dat er geen god is dan Allah. onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet: dit is de hypocriet, volgens de uitspraak van Qatāda en al-Ḥasan. en onder hen is er die de middenweg houdt, hij zei: dit is de man van de rechterzijde. en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden, hij zei: dit is de nabijgebrachte. Qatāda zei: de mensen waren in drie rangen in deze wereld, en in drie rangen bij de dood, en in drie rangen in het Hiernamaals. Wat betreft deze wereld waren zij: gelovige, hypocriet en polytheïst (mushrik). En wat betreft bij de dood: Allah zei Wat betreft hem, als hij behoort tot de nabijgebrachten, dan rust en welriekendheid en een tuin van gelukzaligheid; en wat betreft hem, als hij behoort tot de mensen van de rechterzijde, dan: vrede zij jou, behorend tot de mensen van de rechterzijde; en wat betreft hem, als hij behoort tot de loochenaars, de dwalenden, dan een onthaal van kokend water en het braden in een hellevuur (jaḥīm). En wat betreft in het Hiernamaals waren zij drie soorten: Zo zijn er de mensen van de rechterzijde — wat zijn de mensen van de rechterzijde! — en de mensen van de linkerzijde — wat zijn de mensen van de linkerzijde! — en de voorlopers, de voorlopers; zij zijn de nabijgebrachten.
Mohammed ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, betreffende Zijn woord Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren; onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, hij zei: zij zijn de mensen van de linkerzijde. en onder hen is er die de middenweg houdt, hij zei: de mensen van de rechterzijde. en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden, hij zei: zij zijn de voorlopers van alle mensen.
Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren; onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, hij zei: deze valt af. en onder hen is er die de middenweg houdt, en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden met de toestemming van Allah, hij zei: deze loopt voorop in de goede daden, en deze houdt de middenweg in zijn spoor.
En de meest gerede van de uitspraken hierover, qua juistheid, is de uitleg van wie zei: met Zijn woord Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren worden bedoeld de Boeken die zijn neergezonden vóór de Furqān.
Indien iemand zou zeggen: hoe kan dat de betekenis ervan zijn, terwijl de gemeenschap van Mohammed (de Profeet ﷺ) slechts hun eigen Boek reciteert en slechts handelt naar de regels en wetten die daarin staan? Dan wordt geantwoord: voorwaar, de betekenis daarvan is anders dan wat jij gemeend hebt; de betekenis ervan is slechts: vervolgens deden Wij het geloof in het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren. Onder hen zijn er die geloven in elk Boek dat Allah uit de hemel heeft neergezonden vóór hun Boek, en die ernaar handelen; want elk Boek dat vóór de Furqān uit de hemel is neergezonden, gebiedt om naar de Furqān te handelen bij de neerzending ervan, en om degene te volgen die hem heeft gebracht. En dat is de daad van wie Mohammed (de Profeet ﷺ) heeft erkend en datgene waarmee hij is gekomen, en wie heeft gehandeld naar datgene waartoe hij heeft opgeroepen, naar wat in de Koran staat en naar wat in de andere Boeken staat die vóór hem zijn neergezonden.
En er werd slechts gezegd dat met Zijn woord Vervolgens deden Wij het Boek erven de door ons genoemde Boeken worden bedoeld, omdat Allah, machtig is Zijn lof, tot Zijn profeet Mohammed (de Profeet ﷺ) zei En wat Wij aan jou hebben geopenbaard van het Boek, dat is de waarheid, bevestigend wat eraan voorafging, en daarop liet Hij Zijn woord volgen Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren. Het was dus bekend — aangezien de betekenis van het erven slechts is de overgang van een zaak van het ene volk naar een ander, en er ten tijde van onze Profeet (de Profeet ﷺ) geen gemeenschap was waarheen een Boek was overgegaan van een volk dat vóór hen leefde, behalve zijn gemeenschap — dat dat de betekenis ervan is. En aangezien dat zo is, is het duidelijk dat de uitverkorenen onder Zijn dienaren de gelovigen van zijn gemeenschap zijn. En wat betreft degene die zichzelf onrecht aandoet: dat hij behoort tot de mensen van zonden en overtredingen die beneden hypocrisie (nifāq) en het toekennen van deelgenoten (shirk) liggen, is volgens mij meer in overeenstemming met de betekenis van de vers dan dat hij de hypocriet of de ongelovige zou zijn. Dat komt doordat Allah, de Verhevene, wiens vermelding verheven is, op deze vers Zijn woord liet volgen Tuinen van ʿAdn die zij binnentreden; Hij heeft dus het binnentreden van het paradijs algemeen gemaakt voor alle drie de soorten.
Indien iemand zou zeggen: voorwaar, met Zijn woord die zij binnentreden worden slechts degene die de middenweg houdt en degene die voorop loopt bedoeld! — dan wordt hem gezegd: en wat is jouw bewijs dat dat zo is, uit overlevering of verstand? Indien hij zegt: het bewijs is de vaststaande grond dat de onrechtdoener uit deze gemeenschap het Vuur zal binnentreden, en indien niemand van deze drie soorten het Vuur zou binnentreden, zou daaruit volgen dat er voor de mensen van het geloof geen dreiging zou bestaan? — dan wordt gezegd: voorwaar, er staat in de vers geen mededeling dat zij het Vuur niet binnentreden; er staat daarin slechts een mededeling van Allah, de Verhevene, wiens vermelding verheven is, dat zij de Tuinen van ʿAdn binnentreden. En het is mogelijk dat de onrechtdoener jegens zichzelf haar binnentreedt na Allahs bestraffing van hem voor zijn zonden die hij in deze wereld heeft begaan, en zijn onrecht jegens zichzelf daarin, door het Vuur of door welke bestraffing Hij ook wil; vervolgens doet Hij hem het paradijs binnentreden, zodat hij behoort tot degenen die de mededeling van Allah, machtig is Zijn lof, met Zijn woord Tuinen van ʿAdn die zij binnentreden omvat.
En er is van de Boodschapper van Allah (de Profeet ﷺ) overgeleverd zoals wij hierover gezegd hebben, in overleveringen waarvan, ook al is er in hun overleveringsketens iets aan te merken, met het bewijs van het Boek voor hun juistheid, op de wijze die ik heb uiteengezet.
* Vermelding van de overlevering die daarover is overgeleverd:
Mohammed ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Abū Aḥmad al-Zubayrī heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Aʿmash, hij zei: Abū Thābit vermeldde dat hij de moskee binnentrad en naast Abū al-Dardāʾ ging zitten, en zei: O Allah, verlicht mijn eenzaamheid, ontferm U over mijn ballingschap en verschaf mij een rechtschapen metgezel. Waarop Abū al-Dardāʾ zei: indien jij waarachtig bent, dan ben ik gelukkiger daarmee dan jij; ik zal je een overlevering vertellen die ik van de Boodschapper van Allah (de Profeet ﷺ) heb gehoord en die ik sinds ik haar hoorde niet heb verteld. Hij vermeldde deze vers Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren; onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, en onder hen is er die de middenweg houdt, en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden: wat betreft degene die voorop loopt in de goede daden, hij treedt haar (het paradijs) binnen zonder afrekening; wat betreft degene die de middenweg houdt, hij wordt met een lichte afrekening afgerekend; en wat betreft degene die zichzelf onrecht aandoet, hem treft op die plaats kommer en verdriet. Dat is Zijn woord Lof zij Allah, die het verdriet van ons heeft weggenomen.
Ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Mohammed ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van al-Walīd ibn al-Mughīra, dat hij een man uit Thaqīf hoorde vertellen, op gezag van een man uit Kināna, op gezag van Abū Saʿīd al-Khudrī, op gezag van de Profeet (de Profeet ﷺ), dat hij over deze vers zei Vervolgens deden Wij het Boek erven aan degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren; onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet, en onder hen is er die de middenweg houdt, en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden met de toestemming van Allah, hij zei: "Dezen allen zijn van dezelfde rang, en zij allen zijn in het paradijs." En met Zijn woord degenen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren worden bedoeld: degenen die Wij hebben uitgekozen voor Onze gehoorzaamheid en hebben verkoren. En Zijn woord onder hen is er die zichzelf onrecht aandoet: Hij zegt: onder dezen die Wij hebben uitverkoren onder Onze dienaren is er die zichzelf onrecht aandoet door het begaan van wandaden, het bedrijven van overtredingen en het verrichten van schandelijke daden. en onder hen is er die de middenweg houdt: en dat is degene die niet uitmunt in gehoorzaamheid aan zijn Heer en niet zich inspant in de dienst van zijn Heer die Hem is opgelegd, zodat zijn handelen daarin matig (qaṣd) is. en onder hen is er die voorop loopt in de goede daden: en dat is de uitblinkende die de inspanners in de dienst van zijn Heer en het vervullen van de hem opgelegde verplichtingen is voorgegaan; hij liep hen voorbij in rechtschapen daden, en dat zijn de goede daden (al-khayrāt) waarover Allah, machtig is Zijn lof, zei met de toestemming van Allah: Hij zegt: door Allahs begunstiging van hem daartoe.
En Zijn woord dat is de grote gunst: de Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: het voorop lopen van deze voorloper, die met de goede daden voorop liep met de toestemming van Allah, dat is de grote gunst waarmee hij is bevoorrecht boven wie beneden zijn rang bleef in de gehoorzaamheid aan Allah — namelijk degene die de middenweg houdt en degene die zichzelf onrecht aandoet.
------------------------ Voetnoten: (1) Dit is de invulling van een weggelaten onderwerp ervoor, dat wil zeggen: zij zijn (een) gelovige... enz., of: sommigen van hen zijn een gelovige.
