Tabari
Terug naar surah 3, ayah 72

Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:72

وَقَالَت طَّآئِفَةٌۭ مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ ءَامِنُوا۟ بِٱلَّذِىٓ أُنزِلَ عَلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَجْهَ ٱلنَّهَارِ وَٱكْفُرُوٓا۟ ءَاخِرَهُۥ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

Een groep van de Lieden van de Schrift zei: "(Doe alsof je) gelooft in wat er aan degenen die geloven aan het begin van de dag geopenbaard is, maar gelooft niet aan het einde ervan. Hopelijk zullen zij terugkeren (naar de ongelovigen)."

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Het woord over de uitleg van Zijn — verheven is Zijn lof — uitspraak: وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (3:72) ("En een groep van de Mensen van het Boek zei: gelooft aan het begin van de dag in wat aan de gelovigen is neergezonden en verwerpt het aan het einde ervan, opdat zij wellicht terugkeren.")

    Abū Jaʿfar zei: De mensen van de uitleg verschilden van mening over de aard van de betekenis waartoe deze groep degenen aanspoorde die zij aanspoorde: het geloof aan het begin van de dag en het ongeloof aan het einde ervan.

    Sommigen van hen zeiden: dit was een bevel van hen aan hen om de Profeet — moge Allah hem zegenen en vrede schenken — uiterlijk te bevestigen in zijn profeetschap en in wat hij van Allah had gebracht, en dat het waar was — zonder dat zij dat met vaste overtuiging en met de overtuiging van het hart bevestigden — en vervolgens om hem te verwerpen en dat alles te ontkennen aan het einde ervan.

    Vermelding van wie dat zei:

    7231 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak "gelooft aan het begin van de dag in wat aan de gelovigen is neergezonden en verwerpt het aan het einde ervan": zij zeiden tegen elkaar: toont hen aan het begin van de dag instemming met hun godsdienst en verwerpt die aan het einde ervan, want dat is eerder geschikt om hen ervan te overtuigen dat jullie geloven, en opdat zij menen dat jullie bij hen iets hebben aangetroffen wat jullie afkeurt; dat is eerder geschikt om hen van hun godsdienst te doen terugkeren.

    7232 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Muʿallā ibn Asad heeft ons verteld, hij zei: Khālid heeft ons verteld, op gezag van Ḥuṣayn, op gezag van Abū Mālik, over Zijn uitspraak "gelooft aan het begin van de dag in wat aan de gelovigen is neergezonden en verwerpt het aan het einde ervan", hij zei: de Joden zeiden: gelooft met hen aan het begin van de dag en verwerpt het aan het einde ervan, opdat zij wellicht met jullie terugkeren.

    7233 - Mohammed ibn al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "En een groep van de Mensen van het Boek zei: gelooft aan het begin van de dag in wat aan de gelovigen is neergezonden en verwerpt het aan het einde ervan, opdat zij wellicht terugkeren". De rabbijnen van de dorpen van ʿArabiyya waren twaalf rabbijnen, en zij zeiden tegen sommigen van hen: treedt aan het begin van de dag toe tot de godsdienst van Mohammed en zegt: "wij getuigen dat Mohammed waar en waarachtig is", en wanneer het einde van de dag aanbreekt, verwerpt hem dan en zegt: "wij zijn teruggekeerd naar onze geleerden en rabbijnen en hebben hen ondervraagd, en zij hebben ons bericht dat Mohammed een leugenaar is en dat jullie op niets staan, en wij zijn teruggekeerd naar onze godsdienst, want die bevalt ons meer dan jullie godsdienst" — opdat zij wellicht gaan twijfelen en zeggen: dezen waren aan het begin van de dag bij ons, wat is er dan met hen aan de hand? Zo bracht Allah, machtig en verheven, Zijn boodschapper — moge Allah hem zegenen en vrede schenken — daarvan op de hoogte.

    7234 - Mij is verteld op gezag van ʿAmmār, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ḥuṣayn, op gezag van Abū Mālik al-Ghifārī, hij zei: de Joden zeiden tegen elkaar: wordt moslim aan het begin van de dag en valt af aan het einde ervan, opdat zij wellicht terugkeren. Toen openbaarde Allah hun geheim en zond Allah, machtig en verheven, neer: "En een groep van de Mensen van het Boek zei: gelooft aan het begin van de dag in wat aan de gelovigen is neergezonden en verwerpt het aan het einde ervan, opdat zij wellicht terugkeren".

    * * *

    Anderen zeiden: nee, datgene waartoe zij aanspoorde aan geloof was het gebed (ṣalāh): het bijwonen ervan met hen aan het begin van de dag en het nalaten daarvan aan het einde ervan.

    Vermelding van wie dat zei:

    7235 - Mohammed ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over de uitspraak van Allah, machtig en verheven: "gelooft aan het begin van de dag in wat aan de gelovigen is neergezonden". De Joden zeiden dit. Zij verrichtten met Mohammed het ochtendgebed en verwierpen aan het einde van de dag, uit list van hun kant, om de mensen te tonen dat hun de dwaling daarvan duidelijk was geworden, nadat zij hem gevolgd hadden.

    7236 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, iets dergelijks.

    7237 - Mohammed ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn uitspraak: "En een groep van de Mensen van het Boek zei: gelooft aan het begin van de dag in wat aan de gelovigen is neergezonden", de ayah. En dat was omdat een groep Joden zei: wanneer jullie de metgezellen van Mohammed — moge Allah hem zegenen en vrede schenken — aan het begin van de dag ontmoeten, gelooft dan; en wanneer het einde ervan aanbreekt, verricht dan jullie gebed, opdat zij wellicht zeggen: dezen zijn Mensen van het Boek en zij weten meer dan wij! Wellicht keren zij dan af van hun godsdienst. En gelooft slechts ten gunste van wie jullie godsdienst volgt.

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: De uitleg van de woorden is dan: "En een groep van de Mensen van het Boek zei", dat wil zeggen: van de Joden die de Tora lezen, "gelooft" — bevestigt — "in wat aan de gelovigen is neergezonden", en dat is wat Mohammed — moge Allah hem zegenen en vrede schenken — hun heeft gebracht aan de ware godsdienst, zijn wetten (sharāʾiʿ) en zijn overgeleverde gebruiken (sunan), "aan het begin van de dag", dat wil zeggen: het eerste deel van de dag.

    * * *

    Hij noemde het eerste deel ervan zijn "gezicht" (wajh), omdat het het mooiste deel ervan is en het eerste wat de beschouwer onder ogen komt en hij ervan ziet, zoals men van het begin van een gewaad zegt: "het gezicht" ervan, en zoals Rabīʿ ibn Ziyād zei:

    "Wie verheugd is over de moord op Mālik, laat hem dan bij onze vrouwen komen aan het gezicht van de dag (vroeg op de dag)."

    * * *

    In de zin van wat wij hierover gezegd hebben, sprak een groep van de mensen van de uitleg.

    Vermelding van wie dat zei:

    7238 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak: "het gezicht van de dag": het begin van de dag.

    7239 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ: "het gezicht van de dag": het begin van de dag; "en verwerpt het aan het einde ervan", hij zegt: het einde van de dag.

    7240 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft ons verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid: (gelooft aan het begin van de dag in wat aan de gelovigen is neergezonden en verwerpt het aan het einde ervan), hij zei: verricht met hen het ochtendgebed en verricht niet met hen het gebed aan het einde van de dag, opdat jullie hen daardoor wellicht aan het wankelen brengen.

    * * *

    Wat betreft Zijn uitspraak "en verwerpt het aan het einde ervan": Hij bedoelt daarmee dat zij zeiden: ontkent aan het einde van de dag wat jullie aan het begin van de dag van hun godsdienst bevestigd hebben; "opdat zij wellicht terugkeren": Hij bedoelt daarmee: opdat zij wellicht met jullie van hun godsdienst terugkeren en die opgeven, zoals:

    7241 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "opdat zij wellicht terugkeren", hij zegt: opdat zij wellicht hun godsdienst opgeven en terugkeren naar datgene waarop jullie staan.

    7242 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ, iets dergelijks.

    7243 - Mohammed ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās: "opdat zij wellicht terugkeren", opdat zij wellicht afkeren van hun godsdienst.

    7244 - Mohammed ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "opdat zij wellicht terugkeren", opdat zij wellicht gaan twijfelen.

    7245 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, over Zijn uitspraak: "opdat zij wellicht terugkeren", hij zei: zij keren terug van hun godsdienst.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله جل ثناؤه : وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (72) قال أبو جعفر: اختلف أهل التأويل في صفة المعنى الذي أمرت به هذه الطائفة مَنْ أمرَت به: من الإيمان وجهَ النهار، وكفرٍ آخره. (5) فقال بعضهم: كان ذلك أمرًا منهم إياهم بتصديق النبي صلى الله عليه وسلم في نبوّته وما جاء به من عند الله، وأنه حق، في الظاهر = (6) من غير تصديقه في ذلك بالعزم واعتقاد القلوب على ذلك = وبالكفر به وجحود ذلك كله في آخره. ذكر من قال ذلك: &; 6-507 &; 7231 - حدثنا الحسن بن يحيى قال، أخبرنا عبد الرزاق قال، أخبرنا معمر، عن قتادة في قوله: "آمنوا بالذي أنـزل على الذين آمنوا وجه النهار واكفروا آخره "، فقال بعضهم لبعض: أعطوهم الرضى بدينهم أوّل النهار، واكفروا آخره، فإنه أجدر أن يصدّقوكم، ويعلموا أنكم قد رأيتم فيهم ما تكرهون، وهو أجدَرُ أن يرجعوا عن دينهم. 7232 - حدثني المثنى قال، حدثنا معلى بن أسد قال، حدثنا خالد، عن حصين، عن أبي مالك في قوله: "آمنوا بالذي أنـزل على الذين آمنوا وجه النهار واكفروا آخره "، قال: قالت اليهود: آمنوا معهم أوّل النهار، واكفروا آخره، لعلهم يرجعون معكم. 7233 - حدثنا محمد بن الحسين قال، حدثنا أحمد بن المفضل قال، حدثنا أسباط، عن السدي: " وقالت طائفة من أهل الكتاب آمنوا بالذي أنـزل على الذين آمنوا وجه النهار واكفروا آخره لعلهم يرجعون "، كان أحبارُ قُرَى عربيةَ اثني عشر حبرًا، (7) فقالوا لبعضهم: ادخلوا في دين محمد أول النهار، وقولوا: " نشهد أن محمدًا حقّ صادقٌ"، فإذا كان آخر النهار فاكفروا وقولوا: " إنا رجعنا إلى علمائنا وأحبارنا فسألناهم، فحدَّثونا أن محمدًا كاذب، وأنكم لستم على شيء، وقد رجعنا إلى ديننا فهو أعجب إلينا من دينكم "، لعلهم يشكّون، يقولون: هؤلاء كانوا معنا أوّل النهار، فما بالهم؟ فأخبر الله عز وجل رسوله صلى الله عليه وسلم بذلك. 7234 - حدثت عن عمار قال، حدثنا ابن أبي جعفر، عن أبيه، عن حصين، عن أبي مالك الغفاري قال: قالت اليهود بعضهم لبعض: أسلِموا أول النهار، وارتدُّوا آخره لعلهم يرجعون. فأطلع الله على سرّهم، فأنـزل الله عز وجل: &; 6-508 &; " وقالت طائفة من أهل الكتاب آمنوا بالذي أنزل على الذين آمنوا وجه النهار واكفروا آخره لعلهم يرجعون ". * * * وقال آخرون: بل الذي أمرَت به من الإيمان: الصلاةُ، وحضورها معهم أول النهار، وتركُ ذلك آخرَه. ذكر من قال ذلك: 7235 - حدثني محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو عاصم قال، حدثنا عيسى، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد في قول الله عز وجل: "آمنوا بالذي أنـزل على الذين آمنوا وجه النهار "، يهودُ تقوله. صلَّت مع محمد صلاةَ الصبح، وكفروا آخرَ النهار، مكرًا منهم، ليُرُوا الناس أن قد بدت لهم منه الضلالةُ، بعد أن كانوا اتَّبعوه. 7236 - حدثني المثنى قال، حدثنا أبو حذيفة قال، حدثنا شبل، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد بمثله. 7237 - حدثني محمد بن سعد قال، حدثني أبي قال، حدثني عمي قال، حدثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس قوله: " وقالت طائفة من أهل الكتاب آمنوا بالذي أنـزل على الذين آمنوا وجه النهار "، الآية، وذلك أنّ طائفة من اليهود قالوا: إذا لقيتم أصحابَ محمد صلى الله عليه وسلم أوّل النهار فآمنوا، وإذا كان آخره فصلوا صلاتكم، لعلهم يقولون: هؤلاء أهلُ الكتاب، وهم أعلم منا! لعلهم ينقلبون عن دينهم، ولا تُؤمنوا إلا لمن تَبع دينكم. * * * قال أبو جعفر: فتأويل الكلام إذًا: " وقالت طائفة من أهل الكتاب "، يعني: من اليهود الذين يقرأون التوراة ="آمنوا " صدّقوا =" بالذي أنـزل على الذين آمنوا "، وذلك ما جاءهم به محمد صلى الله عليه وسلم من الدين الحقّ وشرائعه وسننه =" وجه النهار "، يعني: أوّل النهار. * * * وسمَّى أوّله " وجهًا " له، لأنه أحسنه، وأوّلُ ما يواجه الناظرَ فيراه منه، كما يقال لأول الثوب: " وجهه "، وكما قال ربيع بن زياد: مَـنْ كَـانَ مَسْـرُورًا بمَقْتَـلِ مَـالِكٍ فَلْيَــأْتِ نِسْــوَتَنَا بِوَجْــهِ نَهَــارِ (8) * * * وبنحو الذي قلنا في ذلك قال جماعة من أهل التأويل. ذكر من قال ذلك: 7238 - حدثنا بشر قال حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة قوله: " وجه النهار "، أوّلَ النهار. 7239 - حدثني المثنى قال، حدثنا إسحاق قال، حدثنا ابن أبي جعفر، عن أبيه، عن الربيع: " وجه النهار "، أول النهار =" واكفروا آخره "، يقول: آخر النهار. 7240 - حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثنا حجاج، عن ابن جريج، عن مجاهد: (آمنوا بالذي أنـزل على الذين آمنوا وجه النهار واكفروا آخره)، قال قال: صلوا معهم الصبح، ولا تصلّوا معهم آخرَ النهار، لعلكم تستزلُّونهم بذلك. * * * وأما قوله: " واكفروا آخره "، فإنه يعني به، أنهم قالوا: واجحدوا ما صدَّقتم به من دينهم في وَجه النهار، في آخر النهار =" لعلهم يرجعون " : يعني بذلك: لعلهم يرجعون عن دينهم معكم ويَدَعونه: كما:- 7241 - حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة: " لعلهم يرجعون "، يقول: لعلهم يدَعون دينهم، ويرجعون إلى الذي أنتم عليه. 7242 - حدثني المثنى قال، حدثنا إسحاق قال، حدثنا ابن أبي جعفر، عن أبيه، عن الربيع مثله. 7243 - حدثنا محمد بن سعد قال، حدثني أبي قال، حدثني عمي قال، حدثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس: " لعلهم يرجعون "، لعلهم ينقلبون عن دينهم. 7244 - حدثني محمد بن الحسين قال، حدثنا أحمد بن المفضل قال، حدثنا أسباط، عن السدي: " لعلهم يرجعون "، لعلهم يشكّون. 7245 - حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج، عن ابن جريج، عن مجاهد قوله: " لعلهم يرجعون "، قال: يرجعون عن دينهم. ------------------- الهوامش : (5) في المطبوعة: "والكفر آخره" غير ما في المخطوطة ، وهو صواب متمكن. (6) سياق قوله: "بتصديق النبي... في الظاهر". (7) في المطبوعة: "قرى عرينة" وهي قراءة فاسدة للمخطوطة ، إذ كانت غير منقوطة وجاءت على الصواب في الدر المنثور 2: 42. وانظر معجم ما استعجم: 929 ، فهو اسم مكان. (8) مجاز القرآن 1: 97 ، حماسة أبي تمام 3: 26 ، والأغاني 16: 27 ، والخزانة 3: 538 ، واللسان (وجه) وغيرها ، من أبياته التي قالها حين قتل حميمه مالك بن زهير ، وحمى لقتله ، واستعد لطلب ثأره ، وبعد البيت ، وهو من تمامه. يَجِــدِ النَّسَــاءَ حَوَاسِــرًا يَنْدُبْنَـهُ يَبْكِــينَ قَبْــلَ تَبَلُّــج الأسْــحَارِ قَــدْ كُـنَّ يَخْبَــأْنَ الوُجُـوهُ تَسَـتُّرًا فَــالْيَوْمَ حِــينَ بَــرَزْنَ للنظّــارِ يَخْمِشـنَ حُـرَّاتِ الوُجُـوهِ عَلَى امْرِئٍ سَــهْلِ الخليقــةِ طَيِّــبِ الأخبـارِ قالوا في معنى البيت الشاهد: "يقول: من كان مسرورًا بمقتل مالك ، فلا يشتمن به ، فإنا قد أدركنا ثأره به. وذلك أن العرب كانت تندب قتلاها بعد إدراك الثأر". ومعنى البيت عندي شبيه بذلك ، إلا أن قوله: "فليأت نسوتنا بوجه نهار" ، أراد به أنه مدرك ثأره من فوره ، فمن شاء أن يعرف برهان ذلك ، فليأت ليشهد المأتم قد قام يبكيه في صبيحة مقتله. يذكر تعجيله في إدراك الثأر ، كأنه قد كان. وتأويل ذلك أنه قال هذه الأبيات لامرأته قبل مخرجه إلى قتال الذين قتلوا مالكًا ، فقال لامرأته ذلك ، يعلمها أنه مجد في طلب الثأر ، وأنه لن يمرض في طلبه ، بل هو مدركه من فوره هذا.