Tabari
Terug naar surah 34, ayah 33

Tafseer van Saba · Saba · 34:33

وَقَالَ ٱلَّذِينَ ٱسْتُضْعِفُوا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوا۟ بَلْ مَكْرُ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَآ أَن نَّكْفُرَ بِٱللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُۥٓ أَندَادًۭا ۚ وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ وَجَعَلْنَا ٱلْأَغْلَٰلَ فِىٓ أَعْنَاقِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۚ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ

En degenen die volgelingen waren, zuilen tot degenen die hoogmoedig weren zeggen: "Het was zelfs (jullie) list gedurende de nacht en de dag, toen jullie ons opriepen om niet in Allah te geloven en om naast Hem afgoden toe te kennen." En zij zullen de spijt verbergen wanneer zij de bestraffing zien en Wij ketenen om de nekken van degenen die ongelovig waren leggen. Zij worden slechts vergolden voor wat zij plachten te doen.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitspraak over de uitleg van de woorden van de Verhevene: وَقَالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَجَعَلْنَا الأَغْلالَ فِي أَعْنَاقِ الَّذِينَ كَفَرُوا هَلْ يُجْزَوْنَ إِلا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ("En degenen die onderdrukt werden, zeggen tegen degenen die hoogmoedig waren: 'Neen, het was het beramen bij nacht en dag, toen jullie ons bevalen Allah te verloochenen en Hem gelijken toe te kennen.' En zij verbergen het berouw wanneer zij de bestraffing zien; en Wij leggen de ketenen om de nekken van degenen die ongelovig waren. Worden zij voor iets anders vergolden dan wat zij plachten te doen?") (34:33).

    De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: وَقَالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا ("En degenen die onderdrukt werden, zeggen") — onder de ongelovigen (kuffār) in Allah in het wereldse leven, die volgelingen waren van hun aanvoerders in de dwaling — لِلَّذِينّ اسْتَكْبَرُوا ("tegen degenen die hoogmoedig waren") daarin, die hun aanvoerders waren: بَلْ مَكْرُ ("Neen, het was het beramen") van jullie aan ons اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ ("bij nacht en dag") dat ons van de leiding heeft afgehouden, إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُ ("toen jullie ons bevalen Allah te verloochenen en Hem te geven") gelijken en evenbeelden in de aanbidding en de goddelijkheid. Het [beramen] werd dus toegeschreven aan de nacht en de dag. De betekenis is wat wij vermeld hebben, namelijk het beramen van de hoogmoedigen tegen de onderdrukten bij nacht en dag — overeenkomstig de ruimte die de Arabieren zich veroorloven, waarvan de betekenis bekend is uit hun spraak, namelijk het overdragen van de eigenschap van het ene ding op het andere. Zo zeg je tegen een man: "O zo-en-zo, jouw dag vast en jouw nacht staat in gebed", en zoals de dichter zei:

    "En jij sliep, terwijl de nacht van de rijdieren niet sluimerde." (1)

    En wat daarmee overeenkomt, waarvan wij de uitleg reeds elders in dit boek van ons hebben gegeven.

    En in de geest van wat wij hierover gezegd hebben, hebben de mensen van de uitleg (ahl al-taʾwīl) gesproken.

    * Vermelding van wie dat gezegd heeft:

    Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei, over Zijn uitspraak بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا ("Neen, het was het beramen bij nacht en dag, toen jullie ons bevalen Allah te verloochenen en Hem gelijken toe te kennen"), hij zegt: neen, het was jullie beramen tegen ons bij nacht en dag, o gij groten en aanvoerders, totdat jullie ons van de aanbidding van Allah afhielden.

    En over de uitleg ervan is op gezag van Saʿīd ibn Jubayr vermeld wat Abū Kurayb ons verteld heeft, hij zei: Ibn Yamān heeft ons verteld, op gezag van Ashʿath, op gezag van Jaʿfar, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr: بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ ("Neen, het was het beramen bij nacht en dag"), hij zei: het verstrijken van de nacht en de dag.

    Zijn uitspraak إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ ("toen jullie ons bevalen Allah te verloochenen") — Hij zegt: toen jullie ons bevalen Allah te verloochenen.

    Zijn uitspraak وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا ("en Hem gelijken toe te kennen") — Hij zegt: deelgenoten.

    Zoals Bishr ons verteld heeft, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا ("en Hem gelijken toe te kennen"): deelgenoten.

    Zijn uitspraak وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ ("En zij verbergen het berouw wanneer zij de bestraffing zien") — Hij zegt: en zij kregen berouw over wat zij verzuimd hadden aan gehoorzaamheid aan Allah in het wereldse leven, toen zij de bestraffing van Allah aanschouwden die Hij voor hen had bereid.

    Zoals Bishr ons verteld heeft, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: وَأَسَرُّوا الندَامَةَ ("En zij verbergen het berouw") onder elkaar, لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ ("wanneer zij de bestraffing zien").

    Zijn uitspraak وَجَعَلْنَا الأغْلالَ فِي أَعْنَاقِ الَّذِينَ كَفَرُوا ("en Wij leggen de ketenen om de nekken van degenen die ongelovig waren") — en de handen van de ongelovigen in Allah worden in de hel (jahannam) aan hun nekken geketend in halsboeien van het vuur van jahannam, als vergelding voor het feit dat zij in het wereldse leven ongelovig in Allah waren. De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: Allah doet hun dat slechts aan als vergelding voor hun verdorven daden die zij in het wereldse leven plachten te verrichten, en als straf daarvoor.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله تعالى : وَقَالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَجَعَلْنَا الأَغْلالَ فِي أَعْنَاقِ الَّذِينَ كَفَرُوا هَلْ يُجْزَوْنَ إِلا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (33) يقول تعالى ذكره: (وَقَالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا) من الكفرة بالله في الدنيا، فكانوا أتباعًا لرؤسائهم في الضلالة (لِلَّذِينّ اسْتَكْبَرُوا) فيها، فكانوا لهم رؤساء (بَلْ مَكْرُ) كم لنا بـ(اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ) صدنا عن الهدى ( إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُ ) أمثالا وأشباهًا في العبادة والألوهة، فأضيف إلى الليل والنهار. والمعنى ما ذكرنا من مكر المستكبرين بالمستضعفين في الليل والنهار، على اتساع العرب في الذي قد عُرِفَ معناها فيه من منطقها، من نقل صفة الشيء إلى غيره، فتقول للرجل: يا فلان نهارك صائم وليلك قائم، وكما &; 20-408 &; قال الشاعر: وَنِمْتِ ومَا لَيْلُ المَطِيِّ بنَائمِ (1) وما أشبه ذلك مما قد مضى بياننا له في غير هذا الموضع من كتابنا هذا. وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد، في قوله ( بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا ) يقول: بل مكركم بنا في الليل والنهار أيها العظماء الرؤساء حتى أزلتمونا عن عبادة الله. وقد ذُكر في تأويله عن سعيد بن جبير ما حدثنا أَبو كريب قال: ثنا ابن يمان عن أشعث عن جعفر عن سعيد بن جبير ( بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ ) قال: مرُّ الليل والنهار. وقوله ( إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ ) يقول: حين تأمروننا أن نكفر بالله. وقوله (وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا) يقول: شركاء. كما حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة قوله (وَنَجْعَلَ لَهُ أَنْدَادًا) شركاء. قوله ( وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ ) يقول: وندموا على ما فرطوا من طاعة الله في الدنيا حين عاينوا عذاب الله الذي أعده لهم. كما حدثنا بشر، قال: ثنا سعيد، عن قتادة (وَأَسَرُّوا الندَامَةَ) بينهم ( لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ ) . قوله ( وَجَعَلْنَا الأغْلالَ فِي أَعْنَاقِ الَّذِينَ كَفَرُوا ) وغلت أيدي الكافرين بالله في جهنم إلى أعناقهم في جوامع من نار جهنم، جزاء بما كانوا بالله في الدنيا يكفرون، يقول جل ثناؤه: ما يفعل الله ذلك بهم إلا ثوابًا لأعمالهم الخبيثة التي كانوا في الدنيا يعملونها، ومكافأة لهم عليها. ------------------------ الهوامش: (1) هذا عجز بيت لجرير بن عطية الخطفي الشاعر الإسلامي، وصدره: لقـد لمتنـا يـا أم غيـلان في السرى (ديوانه طبعة الصاوي 554) واستشهد به المؤلف على أنك تقول يا فلان نهارك صائم وليلك قائم، فتسلم الصيام والقيام إلى الليل والنهار إسنادا مجازيا عقليا، والأصل فيه أن يسند الصيام والقيام للرجل لا للزمان، وذلك من باب التوسع المجازي، العلاقة هنا الزمانية، والقرينة هنا عقلية. وذلك نظير قوله تعالى: (بل مكر الليل والنهار). أصله: بل مكركم بنا في الليل والنهار، ثم أسند الفعل إليهما. قال الفراء في (معاني القرآن ، الورقة 274): وقوله: (بل مكر الليل والنهار): المكر ليس لليل ولا النهار، وإنما المعنى: بل مكركم بالليل والنهار. وقد يجوز أن تضيف الفعل إلى الليل والنهار، ويكونا كالفاعلين؛ لأن العرب تقول: نهارك صائم، وليلك قائم، ثم تضيف الفعل إلى الليل والنهار، وهو المعنى للآدميين، كما تقول: نام ليلك. ا . هـ.