Tabari
Terug naar surah 3, ayah 69

Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:69

وَدَّت طَّآئِفَةٌۭ مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

Een groep van de Lieden van het Boek zou jullie willen doen dwalen en zij doen niemand dan zichzelf dwalen. En zijn beseffen het niet.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ (69) (Een groep van de Mensen van het Boek zou wensen dat zij u zouden doen afdwalen, maar zij doen niemand afdwalen behalve zichzelf, zonder dat zij het beseffen.) (3:69)

    Abū Jaʿfar zei: Met Zijn woord, verheven zij Zijn lof, "zou wensen" (waddat) bedoelt Hij: verlangde = "een groep" (ṭāʾifa), dat wil zeggen een gemeenschap = "van de Mensen van het Boek" (ahl al-kitāb), en dat zijn de mensen van de Torah onder de joden, en de mensen van het Evangelie onder de christenen = "dat zij u zouden doen afdwalen", waarmee zij zeggen: opdat zij u, o gelovigen, zouden afhouden van de islam, en u daarvan zouden terugbrengen naar het ongeloof (kufr) waarop zij zelf zijn, en u daardoor zouden vernietigen.

    * * *

    En "het doen afdwalen" (al-iḍlāl) betekent op deze plaats: het vernietigen (al-ihlāk), ontleend aan het woord van Allah, machtig en verheven: وَقَالُوا أَئِذَا ضَلَلْنَا فِي الأَرْضِ أَئِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ [Surah As-Sajdah: 10] (En zij zeiden: "Wanneer wij in de aarde verloren zijn gegaan, zullen wij dan werkelijk in een nieuwe schepping zijn?"), waarmee bedoeld wordt: wanneer wij vergaan zijn. En daartoe behoort de uitspraak van al-Akhṭal in zijn smaaddicht op Jarīr:

    Jij was het stofje in de golf van een troebele, schuimende stroom, de vloed wierp het neer, en het verging volkomen.

    Dat wil zeggen: het ging te gronde, een totale ondergang. En de uitspraak van Nābigha van de Banū Dhubyān:

    Zo keerden zijn vernietigers terug met zekere kennis, en op de Jawlān werd vastberadenheid en gulheid in de steek gelaten.

    Daarmee bedoelt hij: zijn vernietigers.

    * * *

    = "maar zij doen niemand afdwalen behalve zichzelf", dat wil zeggen: en zij vernietigen — door wat zij doen in hun poging u van uw godsdienst af te houden — niemand behalve zichzelf. Met "zichzelf" bedoelt Hij: hun volgelingen en hun aanhangers in hun geloofsgemeenschap en hun godsdiensten. En zij hebben slechts zichzelf en hun volgelingen vernietigd door wat zij daarvan najaagden, omdat zij door dit handelen Allahs misnoegen over zich afriepen en daarmee Zijn toorn en Zijn vervloeking verdienden, vanwege hun ongeloof in Allah, en hun verbreking van het verbond dat Allah van hen had afgenomen in hun Boek, betreffende het volgen van de Profeet ﷺ, en het voor waar houden van hem, en het erkennen van zijn profeetschap.

    Daarna berichtte Hij, verheven zij Zijn lof, over hen dat zij doen wat zij doen — namelijk de poging om de gelovigen af te houden van de leiding naar de dwaling en het verderf — uit onwetendheid van hun kant over de plaats die zij bij Allah innemen wat betreft Zijn bestraffing, en over wat Hij voor hen heeft opgespaard aan Zijn pijnlijke bestraffing (ʿadhāb). Daarom zei Hij, verheven zij Zijn gedachtenis: "zonder dat zij het beseffen", dat zij niemand doen afdwalen behalve zichzelf, door hun poging u af te doen dwalen, o gelovigen.

    * * *

    En de betekenis van Zijn woord "zonder dat zij het beseffen" is: zonder dat zij het bemerken en zonder dat zij het weten.

    * * *

    En wij hebben de uitleg daarvan met zijn bewijzen reeds op een andere plaats uiteengezet, zodat dit ons ervan ontslaat het te herhalen.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ (69) قال أبو جعفر: يعني بقوله جل ثناؤه: " ودّت "، تمنت = (61) " طائفة "، يعني جماعة =" من أهل الكتاب "، وهم أهل التوراة من اليهود، وأهل الإنجيل من النصارى =" لو يضلُّونكم "، يقولون: لو يصدّونكم أيها المؤمنون، عن الإسلام، ويردُّونكم عنه إلى ما هم عليه من الكفر، فيهلكونكم بذلك. * * * و " الإضلال " في هذا الموضع، الإهلاكُ، (62) من قول الله عز وجل: وَقَالُوا أَئِذَا ضَلَلْنَا فِي الأَرْضِ أَئِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ [سورة السجدة: 10]، يعني: إذا هلكنا، ومنه قول الأخطل في هجاء جرير: كُـنْتَ القَـذَى فِـي مَـوْجِ أَكْدَرَ مُزْبِدٍ قَــذَفَ الأتِـيُّ بِـهِ فَضَـلّ ضـلالا (63) يعنى: هلك هلاكًا، وقول نابغة بني ذبيان: فَــآبَ مُضِلُّــوهُ بِعَيْــنٍ جَلِيَّــةٍ وَغُــودِرَ بِـالجَوْلانِ حَـزْمٌ ونَـائِلُ (64) يعني مهلكوه. * * * &; 6-501 &; =" وما يضلون إلا أنفسهم "، وما يهلكون - بما يفعلون من محاولتهم صدّكم عن دينكم - أحدًا غير أنفسهم، يعني بـ" أنفسهم ": أتباعهم وأشياعَهم على ملَّتِهم وأديانهم، وإنما أهلكوا أنفسَهم وأتباعهم بما حاولوا من ذلك لاستيجابهم من الله بفعلهم ذلك سخَطه، واستحقاقهم به غَضَبه ولعنته، لكفرهم بالله، ونقضِهم الميثاقَ الذي أخذ الله عليهم في كتابهم، في اتباع محمد صلى الله عليه وسلم وتصديقه، والإقرار بنبوّته. ثم أخبر جلّ ثناءه عنهم أنهم يفعلون ما يفعلون، من محاولة صدّ المؤمنين عن الهدى إلى الضلالة والردى، على جهل منهم بما اللهُ بهمُ محلٌّ من عقوبته، &; 6-502 &; ومدَّخِر لهم من أليم عذابه، فقال تعالى ذكره: " وما يشعرون " أنهم لا يضلون إلا أنفسهم، بمحاولتهم إضلالكم أيها المؤمنون. * * * ومعنى قوله: " وما يشعرون "، وما يدرون ولا يعلمون. * * * وقد بينا تأويل ذلك بشواهده في غير هذا الموضع، فأغنى ذلك عن إعادته. (65) ------------------- الهوامش : (61) انظر تفسير"ود" فيما سلف 2: 470 / 5: 542. (62) انظر تفسير"ضل" فيما سلف 1: 195 / 2: 495 ، 496. (63) مضى تخريجه وشرحه في 2: 496. (64) ديوانه: 83 ، واللسان (ضلل) (جلا) ، من قصيدته الغالية في رثاء أبي حجر النعمان بن الحارث بن أبي شمر الغساني ، وقبل البيت: فَـإِنْ تَـكُ قَــدْ وَدَّعْـتَ غَـيْرَ مُذَمَّمٍ أَوَاسِـيَ مُلْــكٍ ثبَّتَتْــهُ الأَوَائِــلُ فَــلاَ تَبْعَــدَنْ, إِنْ المَنَّيَـة مَوْعِـدٌ, وَكُـلُّ امْـرِئ يَوْمًـا بـه الحَالُ زَائِلُ فمَـا كَـانَ بَيْـنَ الخَيْر, لَوْ جَاءَ سَالِمًا أَبُــو حُجُــرٍ, إِلاَّ لَيَــالٍ قَلاَئِــلُ فَـإِنْ تَحْـيَ لا أَمْلَلْ حَيَاتِي, وَإنْ تَمُتْ فَمَـا فِـي حَيَـاةٍ بَعْـدَ مَـوْتِكَ طائِل فَـآبَ مُضِلُّوهُ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ورواية الأصمعي وأبي عبيدة: "فآب مصلوه" بالصاد المهملة. وفسرها الأصمعي فقال: "أراد: قدم أول قادم بخبر موته ، ولم يتبينوه ولم يحققوه ولم يصدقوه ، ثم جاء المصلون ، وهم الذين جاءوا بعد الخبر الأول ، وقد جاءوا على أثره ، وأخبروا بما أخبر به ، بعين جلية: أي بخبر متواتر صادق يؤكد موته ، ويصدق الخبر الأول. وإنما أخذه من السابق والمصلي (من الخيل)" وقال أبو عبيدة: "مصلوه: يعني أصحاب الصلاة ، وهم الرهبان وأهل الدين منهم". والذي قاله الأصمعي غريب جدًا ، وأنا أرفضه لبعده وشدة غرابته ، واحتياله الذي لا يغني ، ولو قال: "مصلوه" ، هم مشيعوه الذين سوف يتبعون آثاره عما قليل إلى الغاية التي انتهى إليها ، وهي اللحد - لكان أجود وأعرق في العربية!! ولكن هكذا تذهب المذاهب أحيانًا بأئمة العلم. والذي قال أبو عبيدة ، على ضعفه ، أجود مما قاله الأصمعي ، وأنا أختار الرواية التي رواها الطبري ، ولها تفسيران: أحدهما الذي قاله الطبري ، وهو يقتضي أن يكون النعمان مات مقتولا ، ولم أجد خبرًا يؤيد ذلك ، فإنه غير ممكن أن يكون تفسيره"مهلكوه" ، إلا على هذا المعنى ، والآخر: "مضلوه" أي: دافنوه الذي أضلوه في الأرض: أي دفنوه وغيبوه ، وهو المشهور في كلامهم ، كقول المخبل: أَضَلَّـتْ بَنْـو قيْسِ بـن سَـعْدٍ عَمِيدَهَا وفَارِسَـها فـي الدَّهْرِ قَيْسَ بنَ عاصِمِ فمعنى قول النابغة: كذب الناس خبر موت النعمان أول ما جاء ، فلما جاء دافنوه بخبر ما عاينوه ، صدقوا الخبر الأول. هذا أجود ما يقال في معنى البيت. و"الجولان" جبل في نواحي دمشق ، من عمل حوران. وتبين من شعر النابغة أنه كانت به منازل النعمان وقصوره ودوره. (65) انظر تفسير"شعر" فيما سلف 1: 277 ، 278.